Godina izdanja: 2018
ISBN: 978-86-7403-219-0
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Institut za savremenu istoriju 2018 511 strana

odlična očuvanost

zpk

Knjiga Tome Milenkovića proučava bugarsku političku emigraciju u Kraljevini SHS/Jugoslaviji u periodu od 1923. do 1944. godine. Težište je na bugarskim političkim emigrantima koji su, nakon političkih prevrata i sukoba u Bugarskoj, utočište i prostor za političko delovanje pronalazili u Jugoslaviji.

Autor prati odnos između bugarskih emigrantskih organizacija, jugoslovenskih vlasti i političkih snaga u Bugarskoj, kao i promene jugoslovenske politike prema emigraciji u zavisnosti od unutrašnjih prilika i odnosa između dve države.

Posebno mesto zauzima period nakon Septembarskog ustanka 1923., kada se politička represija u Bugarskoj pojačava, a deo opozicionara i revolucionara odlazi u emigraciju. Jugoslavija zbog geografskog položaja postaje važan prostor njihovog boravka, organizovanja i političkog rada.

Knjiga istovremeno prikazuje kako je bugarsko pitanje bilo povezano sa širim problemima Makedonije, komunističkog pokreta, revolucionarnih organizacija, balkanske politike i jugoslovensko-bugarskih odnosa.

Glavne tematske celine

Bugarska politička kriza 1923.
Prevrat 9. juna 1923.
Pad vlade Aleksandra Stambolijskog.
Septembarski ustanak.
Progon i emigracija političkih protivnika.

Bugarska emigracija u Jugoslaviji
Dolazak političkih emigranata.
Njihov pravni i društveni položaj.
Formiranje političkih grupa i organizacija.

Jugoslovenska politika prema emigrantima
Nadzor i kontrola političkog delovanja.
Pitanje azila i bezbednosti.
Odnos između unutrašnje politike Jugoslavije i bugarske emigracije.

Komunistička emigracija
Delovanje bugarskih komunista.
Veze sa međunarodnim komunističkim pokretom.
Jugoslavija kao prostor političke aktivnosti, ali i policijskog nadzora.

Makedonsko pitanje
Veza bugarske emigracije sa makedonskim političkim problemom.
VMRO i različite koncepcije budućnosti Makedonije.
Sukobi različitih političkih i nacionalnih grupa.

Jugoslovensko-bugarski odnosi
Političke krize između dve države.
Granica i bezbednosni problemi.
Uticaj emigracije na bilateralne odnose.

Period Drugog svetskog rata
Promena političkih prilika nakon 1941.
Bugarska okupacija pojedinih jugoslovenskih teritorija.
Položaj bugarskih političkih emigranata.
Promene 1944. i kraj starog političkog sistema u Bugarskoj.

Istorijski značaj

Knjiga je posebno korisna za razumevanje Balkana između dva svetska rata, jer političku istoriju ne posmatra samo kroz odnose država već i kroz kretanje političkih emigranata preko granica.

Emigrantske zajednice bile su istovremeno politički faktor, bezbednosni problem i sredstvo međunarodnog političkog delovanja. Njihova aktivnost povezuje unutrašnju istoriju Bugarske sa jugoslovenskom politikom, makedonskim pitanjem i širim evropskim sukobom između komunizma, fašizma i različitih oblika nacionalizma.

Hronološki okvir
1923 — državni prevrat u Bugarskoj i Septembarski ustanak.
1924–1925 — intenziviranje političkih sukoba i represije; jačanje emigracije.
1920-e — organizovanje bugarskih političkih emigranata u Jugoslaviji.
1930-e — promena odnosa Jugoslavije prema bugarskim emigrantskim organizacijama.
1934 — državni prevrat u Bugarskoj i nova faza političkog autoritarizma.
1935–1940 — jačanje kontrole i bezbednosnog nadzora.
1941 — Bugarska ulazi u rat na strani Sila osovine; okupacija delova Jugoslavije.
1944 — preokret u Bugarskoj i kraj perioda koji knjiga obuhvata.

Ključne reči

bugarska politička emigracija, Bugarska, Jugoslavija, Kraljevina SHS, 1923–1944, politički emigranti, Aleksandar Stambolijski, Septembarski ustanak, državni prevrat, komunizam, bugarski komunisti, VMRO, Makedonsko pitanje, nacionalizam, fašizam, politička represija, izbeglištvo, azil, policijski nadzor, bezbednost, jugoslovensko-bugarski odnosi, Balkan, međuratni period, Drugi svetski rat, političke organizacije, međunarodni odnosi.