ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1979
Autor: Domaći
Jezik: Hrvatski

Autor - osoba Držić, Marin, 1508-1567
Naslov Djela / Marin Držić ; priredio Frano Čale
Vrsta građe dr.knjiž.oblici
Jezik hrvatski, italijanski
Godina 1979
Izdavanje i proizvodnja Zagreb : Liber, 1979 (Rijeka : Riječka tiskara)
Fizički opis 958 str. ; 25 cm
Drugi autori - osoba Čale, Frano, 1927-1993 (priređivač, sakupljač)
Zbirka ǂBiblioteka ǂTemelji ; ǂknj. ǂ3
(Plast.)
Napomene Deo teksta na ital. jeziku
Tiraž 3.000
Rječnik: str. 905-939
Bibliografija: str. 899-904
Registri.
Predmetne odrednice Držić, Marin, 1508-1567

NAPOMENA
Proteklo je pola stoljeća otkako je u Zagrebu, godine 1930. Milan Rešetar objelodanio kritičko izdanje svih djela Marina Držića u VII. knjizi Akademijinih Starih hrvatskih pisaca. Do danas je o velikom komediografu i urotniku napisano mnogo članaka, eseja, znanstvenih priloga, zbornika i monografija, prikazivao se na svim pozornicama diljem zemlje i na znatnu broju njih u inozemstvu, ali njegova sveukupna djela se nakon spomenute godine nisu izdala. Kad se znade da su parcijalna izdanja, i to uglavnom za školske potrebe, u pravilu obuhvaćala samo Dunda Maroja, Novelu od Stanca, kadšto Skupa i, rjeđe, Tirenu, može se zaključiti da je velik dio Držićeva stvaranja najvećem broju čitatelja ostao nepoznat. Naoko je teško objasniti taj nerazmjer, uočljiv pogotovo zato što je za svakoga neosporno da je riječ o piscu koji vrijednošću i famom prelazi granice nacionalne književnosti.
Kao jedan od mogućih priređivača bio sam, međutim, uvjeren kako su, unatoč plodnosti kritičkih priloga, ostala neriješena bitna pitanja interpretacije. Nisu se razmirali metodološki adekvatni i povijesno primjereni pristupi koji bi uvjerljivim tumačenjem protuslovlja u životu i u djelu Marina Držića postali preduvjetom za moderno kritičko prezentiranje svih njegovih ostvarenja kao jedinstvene, uzajamno ovisne, stilski dosljedne cjeline, kao izraza osebujne individualne poetike, drugim riječima kao umjetničke projekcije posve određenih filozofskih i političkih nazora.
Ambicija je ovog izdanja da jasno usmjerenom kritičkom argumentacijom, što iscrpnijim komentarom i što potpunijim rječnikom pokuša takvu zadaću ispuniti i dati prilog razumijevanju te cjeline, od pjesama preko pastirskih drama i komedija do političkih pisama. Ono ne može nadomjestiti niti učiniti nepotrebnim dosadašnji studij, pa ni Rešetarovo izdanje, o kojima, uostalom, vodi računa, nego mu je cilj, s jedne strane, učiniti pristupačnim Držićev teatar širokim slojevima čitatelja, a s druge, provesti u djelo specifično priređivačevo tumačenje, koje je više godina dozrijevalo, a djelimice je bilo i objelodanjivano. Knjiga u svom kritičkom dijelu ne želi i ne može biti neka „objektivna summa dosadašnjih istraživanja“, što se najbolje vidi po bibliografiji, koja se odnosi pretežito na citirana djela i na tek neka od mnogobrojnih koje je priređivač konsultirao a nije navodio, bilo zato što su im rezultati općenito prihvaćeni, bilo stoga što su samo neizravno utirali u tijek tumačevih izlaganja. Abecedni popis djela u „Literaturi“ treba dakle da omogući uvid u radove iz kojih se pojedini odlomci u komentarima citiraju s naznakom samo prezimena, ali ne daje bibliografsku sliku radova o Držiću niti doprinosa pojedinih autora. Potpuniju bibliografiju do godine 1967, uključujući i izdanja Držićevih djela, objavio je Josip Mhojević u zborniku Marin Držić, uredio Jakša Ravlić, Zagreb, 1969, str. 550–555, a prethodi joj (str. 508–528) popis gradiva s izložbe „Marin Držić“, koju je godine 1967. priredio Miljenko Foretić.
