Godina izdanja: 1987
ISBN: 86-399-0075-2
Jezik: Hrvatski
Autor: Strani

Arne Eggebrecht, Flemming, Jens Flemming, Achatz v. Muller, Gert Meyer

Grafički zavod Hrvatske 1987 360 strana

očuvanost 5-

Knjiga daje širok pregled razvoja rada, radnih odnosa, proizvodnje i položaja radnika kroz istoriju, od najstarijih civilizacija do modernog industrijskog društva.

Rezime

Knjiga polazi od toga da je rad jedna od osnovnih ljudskih aktivnosti i da se istorija društava može u velikoj meri razumeti kroz način na koji ljudi proizvode hranu, odeću, oruđe i druge proizvode, organizuju proizvodnju i raspodeljuju rezultate rada.

U najstarijim društvima rad je neposredno povezan sa preživljavanjem i prirodom. Lov, sakupljanje, ribolov i zemljoradnja predstavljaju osnovne oblike rada, dok razvoj poljoprivrede i stočarstva omogućava nastanak stalnih naselja, viškova proizvoda i složenijih društvenih struktura.

Sa pojavom prvih civilizacija dolazi do podele rada. Razvijaju se zanati, trgovina, administracija i specijalizovana zanimanja. Istovremeno nastaju velike društvene razlike između onih koji poseduju zemlju i sredstva proizvodnje i onih koji neposredno rade. Posebno mesto u istoriji starog sveta zauzima robovski rad, koji je bio važan za privredu pojedinih antičkih društava.

Srednji vek donosi drugačije oblike organizacije rada. Knjiga razmatra feudalne odnose, seljački rad i razvoj zanatstva, kao i nastanak gradskih radionica i esnafa. Zanatlije postaju važan deo gradskog stanovništva, dok se proizvodnja postepeno odvaja od isključivo poljoprivrednog načina života.

Velika promena nastupa razvojem trgovine, kapitala i novih proizvodnih tehnika. Rani kapitalizam donosi nove odnose između vlasnika kapitala i radnika, dok se proizvodnja sve više usmerava prema tržištu. Razvoj manufakture predstavlja prelaz između tradicionalne zanatske proizvodnje i industrijske proizvodnje.

Posebno važan deo predstavlja industrijska revolucija. Mašinska proizvodnja, fabrika, parna mašina i novi oblici organizacije proizvodnje menjaju svakodnevni život i društvenu strukturu. Rad se sve više odvaja od domaćinstva i postaje organizovan prema fabričkom vremenu i disciplini. Nastaje moderna radnička klasa, a radni uslovi često podrazumevaju dugo radno vreme, niske zarade, težak fizički rad i rad žena i dece.

Sa industrijalizacijom razvijaju se i radnički pokreti, sindikati i socijalističke ideje. Radnici počinju da se organizuju radi poboljšanja zarada, radnog vremena i uslova rada. Zahtevi za osmočasovnim radnim vremenom, socijalnom sigurnošću i pravnom zaštitom postaju deo šire borbe za radnička prava.

Knjiga prati i promene tokom 19. i 20. veka, kada država sve više reguliše odnose između poslodavaca i radnika. Razvijaju se radno zakonodavstvo, socijalno osiguranje i institucije kolektivnog pregovaranja. Istovremeno, tehnološke promene nastavljaju da menjaju sadržaj rada.

U modernom dobu automatizacija, elektrifikacija, racionalizacija proizvodnje i razvoj novih tehnologija dovode do novih promena. Rad postaje sve manje vezan isključivo za fizičku snagu, a sve više za znanje, kvalifikacije i upravljanje informacijama.

Šira poruka knjige jeste da istorija rada nije samo istorija ekonomije. Ona je istovremeno istorija svakodnevnog života, društvenih klasa, tehnike, porodice, gradova, političkih sukoba i ljudskih prava. Promene u načinu proizvodnje menjale su i odnose među ljudima i čitavu organizaciju društva.

Ključne reči

istorija rada
rad
radnik
radnički pokret
istorija radništva
radni odnosi
proizvodnja
proizvodni proces
podela rada
društvena podela rada
zanatstvo
zanatlije
seljaštvo
poljoprivreda
stočarstvo
trgovina
manufaktura
industrija
industrijalizacija
industrijska revolucija
fabrika
mašinska proizvodnja
tehnologija
tehnički razvoj
kapitalizam
rani kapitalizam
kapital
tržište
nadnica
najamni rad
najamni radnik
radna snaga
radno vreme
uslovi rada
eksploatacija
rad žena
dečji rad
robovski rad
ropstvo
antička privreda
feudalizam
feudalni odnosi
kmetstvo
srednji vek
esnafi
cehovi
gradska proizvodnja
društvene klase
buržoazija
proletarijat
radnička klasa
sindikati
radničko organizovanje
štrajk
socijalizam
marksizam
radničko zakonodavstvo
socijalna država
socijalno osiguranje
kolektivno pregovaranje
prava radnika
osmočasovno radno vreme
automatizacija
racionalizacija
industrijsko društvo
moderna proizvodnja
kvalifikacije
podela rada
svakodnevni život
istorija ekonomije
društvena istorija

Povijest rada je sveobuhvatna istorija rada i proizvodnje koja prati promene od najstarijih oblika ljudske privrede, preko antičkog robovskog rada, srednjovekovnog seljaštva i zanatstva, do manufakture, kapitalizma i industrijske revolucije. Posebno se analiziraju nastanak moderne radničke klase, industrijski rad, radnički pokreti, sindikati i razvoj radnog zakonodavstva. Knjiga pokazuje da promena načina rada istovremeno menja ekonomsku strukturu, društvene odnose, tehnologiju i svakodnevni život ljudi.