Godina izdanja: 1987
ISBN: 37
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Platon Andrejevič Kulakovski
Izdavač: Prosveta, Beograd
Edicija: Biblioteka Baština (Knjiga 28)
Godina: 1987
Obim: 205 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Knjiga „Vuk Karadžić: njegov rad i značaj“ (originalno objavljena na ruskom jeziku kao „Вукъ Караджичь, его дѣятельность и значеніе въ сербской литературѣ“ 1881. godine) autora Platona Andrejeviča Kulakovskog predstavlja prvu celovitu naučnu monografiju o životu, jezičkoj reformi i kulturnom doprinosu Vuka Stefanovića Karadžića.

Knjiga na detaljan i objektivan način, iz perspektive inostranog naučnika, analizira sve aspekte Vukovog delovanja:
• Jezička i pravopisna reforma: Kulakovski temeljno rekonstruiše Vukovu borbu za uvođenje narodnog jezika u književnost i stvaranje fonetskog pravopisa zasnovanog na principu „piši kao što govoriš“.
• Sakupljanje narodnog blaga: Poseban akcenat stavljen je na Vukov rad na prikupljanju epskih i lirskih narodnih pesama, pripovedaka i zagonetki, čime je srpsku usmenu baštinu predstavio celoj Evropi.
• Istorijski i kulturni kontekst: Autor posmatra Vuka ne samo kao lingvistu, već kao ključnu ličnost srpskog nacionalnog i kulturnog preporoda u 19. veku.
• Kritički pogovor: Izdanje iz 1987. godine sadrži i stručni pogovor dr Hatidže Krnjević pod naslovom „Prva monografija o Vuku“, koji dodatno pojašnjava istorijski i naučni kontekst ove studije.

Značaj ovog dela leži u tome što je to prvi sistematičan pokušaj da se Vukov ogroman opus sagleda kao zaokružena celina. Kulakovski je uspeo da sa distance, lišen unutrašnjih jezičkih i političkih sukoba koji su potresali Srbiju Vukovog doba, prepozna epohalnu vrednost Vukovog rada za celokupnu slovensku kulturu. Za savremene istraživače, ova knjiga je nezaobilazno svedočanstvo o tome kako je Vukova reforma percipirana u ruskoj i široj evropskoj slavističkoj nauci krajem 19. veka.



Platon Andrejevič Kulakovski (rus. Платон Андреевич Кулаковский) bio je istaknuti ruski naučnik, istoričar, slavista, filolog i publicista. Njegov rad ostavio je dubok trag u proučavanju južnoslovenskih književnosti, a bio je i jedan od najvažnijih ruskih intelektualaca koji su krajem 19. veka popularizovali srpsku kulturu u Rusiji.

Rođen je 8. jula 1848. godine u mestu Ponevež (danas Panevežis u Litvaniji), u porodici pravoslavnog sveštenika i profesora teologije. Rano je ostao bez oca, a odrastanje su mu obeležila previranja nakon Poljskog ustanka. Uprkos finansijskim i životnim teškoćama, završio je gimnaziju u Vilniusu sa zlatnom medaljom, nakon čega upisuje Istorijsko-filološki fakultet na Moskovskom univerzitetu. Tamo je diplomirao 1870. godine i ubrzo se zbližio sa istaknutim ruskim slovenofilima (poput Ivana Aksakova).

Nakon što je proputovao slovenske zemlje, Kulakovski dolazi u Beograd, gde je od 1878. do 1882. godine radio kao profesor ruskog jezika i književnosti na Velikoj školi (koja će kasnije postati Beogradski univerzitet).

Tokom ove četiri godine u Srbiji, Kulakovski se potpuno integrisao u ovdašnji kulturni život. Intenzivno je proučavao istoriju srpskog jezika, narodnu epsku tradiciju i, pre svega, delo Vuka Karadžića. Upravo iz tog neposrednog uvida i istraživanja u Beogradu nastala je njegova magistarska teza o Vuku, odbranjena u Moskvi 1881. godine. Zbog svog doprinosa i veza sa srpskom naukom, izabran je za člana Srpskog učenog društva, a potom i za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije (danas SANU).

Nakon povratka iz Srbije, Kulakovski nastavlja akademsku karijeru na Univerzitetu u Varšavi (gde je od 1884. do 1902. predavao slovensku dijalektologiju). Tamo je doktorirao sa obimnom i izuzetno važnom studijom o Ilirizmu (hrvatskom narodnom preporodu), koja je takođe dugo važila za najiscrpniji rad o toj temi.

Početkom 20. veka seli se u Sankt Peterburg, gde se više posvećuje publicistici, političkom i društvenom radu. Vodio je uticajne časopise poput „Okraine Rossii“ i bio je aktivan član sveslovenskih udruženja koja su zagovarala kulturno jedinstvo i saradnju slovenskih naroda. Preminuo je 31. decembra 1913. godine u Sankt Peterburgu.

Kulakovski je pripadao onoj struji ruskih slavista koji nisu posmatrali jezike i književnosti samo kroz suvu gramatiku, već kroz prizmu nacionalnog oslobođenja i duhovnog preporoda. Njegova bibliografija broji preko 320 naučnih i novinskih radova. Za nas je ostao najznačajniji kao čovek koji je u jeku jezičkih polemika u samoj Srbiji uspeo da sa naučnom objektivnošću prepozna Vuka Karadžića kao gorostasa slovenske kulture.