Tekstove s neznatnim, većinom pravopisnim preinakama, priredio sam na temelju Rešetarove kritičke redakcije, uključujući i Hekubu, što će reći da sam odustao od prvotne nakane da uvrstim tekst starijeg rukopisa; tako sam učinio radi postizanja što veće jedinstvenosti oslanjajući se na već konsolidirane Rešetarove kriterije. Nije donesen „kontrast koji je Petar Kolendić pripisivao Držiću, jer sam se istraživanjem uvjerio da nije iz njegova pera. U opisu Držićeva života sintetično prikazanog u uvodnoj studiji, navodim svoj prijevod urotničkih pisama, koja se, dakako, uz još tri neknjiževna spisa (također prevedena) objavljuju u izvorniku iza ostalih djela, u nešto modernijoj transkripciji.
SADRŽAJ
I
O ŽIVOTU I DJELU
MARINA DRŽIĆA
ŽIVOTOPIS 7
HUMANISTIČKI IZVORI POETIKE 40
U ZNAKU ANTITEZA 47
OPASKE UZ PJESME 59
NA MARGINAMA PROLOGA I TIRENE 69
TIRENA 76
NOVELA OD STANCA 79
VENERE U KOMEDIJU STAVLJENA 84
DUNDO MAROJE 94
DŽUHO KRPETA 105
SKUP 106
GRIŽULA 118
TRIPČE DE UTOLČE 123
ARKULIN 127
PJERIN 129
HEKUBA 130
U EUROPSKOM KONTEKSTU 150
II
DJELA
PJESNI 177
Marin Držić svojim prijateljem 178
1. 180
2. 182
3. 182
4. 183
5. 184
6. 185
7. 186
8. 186
9. 187
10. 187
11. 188
12. 189
13. 190
14. 191
15. 191
16. 192
17. 193
18. 194
19. 194
20. 195
21. U smrt od Fjore Martinove Šumičić 196
22. Epitaphio 197
23. 198
24. 198
25. Svitlomu i vridnomu vlastelinu Sabu Nikulinovu Marin Držić 199
26. Tužba Ljubmira od komedije „Tirene“ 203
27. Prolog drugi komedije prikazane u Držić na piru 205
28. 213
TIRENA 215
Svitlomu i uzvišenomu vlastelinu Maru Mikulji Pučiću 216
Prolog prvi 219
Prvi at 227
Drugi at 240
Tretji at 256
At četvrti 267
At peti 280
NOVELA OD STANCA 291
VENERE I ADON 317
DUNDO MAROJE 339
Dugi nos, negromant, govori 341
Prolog 348
Prvi čin 350
Drugi čin 390
Treći čin 430
Četvrti čin 473
Peti čin 511
DŽUHO KERPETA 525
SKUP 537
Prolog 539
Prvi čin 541
Drugi čin 558
Treći čin 572
Četvrti čin 587
Peti čin 601
GRIŽULA 611
Prvi prolog 613
Drugi prolog 614
Prvi čin 615
Drugi čin 624
Treći čin 634
Četvrti čin 646
Peti čin 654
TRIPČE DE UTOLČE 663
Drugi čin 665
Treći čin 674
Četvrti čin 687
Peti čin 698
ARKULIN 709
Prvi čin 711
Drugi čin 715
Treći čin 725
Četvrti čin 735
Peti čin 747
PJERIN 761
Prvi čin 762
Drugi čin 767
Treći čin 770
Četvrti čin 774
Peti čin 776
HEKUBA 781
Prvi čin 783
Drugi čin 806
Treći čin 825
Četvrti čin 836
Peti čin 855
NEKNJIŽEVNI SPISI
Predstavka senatu Sijenske Republike 874
Jedan rektorski dopis iz Siene 876
Izjava u parnici braće Primovića 877
Politička pisma 882
I 882
II 892
III 894
IV 895
III
DODACI
BIBLIOGRAFIJA 899
RJEČNIK 905
INDEKS IMENA 941
NAPOMENA 953

