Godina izdanja: 2021
ISBN: 978-86-7396-785-1 978-86-7403-248-0
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

BOJAN DIMITRIJEVIĆ
NEMANJA DEVIĆ

BOSANSKA GOLGOTA - slom snaga JVuO u Bosni 1945. godine

Izdavač - Svet knjige, Beograd; Institut za savremenu istoriju, Beograd

Godina - 2021

602 strana

24 cm

Edicija - Monografije

ISBN - 978-86-7396-785-1 978-86-7403-248-0

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
Uvod

1. SEPTEMBAR 1944: PRELOMNI DOGAĐAJI ZA SITUACIJU U SRBIJI
Pregled situacije na jugoslovenskom bojištu početkom jeseni 1944
Zenit snaga JVuO u Srbiji, leto 1944
Proglas mobilizacije JVuO i njen slom pod partizanskim pritiskom
Slom na Jelovoj gori i partizanski prodor prema Valjevu
Povlačenje Vrhovne komande JVuO sa Ravne gore
Kraljev govor 12. septembra - kralj napušta svog ministra vojnog, vojsku i narod
Konfuzija posle partizanskog ulaska u Valjevo
Vrhovna komanda u severoistočnoj Bosni oktobar - decembar 1944.

2. POVLAČENJE SNAGA JVuO IZ SRBIJE
Ulazak Sovjetske armije u Srbiju i njihov negativan odnos prema JVuO
Stvaranje Srpskog udarnog korpusa
Ravnogorske dileme: kako i šta dalje?
Neuspeli napadi na nemačke snage sredinom oktobra 1944.
Konferencija komandanata JVuO u Ivanjici
Pokret prema Sandžaku
Srpski udarni korpus zauzima Sjenicu
Boravak snaga JVuO u Sjenici i okolini
Pokret prema Bosni - prelazak na teritoriju NDH

3. MIHAILOVIĆEVE STRATEGIJSKE DILEME U JESEN 1944.
Mihailovićeva politička verovanja u Saveznike
Uticaj pukovnika Mak Daula na Mihailovićeve strategijske odluke
Nezavisna grupa nacionalnog otpora
Mihailović naređuje oživljavanje gerile u Srbiji
Pokušaj obnavljanja veze sa savezničkim komandama na Mediteranu
Đeneral odbija ponudu da napusti Jugoslaviju i ode na Zapad
Đeneralovo viđenje posleratne Jugoslavije se ne menja
Odnosi u Mihailovićevom okruženju
Đeneralova uverenja i procene situacije, kraj novembra 1944.

4. POVLAČENJE CRNOGORSKIH NACIONALNIH SNAGA U BOSNU
Pad Cetinja i likvidacije takozvanih narodnih neprijatelja
Grupisanje nacionalnih snaga i naroda oko Podgorice
Dileme oko pravca povlačenja iz Crne Gore
Sporna depeša - naredba za pokret
Kada je pokret započet?
Od Podgorice do Kolašina
Od Kolašina do Mojkovca
Prvi nagoveštaji nesporazuma Mihailovića i Đurišića
Od Mojkovca do Rudog
Sastanak komandanata na Zaborku
Reorganizacija Đurišićevih snaga

5. SNAGE JVuO KOMANDE SRBIJE U SEVEROISTOČNOJ BOSNI
Decembar 1944: Stanje u SUK-u se pogoršava
Mihailović i glavnina snaga komande Srbije pokušavaju napad na Tuzlu
Pokret ka Vozući i Ozrenu
SUK napušta snage JVuO
Strategijske procene đenerala Mihailovića na početku 1945.
Početak januara 1945: pokret prema Ozrenu i Trebavi
Božić 1945.
Borbe za Modriču 11-14. januara 1945.
Uspostavljanje fronta prema partizanima na liniji Gračanica- Gradačac
Đeneralove muke sa disciplinom svojih trupa

6. POKRET ZAOSTALIH SNAGA JVuO PREMA SEVERU BOSNE
Kalinovačka `epizoda`
Grupa snaga JVuO koja je ostala na prostoru između Foče i Goražda
Kapetan Nedić pokušava da Valjevski korpus vrati u Srbiju
Koncentrisanje Šumadijske grupe u Goraždu
Epidemija tifusa zahvata snage JVuO u širem rejonu Goražda
Pokret crnogorskih snaga od Rudog u istočnu Bosnu
Beneral Mihailović nema tačne podatke o svojim snagama u istočnoj Bosni
Valjevski korpus iz Goražda prvi kreće na sever Bosne
Tegobni put ostalih snaga na sever, januara 1945
Pokret crnogorskih snaga ka srednjoj Bosni
Đeneral usmerava svoje snage koje pristižu sa juga
Đeneral i crnogorske izbeglice
Dalji pokret snaga iz Srbije ka Vozući i Ozrenu
Deo ljudstva JVuO se vraća u Srbiju

