ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 2003
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Plato 2003 715 strana

očuvanost 5-

zpk

Knjiga Nikole Samardžića predstavlja širok pregled istorije Španije, od najstarijih tragova ljudskog prisustva na Iberijskom poluostrvu do savremene španske države. Autor Španiju posmatra kao prostor susreta različitih civilizacija, naroda, religija i političkih tradicija: praistorijskih zajednica, Iberaca i Kelta, Rimljana, Vizigota, muslimanskih Arapa i Berbera, hrišćanskih kraljevstava, sefardskih Jevreja i modernih Španaca.

Posebno je važna ideja da se istorija Španije ne može svesti na jednu nacionalnu priču. Njena istorija nastaje kroz sukobe i prožimanja različitih kulturnih svetova — Mediterana, Evrope i islamskog Orijenta.

Od velikog značaja je Al-Andalus, muslimanska Španija, koja je vekovima predstavljala jedan od najvažnijih centara nauke, filozofije, književnosti i umetnosti srednjovekovne Evrope. Paralelno se razvijaju hrišćanska kraljevstva na severu, čija će postepena ekspanzija dovesti do Reconquiste i pada Granade 1492. godine.

Knjiga zatim prati stvaranje velike španske monarhije, otkriće i kolonizaciju Amerike, habzburšku Španiju, imperijalni uspon i postepeni pad, burbonske reforme, Napoleonovu invaziju, XIX vek, građanske sukobe, kolonijalnu krizu, Španski građanski rat, Frankovu diktaturu i prelazak u demokratiju.

Glavne istorijske celine

Praistorijska Španija
Altamira i pećinsko slikarstvo.
Najstarije ljudske zajednice.
Iberijsko poluostrvo kao prostor ranih migracija i kulturnih kontakata.

Iberi, Kelti, Feničani, Grci i Kartaginjani
Razvoj različitih lokalnih kultura.
Osnivanje trgovačkih kolonija.
Sukob Kartagine i Rima za prevlast na poluostrvu.

Rimska Hispanija
Osvajanje Iberijskog poluostrva.
Romanizacija, putevi, gradovi i latinski jezik.
Hispania kao deo Rimskog carstva.

Vizigotsko kraljevstvo
Slabljenje rimske vlasti.
Formiranje vizigotske države.
Širenje hrišćanstva i politička integracija poluostrva.

Muslimanska Španija — Al-Andalus
Arapsko-berbersko osvajanje 711. godine.
Kordobski emirat i kalifat.
Kulturni procvat Kordobe.
Razvoj nauke, filozofije, medicine i arhitekture.

Reconquista
Nastanak i širenje hrišćanskih kraljevstava.
Kastilja, Aragon, Navara i Portugal.
Postepeno potiskivanje muslimanske vlasti.

1492. godina
Pad Granade.
Završetak Reconquiste.
Kolumbovo putovanje i početak španske ekspanzije u Americi.
Velika transformacija Španije i sveta.

Špansko carstvo
Habzburška monarhija.
Karlo V i Filip II.
Amerika, Filipini i evropski ratovi.
Ogromna teritorijalna ekspanzija.

Kriza imperije i Burboni
Slabljenje španske imperijalne moći.
Rat za špansko nasleđe.
Burbon­ske reforme i centralizacija države.

XIX vek
Napoleonova invazija.
Rat za nezavisnost.
Ustav iz Kadiza 1812.
Liberalizam, apsolutizam i karlistički ratovi.
Gubitak većine kolonija u Americi.

XX vek
Politička nestabilnost.
Druga republika.
Španski građanski rat 1936–1939.
Frankova diktatura.

Demokratska Španija
Frankova smrt 1975.
Tranzicija ka demokratiji.
Ustav iz 1978.
Parlamentarna monarhija.
Evropska integracija i savremena Španija.

Centralne teme

1. Raznolikost Iberijskog poluostrva
Španija se razvija iz mnoštva regionalnih, jezičkih i kulturnih tradicija. Kastilja nije jedina istorijska Španija: značajne su i Katalonija, Baskija, Galicija, Andaluzija, Aragon i Navara.

2. Susret hrišćanstva, islama i judaizma
Srednjovekovna Španija bila je prostor intenzivnog kulturnog kontakta. Posebno su značajni muslimanski i jevrejski doprinosi filozofiji, nauci, medicini, književnosti i trgovini.

3. Imperija i kolonijalizam
1492. označava prelom između srednjovekovne i globalne Španije. Osvajanja u Americi pretvaraju Španiju u jednu od vodećih svetskih sila, ali istovremeno stvaraju dugoročne ekonomske, političke i moralne probleme.

4. Centralizacija i regionalni identiteti
Jedna od trajnih tema španske istorije jeste odnos između centralne vlasti i snažnih regionalnih identiteta.

5. Modernizacija i politički sukobi
XIX i XX vek obeleženi su sukobima između monarhista i republikanaca, liberala i konzervativaca, centralista i regionalista, kao i između različitih shvatanja društvenog uređenja.

Ključne ličnosti

El Sid, Izabela I Kastiljska, Ferdinand II Aragonski, Kristofor Kolumbo, Karlo V, Filip II, Miguel de Servantes, Velaskez, Gojа, Napoleon Bonaparta, Simón Bolívar, Izabela II, Alfonso XIII, Miguel Primo de Rivera, Manuel Azaña, Francisco Franko, Huan Karlos I, Adolfo Suares.

Ključne reči

Španija, Iberijsko poluostrvo, Altamira, praistorija, Iberi, Kelti, Feničani, Kartagina, Rim, Hispanija, Vizigoti, hrišćanstvo, Al-Andalus, Kordoba, islam, Jevreji, Reconquista, Kastilja, Aragon, Granada, 1492, Kolumbo, Amerika, Špansko carstvo, Habzburzi, Burboni, Napoleon, liberalizam, karlisti, republika, građanski rat, Franko, diktatura, tranzicija, demokratija, monarhija, regionalizam, Katalonija, Baskija, evropske integracije.

Suština knjige: Španija je predstavljena kao istorijski prostor susreta i sukoba različitih civilizacija, čija se savremena politička i kulturna složenost može razumeti tek ako se sagleda veoma dugačak kontinuitet od praistorije, preko Rima, Al-Andalusa i Reconquiste, do imperije, građanskog rata i demokratije.