Marin Držić (Dubrovnik, 1508 – Venecija, 2. maja 1567), zvan Vidra, bio je hrvatski renesansni i maniristički pesnik, dramski pisac, glumac i autor političkih tekstova, jedan od najznačajnijih pisaca dubrovačke i hrvatske književnosti 16. veka. Poticao je iz ugledne dubrovačke porodice i, u skladu s porodičnom tradicijom, bio je namenjen svešteničkom pozivu. Kao klerik upravljao je crkvom Svih svetih, zvanom Domino, u Dubrovniku, kao i crkvom Sv. Petra na Koločepu. U mladosti se interesovao za muziku, pa ga je 1538. Vijeće umoljenih Dubrovačke Republike izabralo za orguljaša katedralne crkve Sv. Marije. Iste godine dobio je državnu potporu za studije u Italiji. Studirao je u Sijeni, gde je 1541. izabran za vicerektora Univerziteta, a pošto u to vreme nije bilo rektora, praktično je obavljao i njegovu dužnost. Sledeće godine učestvovao je kao glumac u jednoj zabranjenoj pozorišnoj predstavi u privatnoj kući, što pokazuje koliko je još tokom boravka u Italiji bio blizak teatru. Po povratku u Dubrovnik stupio je u službu austrijskog grofa Christopha Rogendorfa i s njim putovao u Beč i Carigrad, ali se ubrzo vratio u rodni grad. Najznačajniji deo njegovog književnog rada čine komedije i pastorale. Među najpoznatijim delima su Dundo Maroje, Skup, Novela od Stanca, Grižula, Tripče de Utolče, Arkulin, Pjerin, Tirena i tragedija Hekuba. Držić je snažno koristio iskustva italijanske renesansne komedije, ali ih je prilagođavao dubrovačkoj sredini, jeziku i društvenim odnosima. Iza komičnih zapleta i živopisnih likova često se kriju oštra zapažanja o pohlepi, licemerju, društvenim razlikama, vlasti i ljudskoj prirodi. Posebno mesto u njegovom opusu zauzima Dundo Maroje, jedno od vrhunskih dela južnoslovenske renesansne komediografije, dok je Hekuba jedina njegova sačuvana tragedija. Izvođenje Hekube bilo je 1558. privremeno zabranjeno jer su dubrovačke vlasti smatrale da bi predstava mogla uznemiriti stanovništvo; izvedena je sledeće godine. Hrvatska enciklopedija Držića određuje kao najznačajnijeg autora hrvatskog manirizma i naglašava da iza prividne vedrine njegovih komedija postoji snažan osećaj nemira, nezadovoljstva i razočaranja u ideale renesansnog doba. Godine 1562. napustio je Dubrovnik i nastanio se u Veneciji, gde je postao kapelan mletačkog biskupa. Najneobičnija epizoda njegovog života vezana je za 1566. godinu, kada je iz Firence slao pisma vojvodi Kozimu I Medičiju i njegovom sinu Frančesku. U tim takozvanim urotničkim pismima kritikovao je politički poredak Dubrovačke Republike i pokušavao da pridobije Medičije za promenu vlasti u Dubrovniku. Sačuvano je pet takvih pisama. Ona pokazuju da Držić nije bio samo književnik već i izrazito politički angažovan posmatrač svoga vremena. Umro je u Veneciji 2. maja 1567. godine i sahranjen je u zajedničkoj grobnici bazilike Svetih Jovana i Pavla. Njegovo delo dugo nakon smrti nije bilo u potpunosti prepoznato; tek od 19. i naročito 20. veka Držić zauzima mesto koje danas ima u istoriji književnosti. Njegove drame izvođene su na brojnim evropskim scenama i prevođene na mnoge jezike, a Dundo Maroje postao je jedno od reprezentativnih dela renesansne dramske književnosti na južnoslovenskom prostoru.

MG P44 (N)