7. GRUPISANJE SNAGA JVUO NA OZRENU I TREBAVI
Veza sa nemačkim vojnim predstavnicima u Sarajevu
Na linijama prema partizanima u rejonu Gračanica-Gradačac
Neuspeli napad Đurišićeve i Račićeve grupe na Tuzlu
Srbijanske jedinice se grupišu oko Vrhovne komande, februar 1945.
Borbe na liniji fronta Gračanica-Gradačac
Povlačenje crnogorskih snaga preko Ozrena i dolazak na Trebavu
Neuspešno usmeravanje Đurišićevih snaga na front
Epidemija tifusa
Mihailovićev cilj: odbacivanje neprijatelja prema Tuzli i zaštita mnogobrojnih bolnica na desnoj obali Bosne

8. SUKOB ĐURIŠIĆEVE I MIHAILOVIĆEVE KONCEPCIJE
Susret Mihailovića i Đurišića
Odluka crnogorskih prvaka da se ide na zapad, van Bosne
Mihailovićevo protivljenje odlasku na zapad
Novi sastanak crnogorskih prvaka 1. marta 1945 i Mihailovićev odgovor
Vlasti NDH prate kretanje Đurišićeve grupacije
Đurišić se ne angažuje u borbi sa partizanima
Žalbe na Crnogorce sa Vučjaka

9. SLOM FRONTA KOD GRADAČCA I POVLAČENJE PREKO REKE BOSNE
Početak marta 1945 - partizanska ofanziva na sektoru Gračanica-Gradačac
Stanje na liniji fronta 1-5. marta
Partizanski pokolj ranjenika na Vučjaku
Stanje na frontu 8-10 marta: Crnogorci ne smenjuju Srbijance
Konferencija komandanata u Modriči
Dolazak Baćovićevih Hercegovaca
Povlačenje Crnogoraca sa linija i svih snaga JVuO preko reke Bosne

10. STRATEGIJSKA DILEMA: U PRIMORSKU ILI U GERILU U SRBIJI?
Grupisanje srpskih nacionalnih snaga u Primorskoj Sloveniji
Dolazak `Ljotićeve` delegacije u Vrhovnu komandu JVuO
Formiranje Istaknutog dela Vrhovne komande JVuO
Delegacija na odlasku susreće Đurišića
Poslednji susret Mihailovića i Đurišića
Pristupanje Đurišićevoj koloni
Pokret crnogorskih snaga sa Vučjaka
Đurišićev sporazum sa Sekulom Drljevićem
Pokret od Žeravca do reke Vrbas
Mihailović o odlasku Crnogoraca od glavnine JVuO
Veza sa štabom u Primorskoj Sloveniji

11. SLOM CRNOGORSKIH SNAGA NA LIJEVČU POLJU
Dolazak u Lijevče polje
Bitka na Lijevču polju - iznenadni napad hrvatskih snaga 4. aprila 1945.
Pokušaj proboja 5. aprila 1945
Borba sa tenkovima
Leci iznad Lijevča polja
Početak kolebanja
Završetak borbe 6. aprila i slom hercegovačkog puka
Predaja crnogorskih snaga i Đurišićevo odvajanje od glavnine
Procena žrtava borbi na Lijevču polju
Đurišić sa delom snaga pokušava proboj zapadno od Banja Luke
Pregovori sa predstavnicima NDH
Povratak Đurišićeve grupe i njeno zarobljavanje
`Suđenje` i likvidacija Đurišića i ostalih oficira u Jasenovcu

12. BORAVAK SNAGA JVUO NA VUČJAKU
Povlačenje i koncentracija snaga JVuO iz Srbije na Vučjaku
Reorganizacija preostalih srbijanskih snaga JVuO
Smanje u Zapadnoj Bosni, zapadno od glavne grupacije na Vučjaku
Oporavak ljudstva na Vučjaku
Pokušaji uvođenja discipline kod snaga JVuO na Vučjaku
Plan ubrzane vojne obuke JVuO
Mihailovićeve strategijske procene tokom boravka na Vučjaku
Đeneralova nerealna verovanja i proglas 6. aprila 1945.
Borbe sa ustašama i partizanski pritisak na Vučjak
Sednica Centralnog nacionalnog komiteta: gde dalje?
Zaključna razmatranja Aleksandra Miloševića o boravku na Vučjaku

