Godina izdanja: 2023
ISBN: 978-86-82662-02-0
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor - osoba Stojković, Atanasije, 1773-1832
Naslov Kandor ili Otkrovenje egipatskih tajni / od Atanasija Stojkovića ; prevodilac Vladislav Todorović
Ostali naslovi Кандоръ или Откровенїе егѵпетскихъ таинъ
Kandor
Otkrovenje egipatskih tajni
Vrsta građe roman
Jezik srpski, crkvenoslovenski
Godina 2023
Izdanje 2. izmenjeno izd.
Izdavanje i proizvodnja Ruma : Gradska biblioteka `Atanasije Stojković`, 2023 (Ruma : Tipo-graf)
Fizički opis 202 str. ; 20 cm
Drugi autori - osoba Todorović, Vladislav M., 1976- (prevodilac)
Vasiljević Toskić, Damir (autor dodatnog teksta)
(karton)
Napomene Na spor. nasl. str.: Кандоръ или Откровенїе егѵпетскихъ таинъ
Uporedo fototipski otisak izd. iz 1800. god. na slavenosrp. jeziku i prevod na srp. jezik
Tiraž 500
Str. 201-202: Povodom 250 godina od rođenja Atanasija Stojkovića / Damir Vasiljević Toskić.

Izdanje koje je prikazano na fotografijama objavljeno je 2008. godine. Posebno je vredno zato što donosi uporedo originalni slavenosrpski tekst iz 1800. i tekst prenet na savremeni srpski jezik.

Kandor ili Otkrovenje egipatskih tajni jedno je od najneobičnijih i najranijih dela moderne srpske proze. Atanasije Stojković objavio ga je 1800. godine u Budimu, u štampariji Kraljevskog univerziteta, na slavenosrpskom jeziku. Originalno izdanje danas se čuva i u Biblioteci Matice srpske.
Delo zauzima posebno mesto u istoriji srpske književnosti jer se ponekad određuje kao jedan od prvih pokušaja romana kod Srba, mada je njegova žanrovska priroda složena. Kandor nije roman u kasnijem, realističkom smislu: pripovedna radnja je relativno skromna, dok veliki deo knjige čine filozofska razmatranja, monolozi, pouke i pesnički umeci. Zbog toga se delo opisuje i kao filozofska pripovest, alegorijski roman ili „predroman“.
U središtu je potraga za skrivenim znanjem i istinom, predstavljena kroz motiv egipatskih tajni. Egipat kod Stojkovića nije toliko istorijski prostor koliko simbol drevne mudrosti, inicijacije i čovekove težnje da pronikne iza vidljivog sveta. U delu se prepliću prosvetiteljske ideje, filozofija, religiozna simbolika i elementi tada veoma popularne predstave o tajnim egipatskim učenjima. Istraživači su ukazivali i na moguće masonske i ezoterijske motive, pri čemu se Kandorov put može čitati kao svojevrsni proces duhovnog i intelektualnog posvećenja.
Stojković je delo pisao u intelektualnoj klimi evropskog prosvetiteljstva, neposredno nakon školovanja u nemačkim univerzitetskim sredinama. U Kandoru se posebno oseća uticaj tadašnje nemačke filozofije, uključujući i Kantove ideje, ali je autor filozofske probleme pokušao da približi srpskoj čitalačkoj publici kroz književnu i alegorijsku formu.
Knjiga je zato značajna ne samo kao književni kuriozitet već i kao svedočanstvo trenutka kada se srpska književnost na prelazu iz 18. u 19. vek otvarala prema evropskoj filozofiji, nauci i modernim proznim oblicima.

Atanasije Stojković (Ruma, 1773 – Harkov, 1832) bio je srpski pisac, prirodnjak, fizičar, astronom, filozof i univerzitetski profesor, jedna od najsvestranijih ličnosti srpske kulture s kraja 18. i početka 19. veka. Školovao se u Rumi, Šopronu, Segedinu i Požunu, a potom je studirao u nemačkim univerzitetskim centrima. U Getingenu je doktorirao filozofiju i prirodne nauke, a bio je povezan i sa učenim društvima u Nemačkoj. Njegovo školovanje pomagao je karlovački mitropolit Stefan Stratimirović. Početkom 19. veka otišao je u Rusiju, gde je napravio izuzetnu akademsku karijeru. Bio je profesor fizike i rektor Univerziteta u Harkovu, a postao je i član ruske akademske zajednice. Bavio se fizikom, astronomijom, meteorologijom i proučavanjem meteorita, pa se u istoriji ruske nauke pominje i kao jedan od pionira meteoritike. Za srpsku kulturu posebno je važna njegova trotomna Fisika, objavljena 1801–1803, jedno od prvih velikih prirodnonaučnih dela napisanih za srpske čitaoce. Stojković je želeo da naučna znanja evropskog prosvetiteljstva učini dostupnim sopstvenom narodu. Književnošću se bavio paralelno s naukom. Posle Kandora objavio je Aristida i Nataliju (1801), sentimentalistički roman koji se ubraja među najranije i najznačajnije romane novije srpske književnosti. Pisao je i priručnike, pesme i druga dela, a načinio je i sopstveni prevod Novog zaveta na slavenosrpski jezik. Stojković pripada generaciji srpskih prosvetitelja koja je nastojala da poveže domaću kulturu sa savremenom evropskom naukom i filozofijom. Upravo je Kandor dobar primer te njegove dvostruke prirode – naučnika i filozofa s jedne, a književnika i prosvetitelja s druge strane.

MG P51 (N)