Godina izdanja: 2020
ISBN: 978-86-82445-52-4
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

DEJAN ĐERIĆ

SLOMLJENA KRILA ZLATIBORA

Predgovor - Ilija Misailović

Izdavač - Istorijski arhiv, Užice

Godina - 2020

264 strana

24 cm

ISBN - 978-86-82445-52-4

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
DRAGAN KRSMANOVIĆ - Izvod iz recenzije
ILIJA MISAILOVIĆ - Predgovor
Uvod

MISIJA SPASAVANJA PRVE GRUPE SAVEZNIČKIH AVIJATIČARA NA ZLATIBORU
Prilike u Zlatiborskom srezu pred dolazak prve grupe avijatičara
Misija spasavanja prve grupe avijatičara
Boravak na Zlatiboru
Avijatičari u Pranjanima - izgradnja aerodroma
`Ne Tito! Četnik, četnik!`
Avijatičari ponovo na Zlatiboru

MISIJA SPASAVANJA OSTALIH GRUPA AVIJATIČARA NA ZLATIBORU
Prilike u Zlatiborskom srezu proleća i leta 1944. godine
Druga grupa avijatičara na Zlatiboru
Treća grupa avijatičara na Zlatiboru
Četvrta grupa avijatičara na Zlatiboru
Peta grupa avijatičara na Zlatiboru
Šesta grupa avijatičara na Zlatiboru
Sabirni centar za smeštaj avijatičara u Sirogojnu

POLITIČKE PRILIKE I EVAKUACIJA SAVEZNIČKIH AVIJATIČARA
Političke prilike i prva evakuacija savezničkih avijatičara
Političke prilike i druga evakuacija
Zlatiborska brigada i Zlatiborski srez pod drugom okupacijom
Zlatiborska brigada JVuO - Gorski štab br. 134.
Druga okupacija Zlatiborskog sreza

NA `ČASNOM SUDU`
Zarobljavanje generala Mihailovića
Početak suđenja i optužnica
Saslušavanje svedoka
Negiranje optužnice i izjave svedoka
Komitet za pravedno suđenje
Sudski postupak
`Branim đenerala Dražu`
Izricanje presuda

SPOMENICA ZASLUŽNIM UČESNICIMA MISIJE
Akt. int. kap. І klase Milomir M. Kolarević
Akt. art. por. Dragoljub M. Savić
Rez. art. ppor. Dragomir ]. Ječmenica
Mihailo Jovanović

Pogovor umesto zaključka
Zahvalnica
Izvori i literatura
Registar imena
Beleška o autoru
Zaključak


`Krajem 1943. godine američke vazduhoplovne snage oličene u bombarderskim pukovima uveliko su poletale iz Italije ka Rumuniji i Bugarskoj obavljajući tako svoje dnevne zadatke bombardovanja strategijskih ciljeva (npr. čuvene rafinerije u Ploeštiju) kako bi maksimalno oslabili neprijateljsko snabdevanje energentima i rudama te nanosili štetu saobraćajnoj i drugoj infrastrukturi. Na putu ka svojim ciljevima vrlo često su leteli iznad naše zemlje. Najčešće u povratku se dešavalo da su mnoge posade morale iskočiti iz svojih oštećenih Letećih tvrđava (B-17) ili Liberatora (B-24) koji su bili pogođeni od strane lovačkih aviona ili PA artiljerije te nisu imali šanse da se u njima dovuku do svojih sigurnih baza u Italiji. Kako se povećavao intenzitet tih bombardovanja tako je rastao broj vazduhoplovaca koji su nakon iskakanja iz svojih aviona nad Srbijom spas tražili na teritoriji koja nije bila pod kontrolom nemačkih ili bugarskih okupacionih snaga. Vremenom, broj spašenih vazduhoplovaca se popeo na preko petstotina te je organizovana čuvena misija evakuacije pod nazivom Halijard (Operation Halyard). Od tih petstotina spašenih vazduhoplovaca, nekoliko desetina se, počevši od januara 1944, spustilo na teritoriju Zlatibora i okoline koji je bio pod kontrolom jedinica JVuO.