13. POKRET KA BANJOJ LUCI I ZAOKRET PREMA SRBIJI
Prva polovina aprila 1945. i opšte povlačenje pred partizanskim pritiskom
Kratkotrajni pokret snaga JVuO na zapad
Sukob sa ustaškim snagama na bokovima i u pozadini kolone
Odsečeni ranjenici i intervencija Neška Nedića
Pokret u pravcu Banjaluke: deonica Vučjak - Motajica
Zaokret na jug, prema Klašnicama i Kotor Varoši: zaokret ka Srbiji
Kako ovu odluku vide Mihailovićevi komandanti?
Naređeni postupci prilikom marševanja
Sa Motajice preko druma Banja Luka-Prnjavor i dalje na Čelinac
Jugozapadno od Banjaluke ka Šnjegotini
Usiljeni marš snaga JVuO od Kotor Varoši na jugoistok
Borba kod Mladikovine
Dalje, prema Fojnici i Bitovnji

14. SLOM GLAVNINE SNAGA JVUO NA ZELENGORI
Vaskrs i Đurđevdan na Bitovnji
Prelaz komunikacije Konjic-Bradina-Sarajevo
Na deonici Jezernica - Obalj
Ulazak u planine
Poslednja borba na Zelengori, 13. maja 1945.

15. `DRUGA BITKA NA SUTJESCI“ ILI KAKO SU PARTIZANI VIDELI RAVNOGORSKI SLOM NA ZELENGORI
Prikupljanje partizanskih snaga
Od Bitovnje do prelaska pruge Konjic-Sarajevo
Naređenje Generalštaba Jugoslovenske armije za dejstvo protiv ravnogorske grupacije
8. maj 1945: Operativni Štab brigada organizuje snage za napad
Partizanske snage sa početnih položaja kreću u napad, 9–11. maj 1945
Teške borbe sa ravnogorcima koji se izvlače u dve kolone, 12. maj 1945.
Borba sa Račićevom kolonom: 13. maj 1945.
Presudni sukob glavnine JVuO sa Trećom proleterskom saniačkom brigadom
Progon preostalih ravnogoraca: 15. maj 1945. i kasnije
Dejstvo avijacije po kolonama JVuO

16. MASOVNA LIKVIDACIJA RAVNOGORACA
Prve statistike ravnogorskog poraza
Masovna likvidacija zarobljenih ravnogoraca
Sudbine preostalih ravnogorskih komandanata
Zarobljenici poslati u Foču i Sarajevo
Jama Ponor u selu Budanj
Druge lokacije masovnih likvidacija ravnogoraca iz Srbije
Jedna pohvala - za jasno tumačenje ideološke prirode zločina

17. ĐENERALI NJEGOVI BORCI PRED POTERAMA 1945-1946
Ponovo u gerili
Đeneral i dalje veruje u savezničku intervenciju
Pokušaj prelaska u Srbiju
Epilog

18. BOSANSKA GOLGOTA U ISTORIOGRAFIJI I NOVIM ISTRAŽIVANJIMA
Publicistika, istoriografija i procene broja likvidiranih ravnogoraca
Nova istraživanja stradalih u Bosanskoj golgoti

Zaključak
Bibliografija
O autorima


`Knjiga je plod istraživanja dvojice istoričara iz beogradskog Instituta za savremenu istoriju. Sadrži opširan pregled sudbine snaga Jugoslovenske vojske u otadžbini (JVuO) iz Srbije i Crne Gore, posle ulaska partizanskih snaga u te dve pokrajine, kao i ulaska snaga Sovjetske armije na područje Srbije u jesen 1944. godine. Pod pritiskom partizanskih i sovjetskih snaga, jedinice JVuO iz Srbije povukle su se tokom kasne jeseni te godine na područje Bosne, u nestvarnom očekivanju iskrcavanja Saveznika. Ubrzo, njima su se priključile i snage JVuO iz Crne Gore, koje su pratile hiljade civilnih izbeglica bežeći pred partizanskom revolucionarnom pravdom. Posle niza iskušenja i bezizlaznih situacija na području Bosne, obe grupacije JVuO su stradale: crnogorska, delom na Lijevča polju, a delom u Sloveniji posle predaje Britancima kod Blajburga (Pliberka), a srpska u vrletima Zelengore. Partizani su izvršili masovnu likvidaciju ostataka obe grupe, i to posle formalnog završetka Drugog svetskog rata u drugoj polovini maja 1945. godine, tako smeštajući te masovne zločine u epilog višestrukog građanskog rata u okupiranoj Kraljevini Jugoslaviji 1941–1945. Knjiga donosi nova istraživanja zločina na širem području istočne Bosne i ilustrovana je sa više od 200 fotografija, od kojih se mnoge prvi put objavljuju u javnosti.`



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.