ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 920
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Spoljašnjost kao na fotografijama, unutrašnjost u dobrom i urednom stanju!

Knjiga br. 20

Milovan Vidaković zauzima značajno mesto u prestižnoj antologijskoj ediciji „Deset vekova srpske književnosti”, koju izdaje Izdavački centar Matice srpske. Njegovo stvaralaštvo objavljeno je kao 20. knjiga u okviru Drugog kola ove milenijumske edicije.



Kao i sva ostala kritička izdanja u ovoj ediciji, knjiga posvećena Milovanu Vidakoviću urađena je po strogim i ujednačenim uredničkim načelima. Ona sadrži:Predgovor priređivača: Stručna studija prof. dr Radoslava Erakovića o mestu Vidakovića u istoriji srpske književnosti.Antologijski izbor teksta: Reprezentativni odlomci iz njegovih najvažnijih romana (kao što su Usamljeni junoša, Ljubomir u Elisiumu, Velimir i Bosiljka).Životopis: Detaljna biografija pisca sa osvrtom na njegove asketske i profesorske dane.Selektivna bibliografija: Popis Vidakovićevih dela i najvažnije literature o njemu.Prateći aparat: Rečnik manje poznatih reči (veoma važan za Vidakovićev slavenosrpski jezik), objašnjenja, napomene i odabrani kritički tekstovi o njegovom radu kroz istoriju.Značaj uvrštavanja u edicijuUvrštavanje Vidakovića u rani segment edicije (već u drugom kolu) potvrđuje njegov istorijski status oca srpskog romana. Iako je Vuk Karadžić u 19. veku oštro kritikovao njegov stil i moralizatorstvo, Matica srpska kroz ovaj projekat teži da objektivno osvetli Vidakovićevu ključnu ulogu u formiranju srpske čitalačke publike i građanske svesti na početku 19. veka.



Milovan Vidaković (Nemenikuće, 1780 — Pešta, 28. oktobar 1841) bio je srpski pisac, a smatra se i za začetnika srpskog romana i jednog od najčitanijih srpskih pisaca svoga vremena.[1] Bio je protivnik Vukove reforme.

Biografija
Rođen u selu Nemenikuće pod Kosmajem, detinjstvo je proveo bez škole, idući za ovcama i kozama, uz oca, imućnijeg, ali nepismenog seljaka. Jedini duhovni uticaj vršila je na njega epska narodna tradicija. U toku Kočine krajine 1787—1791. godine živeo je prvo u zbegu,[2] a zatim sa ocem i ostalim seljanima pobegao u Srem. Otac se uskoro vratio, ostavivši ga rođacima u Irigu. O svojoj mladosti, selu, Kosmaju i begu ostavio je kasnije opširan zapis. U Irigu je pošao u školu, a učio je i trgovinu. Preživeo je katastrofalnu irišku kugu 1795/96. Gimnaziju je završio u Segedinu, Temišvaru i Novom Sadu, filozofiju u Segedinu i Kežmarku, gde je bio upisan i na prava. Za vreme čitavog školovanja Vidaković se izdržavao podučavajući mlađe đake. Uz školska znanja njega interesuju i jezici. Naučio je latinski, nemački, mađarski i pomalo francuski. Bio je školski drug, a kasnije i blizak prijatelj, Dimitriju Davidoviću, koji je, tokom školovanja, bio pod snažnim Vidakovićevim uticajem koga je smatrao za svog mentora.

U jesen 1817. postavljen je za profesora srpske gimnazije u Novom Sadu, kojoj je uskoro (1819) zatim na čelo stao Pavle Josif Šafarik. Otpušten je na prečac 1824. godine odlukom Patronata gimnazije, a po Konstantinu Jirečeku, koji navodi reči direktora Šafarika, bilo je to `jer mu je starojelinska (grčka) erotika bila veoma ugodna`.[3] Od tada je živeo kao privatni učitelj, u Temišvaru, Sremskim Karlovcima i Pešti. Veći deo života proveo je kao samac i u besparici. Poslednje godine svoga života proveo je u Pešti. Kod njega na stanu su svi srpski đaci imali smeštaj. Sahranjen je na srpskom groblju u Pešti; nadgrobni spomenik mu je o svom trošku podigla Matica srpska.

Dela

„Ljubomir u Jelisijumu” Milovana Vidakovića, deo kolekcije u Adligatu
Vidaković je bio vrlo plodan pisac i verovatno najčitaniji srpski autor svoga doba. Pisao je pesme, spevove i romane, a pisao je (ali nije dovršio) i autobiografiju koja je objavljena tek posthumno. Na Vidakovićevo stvaralaštvo uticaj su ostvarili srpsko epsko pesništvo, istoriografski rad Jovana Rajića, zatim dela Pavla Solarića i Atanasija Stojkovića i dela mnogih nemačkih romanopisaca niže književne vrednosti.

Najpoznatiji je kao romanopisac. Iako nije prvi pisac romana (pre njega su se u ovoj, tada još u srpskoj sredini novoj formi, ogledali Atanasije Stojković i Nikola Šimić) on je već samom obimnošću svog opusa sasvim izrazita pojava na književnoj sceni tog doba. Prvi se romanom profesionalno bavio i utvrdio ovu vrstu književnosti kod Srba ostavivši za sobom čitavu školu pisaca koji su se ugledali na njega. Za uzor su mu služili nemački romani popularne književnosti.

Birajući pustolovne i egzotične teme, Vidaković je u svojim delima težio da razonodi, ali ujedno nije odustajao od namere da vaspita, te su njegovi romani puni moralnih i životnih pouka. Jezik njegovih dela je izveštačeni rusko-srpski i zbog njega je imao najviše problema sa nastupajućim mladim piscima romantičarske provenijencije.

I pored toga što mu je Vukova kritika uništila reputaciju pisca, Vidakovićevi romani ostali su među najčitanijom prozom na srpskom 19. veka, a poslednja izdanja pojavila su se na osavremenjenom jeziku između dva svetska rata.

Najpoznatija dela su mu `Usamljeni junoša` (1810), `Velimir i Bosiljka` (1811), `Ljubomir u Jelisijumu` (1814, 1817, 1823), `Siloan i Milena` (1829), `Putešestvija u Jerusalim` (1834), `Pesn iroičeska` (1839) i `Selim i Merima` (nedovršeno, 1839). Napisao je i prvu biografiju Dimitrija Davidovića ubrzo nakon Davidovićeve smrti 1838. godine. Napisao je i jedan udžbenik latinskog jezika kao i više poetskih dela.