Autor Dejan Đerić nam u svojoj knjizi Slomljena krila Zlatibora vrlo uspešno osvetljava sudbine svih spašenih vazduhoplovaca poimence (njih 47) kao i načine na koji su bili skupljeni, sklonjeni na sigurno gde su čuvani i sačuvani te naposletku i evakuisani iz Pranjana a jedna manja grupa, igrom ratne sudbine, iz Berana koji su tada bili pod kontrolom NOVJ. Velika vrednost ove knjige je njen izuzetan sadržaj koji je bogat podacima o ljudima (vojnicima, podoficirima i oficirima JVuO pod komandom generala Dragoljuba Mihailovića kao i civilima) koji su direktno učestvovali u čitavom nizu akcija koje su prethodile samom izvlačenju savezničkih vazduhoplovaca. Sve činjenice koje su iznete u knjizi su plod višegodišnjeg istraživanja kojem je Dejan Đerić bio posvećen a do njih je došao direktnim razgovorima sa učesnicima i njihovim potomcima, istraživanjem u domaćim i stranim referentnim arhivima, privatnim arhivima te odličnim publikacijama i drugim dostupnim izvorima. Cela tema ovog spašavanja USAF vazduhoplovaca je nakon Drugog svetskog rata bila prilično skrajnuta i o njoj se veoma malo znalo, do pre neku godinu, jer su pobednici u građanskom ratu na tlu Kraljevine Jugoslavije to tako hteli.
Knjiga Slomljena krila Zlatibora je bogato opremljena tabelama, skicama i faksimilima dokumenata kao i fotografijama od kojih su mnoge objavljene po prvi put. Jednako interesantni delovi knjige su i delovi u vezi sa suđenjem generalu Mihailoviću nakon rata 1946. i osnivanje Komiteta za pravedno suđenje (osnovan u SAD) koji su organizovali spašeni vazduhoplovci i njihove porodice. Upravo zaslugom tog Komiteta, američki predsednik Hari Truman je 1948. posthumno odlikovao generala Mihailovića najvećim ordenom koji je dodeljivan strancima, Legijom zaslužnih.`



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.

Čarls Armstrong Đorđe Božić Miloš Bojanić Gas Braun Gordon Brodhed Josip Broz Tito Valas Brubek Ostin Voldšmit Zvonimir Vučković Džejkob Grim Živorad Grujičić Džon Devlin Tomas Dikson Aleksandar Dinčić Klajd Drigers Monro Ernest Miodrag Zečević Branislav Ivanović Dragomir Ječmenica Milan Ječmenica Dejan Jovanović Mihailo Jovanović Dragić Joksimović Vilijam Kalam Džon Kapelo Alen Kariko Robert Kasiti Milomir Kolarević Radomir Kolarević Bogić Krasić Nik Lalić Bernard Larvin Miladin Lekić Momčilo Lekić Majkl Makdonel Pavle Marković Milomir Milinković Ilija Misailović Milorad Itić Borivoje Mitrović Dragoljub Draža Mihailović Džoržd Musulin Milan Nedić Kenet Ovens Aleksandar Ognjević Zaharije Ostojić Luj Piler Dušan Kondor Radović Donald Rajs Dragoslav Račić Dragoljub Savić Miloslav Samardžić Džon Skrogs Milorad Smiljanić Robert Spens Josif Staljin Svetislav Tijanić Robert Tis Borislav Todorović Živko Topalović Radoje Dvobanka Tucović Obren Ćaldović Gerard Hajniki Bert Hejz Vilburn Henli Klajd Hikman Ričard Hobi Đorđe Cvijanović Džon Čembers Vinston Čerčil Virdžil Džonson Miloš Šarac Vasilije Šunjevarić