Godina izdanja: 2023
ISBN: 978-86-515-2239-3
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

STANISLAV SRETENOVIĆ

FRANCUSKA, SRBIJA I NASTANAK KRALJEVINE SHS 1914-1929.

Izdavač - Prometej, Novi Sad; Radio-televizija Srbije, Beograd

Godina - 2023

886 strana

22 cm

Edicija - Srbija 1914-1918

ISBN - 978-86-515-2239-3

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
Uvod

I DEO - OSNOVE FRANCUSKE POLITIKE U KRALJEVINI SRBA, HRVATA I SLOVENACA (1878-1921)
FRANCUSKO-SRPSKI ODNOSI OD BERLINSKOG KONGRESA DO POČETKA VELIKOG RATA (1878-1914)
1. Slika Srbije u Francuskoj od srpske nezavisnosti do kraja Aneksione krize (1878-1909/10)
1) Južni Sloveni viđeni očima francuskih publicista i univerzitetskih delatnika.
Jedna nova generacija
Jedan `dalmatinski` pogled na jadranska, balkanska i mediteranska pitanja
Građenje jedne slike
2) Srbija viđena očima diplomata
Kraljevi
Političari i diplomate. Pojam prijateljstva
Rečnik: Srbi, Sloveni, Jugosloveni, katolički slavizam, srbizam
2. Francusko ekonomsko i vojno prodiranje (1878-1909/10)
1) Zajmovi, sređivanje finansija i naoružavanje Srbije....
2) Srpske železnice
3. Prelomna godina 1909/10. i francusko ekonomsko i kulturno ustoličenje u Srbiji
1) Univerzitetske, školske, novinarske i slobodnozidarske veze
2) Osnivanje francusko-srpske banke (FSB)
3) Javni radovi

PRVI SVETSKI RAT, OSNIVANJE KRALJEVINE SRBA, HRVATA I SLOVENACA I NJEN POLOŽAJ U NOVOJ EVROPI (1914–1921)
1. Funkcionisanje francusko-srpskog savezništva (1914-1915/16)
1) Francuska podrška
2) Italijanski činilac
3) Francuzi u srpskoj `Golgoti`
2. Francuska pritiče Srbima u pomoć (1915/16–1918)
1) Srbi u Francuskoj: učenici, studenti, profesori i propagandisti
2) Razvoj predstave o Srbiji kod francuskih univerzitetskih nastavnika
3) Oko Solunskog fronta
3. Uloga Francuske u osnivanju Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (1918-1921).
1) Geopolitička situacija u centralnoj i balkanskoj Evropi na kraju rata
2) Jugoslovenski problem na Mirovnoj konferenciji
3) Nova Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca
4) Položaj Kraljevine SHS u francuskom sistemu
5) Kraljevina SHS u planovima nove francuske ekonomske i kulturne diplomatije: stvaranje Poddirekcije za trgovinske odnose i Službe za francuske poslove u inostranstvu unutar Ministarstva inostranih poslova

ODLUČUJUĆA ULOGA FRANCUSKE U ORGANIZACIJI I PRVIM KORACIMA KRALJEVINE SHS (1918-1921)
1. Na tragu francusko-srpskog prijateljstva`
1) Izrazito aktivan ambasador: vikont Žozef d Fontne (Joseph de Fontenay)
2) Uloga vojnih lica neposredno posle rata
3. Različiti načini gledanja na Kraljevinu SHS u francuskom Parlamentu
1) Francusko Ministarstvo inostranih poslova suočeno sa izveštajima Maržena i Marena
2) Senator Anri Beranže i ekonomski razlozi francuske pozajmice
4. Francusko opažanje kraljevskog diplomatskog kora
1) `Frankofilija` kraljevskih diplomata
2) Miroslav Spalajković u Parizu

POLITIKA UTICAJA
1. Učesnici u širenju francuskog jezika: diplomate, profesori i sveštenici
1) Odvajanje od Fontneovog nasleđa: novi poslanik Frederik Kleman-Simon
2) Profesori
3) Sveštenici
2. Ekonomski poslovi u teškoćama
1) Ograničena trgovina
2) Povratak nemačkog ekonomskog uticaja
3) Francusko povlačenje: poslovi u predratnoj Srbiji
3. Francuski vojni interesi i simbolički znaci
1) Neuspeh osnivanja francusko-srpske fabrike oružja
2) Francuski uticaj na kraljevsku kopnenu vojsku
3) `Otkriće“ javnih proslava
4. Francuska podrška kraljevskoj mornarici i njena ograničenja
1) Politika mira na Jadranu
2) Francusko-kraljevski pomorski program
3) Unutrašnja pitanja kraljevske mornarice
2. Ponovno oživljavanje francuskih interesa
1) Značaj pomorskog puta
2) `Kontinentalisti` - udruženja i grupe za francusku podršku ekonomskim odnosima sa Kraljevinom SHS
3) Planovi i prepreke
4) Problem srpskih dugova i posebni francuski zahtevi afera Manž, Martini i Pomorska osiguranja iz Pariza
3. Kulturna politika Francuske i njena ograničenja
1) Vojna propaganda
2) Jezik, privilegovani nosilac francuskog uticaja
3) Školska konvencija i njena primena
4. Verska pitanja, kulturni i politički ulog
1) Francuzi između južnoslovenske države i katoličkog sveštenstva
2) Francuski sveštenici u službi diplomatije
3) Francusko-italijansko rivalstvo

