ISBN: 86-83829-11-1
Godina izdanja: 2003
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Rača : Centar za mitološke studije Srbije 2003 400 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

1. Kratak sažetak

Jevrejski mitološki rečnik predstavlja pregled pojmova, ličnosti, simbola, mitskih bića, religijskih predstava i priča povezanih sa jevrejskom tradicijom. Petrović pristupa temi široko, povezujući jevrejsku mitologiju, religiju, biblijske tekstove, istoriju, običaje i simboliku.

U središtu je odnos čoveka prema Bogu, kao i ideje o stvaranju sveta, poreklu čoveka, dobru i zlu, grehu, kazni, spasenju, smrti i zagrobnom životu. U dostupnom opisu knjige posebno se naglašavaju Božja uloga u svakodnevnom životu, verski zakoni i moralne norme. AAntikvarium.hu

Knjiga obuhvata različite slojeve jevrejske tradicije: Stari zavet, rabinsku tradiciju, legende, anđeoska i demonska bića, simboliku i mitološke motive.

Važno je imati na umu da se sadržaj knjige ne može izjednačiti sa savremenim naučnim konsenzusom o judaizmu; reč je o autorovoj širokoj interpretaciji mitološke i religijske građe.

2. Glavne teze i ideje

Bog je centralna tačka jevrejskog religijskog i mitološkog sveta.
Stvaranje sveta predstavlja temeljni mitološki i religijski okvir.
Čovekov odnos prema Bogu povezan je sa moralom, zakonima i svakodnevnim životom.
Božji zakon određuje granice dozvoljenog i nedozvoljenog ponašanja.
Dobro i zlo predstavljaju jednu od osnovnih suprotnosti jevrejske religijske misli.
Anđeli i demoni predstavljaju različite natprirodne sile i bića u jevrejskoj tradiciji.
Proroci i patrijarsi imaju ključnu ulogu u istoriji odnosa Boga i izabranog naroda.
Savez Boga i Izraela predstavlja jedan od centralnih motiva jevrejske religije.
Mitološke priče često objašnjavaju poreklo običaja, zakona, naroda i religijskih predstava.
Jevrejska mitološka tradicija nije ograničena samo na Bibliju, već se razvijala kroz kasnije legende, tumačenja i rabinsku književnost.

3. Ključni pojmovi sa objašnjenjima

Jahve / JHVH – sveto Božje ime u jevrejskoj tradiciji.
Tora – osnovni deo jevrejskih svetih spisa i temelj jevrejskog verskog zakona.
Tanah – zbirka jevrejskih svetih spisa.
Stari zavet – hrišćanski naziv za zbirku tekstova koji velikim delom odgovaraju jevrejskom Tanahu.
Savez – odnos Boga i njegovog naroda zasnovan na obećanju i obavezi.
Izabrani narod – tradicionalna ideja o posebnom savezu Boga sa Izraelom.
Mesija – očekivani pomazanik/spasitelj u jevrejskoj tradiciji.
Šabat – sveti dan odmora, sedmi dan u nedelji.
Sinagoga – mesto molitve, okupljanja i proučavanja Tore.
Rabini – učitelji i tumači jevrejskog verskog prava i tradicije.
Midraš – tradicionalna jevrejska tumačenja i proširivanja biblijskih tekstova.
Talmud – veliko delo rabinske tradicije koje obuhvata rasprave o pravu, etici i tumačenju.
Kabalа – mistična tradicija judaizma.
Anđeli – natprirodna bića koja služe kao Božji glasnici ili izvršioci Božje volje.
Demoni – natprirodna bića povezana sa zlom, iskušenjem i opasnošću.
Šejtan/Satana – figura povezana sa protivljenjem, iskušenjem i optuživanjem.
Levijatan – ogromno mitsko morsko biće, simbol haosa i prvobitnih sila.
Behemot – ogromno kopneno mitsko biće.
Eden – rajski prostor iz priče o stvaranju čoveka.
Adam i Eva – prvi ljudi u biblijskoj priči o stvaranju i padu.
Grešni pad – neposlušnost Bogu koja dovodi do gubitka rajskog stanja.
Potop – velika kazna i obnova sveta povezana sa Nojem.
Egzodus – izlazak Izraelaca iz Egipta pod Mojsijevim vođstvom.
Jerusalim – sveti grad sa centralnim mestom u jevrejskoj istoriji i religiji.
Hram – centralno svetilište drevnog Izraela u Jerusalimu.
Menora – sedmokraki svećnjak i jedan od najpoznatijih jevrejskih simbola.

