ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 915
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Spoljašnjost kao na fotografijama, unutrašnjost u dobrom i urednom stanju!

`Antologija pesništva srpske avangarde (1902–1934)` je monumentalno i prevratničko delo koje je priredio Gojko Tešić, jedan od naših najznačajnijih istoričara književnosti, bibliografa i stručnjaka za srpsku avangardu. Knjiga je objavljena 1993. godine u izdanju novosadskog Svetova, u okviru njihove legendarne edicije Svetovi.

Ova antologija ne predstavlja samo puki izbor lepih pesama, već je zamišljena kao rekonstrukcija radikalnog estetskog prevrata u srpskoj književnosti u prve tri decenije 20. veka.


Hronološki okvir: Zašto baš 1902–1934?
Gojko Tešić je vrlo svesno i teorijski opravdano postavio ove granične godine, pomerajući dotadašnje uobičajene granice avangarde:

1902. godina (Početak): Tešić početak avangardne svesti vezuje za rane radove i poetske eksperimente Dimitrija Mitrinovića i buntovnički talas pisaca koji se javljaju znatno pre Prvog svetskog rata, unoseći nemir u tada vladajući, strogi i akademizovani parnaso-simbolistički model srpske moderne (koji su predvodili Bogdan Popović i Jovan Skerlić).

1934. godina (Kraj): Ova godina označava definitivan zalazak i gašenje istorijskih avangardnih pokreta u Srbiji. To je vreme kada se nad Evropom i Kraljevinom Jugoslavijom nadvija senka totalitarizama, a pisci se nasilno polarizuju — desnica odlazi u tradicionalizam i nacionalnu mistiku, dok levica (nadrealisti) kolektivno prelazi u doktrinu socijalne literature i rigidnog socrealizma, čime se estetski eksperiment žrtvuje političkoj ideologiji.


Antologija mapira sve važne struje i `izme` unutar srpske avangardne scene, od ranog modernizma do pozne avangarde:

Sumatraizam i Ekspresionizam: Predvođeni Milošem Crnjanskim (njegov manifest Objašnjenje „Sumatre“ i zbirka Lirika Itake dali su ton celoj posleratnoj generaciji) i Stanislavom Vinaverom, večitim magom i teoretičarem jezičkog eksperimenta.

Hipnizam: Specifičan, autentičan domaći avangardni pravac koji je utemeljio pesnik Rade Drainac.

Zenitizam: Najradikalniji internacionalni pokret na ovim prostorima, koji je vodio Ljubomir Micić kroz časopis Zenit, lansirajući ideju `Barbarogenija` i potpunog rušenja umorne zapadnoevropske kulture. Pored Micića, tu su i rani radovi Ivana Golla i Boška Tokina.

Dadaizam: Duh duhovite destrukcije, antiumetnosti i jezičke provokacije kroz delovanje Dragana Aleksića (srpska dada).

Nadrealizam: Beogradska nadrealistička grupa, jedna od najorganizovanijih u Evropi, koja je direktno sarađivala sa Bretonom. Obuhvaćeni su tekstovi i pesme Marka Ristića, Dušana Matića, Oskara Daviča, Milana Dedinca (sa njegovom čuvenom poemom Javna ptica) i Rastka Petrovića, čija je zbirka Otkrovenje pomerila granice srpskog stiha.

Pre pojave ove knjige, avangarda je u zvaničnoj srpskoj krikiti često posmatrana kao kratkotrajni `eksces`, `posleratni nemir` ili prolazna faza velikih pisaca (poput Crnjanskog ili Andrića) pre nego što su postali `ozbiljni klasici`.

Tešić u ovoj antologiji dokazuje suprotno: avangarda je bila celovit, autohton i samosvestan sistem sa sopstvenom poetikom, manifestima i estetikom koja je trajno izmenila DNK srpskog jezika i poezije.

Knjiga sadrži i izuzetno vredan teorijsko-istoriografski aparat, biografske beleške o autorima i bibliografske podatke o časopisima u kojima su pesme prvobitno izlazile (Zenit, Putevi, Svedočanstva, Večnost, Nemo nemoguće), što je čini nezaobilaznim udžbenikom i naučnim izvorom za sve istraživače moderne književnosti na Balkanu.


Evo kompletne liste autora koji su obrađeni i zastupljeni u ovoj antologiji:

- Preteče i rani modernizam (Koderov krug i rani buntovnici)

Đorđe Marković Koder (čiji spev Iskoni Tešić uzima kao prološku tačku antologije)

Dimitrije Mitrinović (ključni pokretač rane avangardne svesti pre Prvog svetskog rata)

Svetislav Stefanović (lekar i pesnik, rani prevratnik forme i branilac modernizma)

Milutin Bojić (raniji radovi koji nagoveštavaju ekspresionizam)

Jovan Dučić (isključivo kroz eksperimentalne pesme u prozi Plave legende)

- Ekspresionizam, Sumatraizam i Kosmizam

Miloš Crnjanski (rodonačelnik sumatraizma)

Stanislav Vinaver (glavni jezički mag i teoretičar ekspresionizma)

Rastko Petrović (autor prevratničke zbirke Otkrovenje)

Todor Manojlović (jedan od prvih teoretičara i pesnika moderne kulture)

Anica Savić Rebac (kroz njenu ranu kosmičku i helensku poeziju)

Dušan Vasiljev (tragični pesnik ratnog defetizma i ekspresionističkog krika)

Svetislav Mandić

- Zenitizam

Ljubomir Micić (osnivač pokreta i tvorac koncepta Barbarogenija)

Branko Ve Poljanski (brat Ljubomira Micića, buntovnik i autor Panoptikuma)

Mihailo S. Petrov (umetnik i pesnik blizak zenitističkom krugu)

Dadaizam i Hipnizam
Dragan Aleksić (tvorac autentične `srpske dade`)

Rade Drainac (osnivač hipnizma, pesnik kosmičkih i beskućničkih motiva)

Stanislav Krakov (poznatiji kao prozaista, ali zastupljen i kroz avangardne poetske zapise)

Nadrealizam i srodne struje

Marko Ristić (glavni teoretičar i pesnik beogradskog nadrealizma)

Dušan Matić (pesnik filozofskog, fragmentarnog nadrealističkog izraza)

Oskar Davičo (najeksplozivniji i ritmički najbogatiji pesnik pokreta)

Milan Dedinac (autor čuvene poeme Javna ptica)

Moni de Buli (Monny de Boully) (jedinstvena figura, pisao na srpskom i francuskom)

Aleksandar Vučo (poznat po nadrealističkim poemama za decu i odrasle, poput Humora Zaspala)

Đorđe Jovanović

Đorđe Kostić

Koko Popović (Koča Popović – zastupljen preko svojih ranih nadrealističkih tekstova i pesama)

Vane Živadinović Bor

- Pozna avangarda, socijalna poezija i marginalni autori

Risto Ratković (pesnik nadrealističko-ekspresionističke orijentacije)

Slobodan Kušić

Boško Tokon (Boško Tokin – sineasta, pionir filmske kritike i avangardni pesnik)

LJubiša Jocić (autor koji spaja pozni nadrealizam sa potonjim signalizmom)

Miloje Čiplić

Zvezdan Vujadinović