II DEO - U POTRAZI ZA `SNAŽNOM I NAPREDNOM DRŽAVOM`: PRINCIPI I OSTVARENJA FRANCUSKE POLITIKE (1921-1924)
JEDNA KARIKA U FRANCUSKOJ POLITICI PRIMENE MIROVNIH UGOVORA
1. Diplomatska podrška - do koje mere?
1) Kako umiriti centralnu Evropu?
2) Kako sprečiti belgijsko-srpski rascep?
2. Kraljevina SHS u francuskoj `istočnoj politici
1) Kraljevina SHS i francusko-britansko suparništvo na Sredozemlju
2) Naoružavati Kraljevinu: politička i finansijska gledišta
3) Kupovina `Istočnih železnica` i afera Gavrilović-Get

III DEO - FRANCUSKA - SLABA ZAŠTITNICA? (1924-1929)
FRANCUSKA NASPRAM ITALIJANSKE I NEMAČKE KONKURENCIJE
1. Rastući značaj Italije
1) Francuska i italijansko-jugoslovensko zbližavanje
2) Kraljevina SHS između Italije i Francuske
3) Povratak Kraljevine SHS pod francusko okrilje?
2. Nemačka konkurencija?
1) Problem stranih radnika i službenika u Kraljevini SHS
2) Jačanje nemačkog ekonomskog i kulturnog uticaja
3) Francuska i nemačko-jugoslovenski trgovinski sporazum
4) Rađanje kraljevske vojne industrije
3. Mornarički ulog i teško ostvarivanje pomorskog programa
1) Francuski rivali
2) Posledice francusko-italijanske napetosti
3) Značenje francusko-kraljevskih pomorskih poseta

REALIZACIJA POLITIKE NAORUŽAVANJA KRALJEVIN JEDNO PORAVNANJE
1. Austrougarsko nasleđe kraljevske vojske
1) Francusko viđenje kraljevske mornarice
2) Pitanje oficira kraljevske mornarice
3) Protivurečni pogledi na kopnenu vojsku
2. Teška realizacija francuske pozajmice
1) Problem kupovine pomorske opreme i francuska obaveštajna služba
2) Francuska slabost
3) Francuska vlada između naoružavanja Kraljevine SHO i smirivanja italijansko-jugoslovenskih odnosa
3. Srednja putanja Ke Dorsea
1) Kako udovoljiti Srbima, a ne isprovocirati Italijane?
2) Ke Dorse između zahteva Ministarstva rata i Ministarstva finansija
3) Uobičajeni odnosi sa jednom prijateljskom vojskom

TEŽAK PRELAZ OD `FRANCUSKO-SRPSKOG` KA, `FRANCUSKO-JUGOSLOVENSKOM` PRIJATELJSTVU
1. Francuski kulturni uticaj između države SHS, Italije, Svete Stolice i katoličkog sveštenstva
1) Francusko-srpski kulturni odnosi između prijateljstva i podozrenja
2) Francusko versko obrazovanje u Hrvatskoj i njegov neuspeh
3) Italijanska konkurencija u južnoj Srbiji (Makedoniji)
2. Restrukturisanje francuskog ekonomskog i kulturnog uticaja
1) Reorganizacija konzularnih okruga: francusko udaljavanje od centralne vlade?
2) Kako se boriti protiv nemačkog uticaja u zagrebačkom konzularnom okrugu?
3) Pojačana kulturna akcija u Srbiji i Vojvodini
4) Zbližavanje sa srpskom pravoslavnom crkvom
5) Bilans kulturne akcije Francuske kroz širenje francuskog jezika
3. Stvaranje slika, percepcije i `produkcija“ spomenika
1) Proslava 11. novembra 1927. godine
2) `Produkcija“ spomenika
3) Ilirski praznik

ZAKLJUČAK
Uticaj Italije na francusko-jugoslovenske odnose
Različiti pogledi na Kraljevinu SHS
Suparništvo francuskih institucija
Ograničeni ekonomski i kulturni uticaji

Izvori i literatura
Beleška o autoru


`Ovim radom autor je imao nameru da obradi odnose između Francuske i nove Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca od kraja Velikog rata do početka tridesetih godina dvadesetog veka, prelomnih godina tokom kojih su posledice velike svetske ekonomske krize promenile klimu međunarodnih odnosa.

Godine 1924–1929 potvrđuju nesiguran karakter odnosa između Francuske i Kraljevine SHS. Da li je Francuska imala sredsatva i volje da bude prijatelj, zaštitnica i model države Južnih Slovena i naroda koji su je sačinjavali?

Italijanska i nemačka konkurencija su jačale u oblasti diplomatije i ekomomije i imale su efekta čak i u kraljevskoj kopnenoj vojsci i mornarici, gde je francuski uticaj trebalo da bude najveći. Ostvarivanje pomorskog programa i zajma namenjenog da omogući Kraljevini da se vojno opremi, sudaralo se sa drugim ključnim interesima Francuske: neophodnošću da održi ravnotežu u Evropi i da očuva svoje savezništvo sa Italijom (poglavlja VI i VII). U oblasti kulture, francuska aktivnost je morala da uzme u obzir unutrašnju heterogenost Kraljevine.

Odvajajući se od „centralističkog“ pogleda na nju, Francuska je dovedena dotle da reorganizuje svoje konzularne okruge u Kraljevini i da ojača svoju aktivnost u bivšim austro-ugarskim regijama kao što je Vojvodina. Ona se tada sudarila sa istovremenim širenjem italijanskog i nemačkog uticaja, uviđajući uz sve to da su njeni odnosi sa Srbima blago zahladneli. Te napetosti su ostale primetne u simboličkim izrazima francusko-jugoslovenskog prijateljstva, koje je dostiglo svoj vrhunac 1929. godine, u momentu kada je zaveden lični režim kralja Aleksandra.`



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.