4. Ključne ličnosti, bogovi i mitska bića

Najvažnije ličnosti

Adam – prvi čovek.
Eva – prva žena.
Noje – pravednik koji preživljava Potop.
Avram/Abraham – praotac Izraela i važna figura saveza sa Bogom.
Isak – Abrahamov sin.
Jakov/Izrael – praotac dvanaest plemena Izraela.
Josif – Jakovljev sin, čija priča vodi do događaja u Egiptu.
Mojsije – prorok i vođa Izraelaca tokom Izlaska iz Egipta.
Aron – Mojsijev brat i prvi veliki sveštenik.
David – kralj Izraela, važan za mesijansku tradiciju.
Solomon – kralj poznat po mudrosti i izgradnji Prvog hrama.
Ilija – jedan od najznačajnijih proroka.
Jona – prorok poznat po priči o velikoj ribi.
Jov – simbol čoveka koji prolazi kroz patnju i iskušenje.

Bog i natprirodna bića

Jahve – jedini Bog u monoteističkoj jevrejskoj tradiciji.
Mihael – jedan od najpoznatijih arhanđela.
Gavril – anđeo poznat kao Božji glasnik.
Rafael – anđeo povezan sa isceljenjem.
Satana – figura protivnika/tužitelja i iskušavača u različitim slojevima tradicije.
Levijatan – mitsko morsko čudovište.
Behemot – mitsko kopneno čudovište.
Lilith – figura kasnije jevrejske demonološke tradicije, povezana sa noći i demonima.
Serafimi – nebeska bića koja se pojavljuju u vizijama proroka.
Heruvimi – nebeska bića povezana sa Božjim prisustvom i svetim prostorom.

5. Najvažniji mitovi i priče

Stvaranje sveta

Bog stvara svet, razdvaja svetlost i tamu, uređuje prirodu i na kraju stvara čoveka.

Ključ: stvaranje → red → čovek → odnos prema Bogu.
Adam i Eva

Adam i Eva žive u Edenu, ali kršenjem Božje zapovesti gube prvobitno stanje i bivaju izgnani iz Raja.

Ključ: sloboda → iskušenje → neposlušnost → posledica.
Kain i Avelj

Kain ubija svog brata Avelja iz zavisti.

Ključ: prvi bratoubilački čin → greh → kazna.
Noje i Potop

Bog kažnjava pokvareni svet Potopom, ali Noje, njegova porodica i životinje bivaju spaseni u barci.

Ključ: greh → kazna → spasenje → novi početak.
Vavilonska kula

Ljudi pokušavaju da izgrade kulu koja doseže nebo. Bog im pomera jezik i ljudi počinju da govore različitim jezicima.

Ključ: ljudska oholost → Božja intervencija → različiti jezici.
Abraham i savez

Abraham postaje ključna figura saveza između Boga i budućeg izraelskog naroda.

Ključ: vera → savez → potomstvo.
Mojsije i Izlazak

Mojsije vodi Izraelce iz egipatskog ropstva. Na Sinaju dobija Božje zapovesti.

Ključ: ropstvo → oslobođenje → Savez → Zakon.
Deset zapovesti

Deset zapovesti predstavljaju osnovne moralne i religijske principe odnosa čoveka prema Bogu i drugim ljudima.
David i Golijat

Mladi David pobeđuje mnogo snažnijeg Golijata.

Ključ: vera → hrabrost → pobeda slabijeg nad jačim.
Solomon i mudrost

Solomon je predstavljen kao kralj izuzetne mudrosti i graditelj Hrama u Jerusalimu.
Jov

Jov prolazi kroz teška iskušenja i gubitke, ali pitanje njegovog odnosa prema Bogu ostaje centralno.

Ključ: patnja → iskušenje → vera → pitanje Božje pravde.

Bog → stvaranje → Adam i Eva → greh → Noje i Potop → Abraham i Savez → Jakov/Izrael → Mojsije i Izlazak → Tora i Zakon → Jerusalim i Hram → proroci → Mesija → anđeli i demoni → kabala i mistika.

7. Ključni pojmovi :

Jahve – Tora – Tanah – Stari zavet – Savez – Izabrani narod – Izrael – Abraham – Mojsije – Deset zapovesti – Jerusalim – Hram – Šabat – Sinagoga – Rabini – Talmud – Midraš – Kabala – Mesija – anđeli – arhanđeli – demoni – Satana – Lilith – Levijatan – Behemot – serafimi – heruvimi – Eden – Adam – Eva – Kain – Avelj – Noje – Potop – Vavilonska kula – Izlazak – David – Solomon – proroci – Jov – stvaranje – greh – iskušenje – spasenje – sudbina – dobro i zlo – jevrejska mitologija.

Knjiga „Jevrejski mitološki rečnik” autora Radmila Petrovića spada u oblast humanističkih nauka, a tačnije se može svrstati u nekoliko bliskih naučnih disciplina:
• Mitologija i etnologija – jer se bavi proučavanjem mitova, religijskih priča, verovanja i tradicije jevrejskog naroda.
• Nauka o religiji (teologija/religiologija) – jer istražuje religijske simbole, duhovna bića i svete tekstove kroz istoriju.
• Istorija kulturne baštine i judaistika – judaistika je posebna naučna disciplina koja se bavi istorijom, kulturom, jezikom i književnošću Jevreja.