Godina izdanja: 1987
ISBN: 86-331-0087-8
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Narodna knjiga 1987 745 strana, 22 strane s tablama

odlična očuvanost

ZPK

Masoni u Jugoslaviji (1764–1980): pregled istorije slobodnog zidarstva u Jugoslaviji – prilozi i građa je obimna istorijska i dokumentarna studija Zorana D. Nenezića.

Knjiga je posebno značajna zato što ne predstavlja samo opšti pregled masonerije, već sadrži i priloge i istorijsku građu, odnosno podatke o ložama, članovima, organizacijama i njihovom razvoju. Kasnije je delo proširivano; postoji i treće, dopunjeno izdanje iz 1988. godine.

Rezime

Nenezić prati razvoj slobodnog zidarstva na prostorima koji će kasnije činiti Jugoslaviju, počev od 1764. godine pa do 1980.

Na početku knjige objašnjava osnovne karakteristike spekulativnog slobodnog zidarstva — njegovu istoriju, organizaciju, simboliku, rituale i osnovna učenja. Zatim prelazi na istorijski razvoj masonskih organizacija u različitim krajevima.

Posebno se obrađuje Hrvatska i Slavonija u XVIII veku, kao i period Ilirskih provincija. Nakon toga autor prati razvoj slobodnog zidarstva u hrvatskim krajevima i među Srbima tokom XIX veka.

Važan deo knjige odnosi se na slobodno zidarstvo u jugoslovenskim zemljama pre Prvog svetskog rata. Posmatraju se lože, njihova organizacija, članstvo i veze između različitih sredina.

Posebno poglavlje obrađuje Prvi svetski rat i položaj jugoslovenskih masona tokom ratnih godina. Nakon rata sledi period Kraljevine SHS/Jugoslavije (1919–1941), kada se masonske organizacije razvijaju u novim političkim i društvenim okolnostima.

Knjiga zatim obrađuje Drugi svetski rat, a završni deo govori o masonima u socijalističkoj Jugoslaviji do 1980. godine. Time autor pokušava da prikaže kontinuitet, prekide i promene u razvoju slobodnog zidarstva kroz različite političke sisteme.

Glavne istorijske celine

Spekulativno slobodno zidarstvo — istorija, organizacija, simbolika, rituali i učenje.
Hrvatska i Slavonija u XVIII veku — počeci organizovanog masonstva.
Ilirske provincije — razvoj masonerije u posebnom političkom okviru.
Slobodno zidarstvo u hrvatskim krajevima do kraja XIX veka.
Slobodno zidarstvo kod Srba do kraja XIX veka.
Masonerija u jugoslovenskim zemljama do Prvog svetskog rata.
Jugoslovenski masoni u Prvom svetskom ratu.
Kraljevina SHS/Jugoslavija 1919–1941.
Jugoslovenski masoni u Drugom svetskom ratu.
Slobodno zidarstvo u socijalističkoj Jugoslaviji 1945–1980.

Ključne reči

masoni
masonerija
slobodno zidarstvo
slobodni zidari
loža
Velika loža
Vrhovni savet
bratstvo
članstvo
ritual
simbolika
masonski simboli
masonska organizacija
tajna društva
Jugoslavija
Srbija
Hrvatska
Slavonija
Beograd
Zagreb
Srbi
Kraljevina SHS
Kraljevina Jugoslavija
socijalistička Jugoslavija
Austro-Ugarska
Ilirske provincije
Prvi svetski rat
Drugi svetski rat
lože
istorijska građa
arhivska građa
dokumenti
bibliografija
članovi
politički uticaj
društveni uticaj
organizacija
istorija

Najvažnije teme

1. Razvoj masonerije
Knjiga prati kako se slobodno zidarstvo pojavljuje i razvija na različitim područjima jugoslovenskog prostora.

2. Lože i organizacija
Velika pažnja posvećena je organizacionoj strukturi, pojedinačnim ložama, članstvu i njihovim međusobnim vezama.

3. Masonerija i društvo
Autor proučava odnos masonerije prema političkom, kulturnom i društvenom životu različitih epoha.

4. Masoni među Srbima
Posebno se prati razvoj slobodnog zidarstva u srpskim sredinama tokom XIX i XX veka.

5. Ratovi i političke promene
Prvi i Drugi svetski rat, stvaranje Jugoslavije i promena političkog sistema snažno utiču na položaj masonskih organizacija.

6. Dokumenti i istorijska građa
Knjiga je važna zbog velikog broja podataka i dokumentarnog materijala, a prvo izdanje ima i posebne priloge i bibliografiju.

7. Kontinuitet i prekidi
Jedno od važnih pitanja jeste kako su se masonske organizacije menjale kroz različite države i političke sisteme.
Ukratko za učenje

„Masoni u Jugoslaviji (1764–1980)“ Zorana D. Nenezića predstavlja istorijski pregled razvoja slobodnog zidarstva na jugoslovenskom prostoru, od XVIII veka do 1980. godine, sa posebnim osvrtom na lože, organizaciju, članstvo, političke i društvene okolnosti, ratove i istorijsku dokumentaciju.

1764 → prvi počeci → Hrvatska i Slavonija → Srbi → jugoslovenske zemlje → Prvi svetski rat → Kraljevina Jugoslavija → Drugi svetski rat → socijalistička Jugoslavija → 1980.

Važno je imati na umu da je ovo istorijsko-dokumentarna knjiga, pa pojedine autorove interpretacije treba razlikovati od samih dokumenata i izvora koje navodi. Zato je posebno korisna za proučavanje istorije masonerije, ali i kao građa za širu istoriju političkih i društvenih odnosa na prostoru Jugoslavije.