Godina izdanja: 1984
ISBN: 297
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Velibor Berko Savić
Izdavač: Dečje novine, Gornji Milanovac
Godina: 1984
Obim: 740 str.
Pismo: ćirilica

Knjiga „Prota Mateja Nenadović: Akta i pisma”, koju je priredio istoričar i hroničar Velibor Berko Savić. Ova obimna zbirka istorijske građe sadrži 740 stranica i odštampana je na ćirilici u tvrdom povezu.

Knjiga okuplja zvanična dokumenta (akta), prepiske i privatna pisma Prote Mateje Nenadovića. Dokumenti svedoče o njegovom radu kao diplomate, vojvode i prvog predsednika Praviteljstvujuščeg sovjeta. Obuhvata autentične izvore iz perioda Prvog srpskog ustanka i diplomatskih kontakata sa Rusijom, Austrijom i Turskom. Pored samih pisama i akata, izdanje sadrži detaljne bibliografske reference, stručne komentare priređivača i indeks imena.


Velibor Berko Savić (1930–2011) bio je ugledni srpski pravnik, istoričar, hroničar i profesor iz Valjeva. Ostao je upamćen kao jedan od najznačajnijih i najupornijih istraživača zavičajne istorije valjevskog kraja, ali i šire istorije Srbije, sa posebnim fokusom na period Prvog i Drugog srpskog ustanka.

Rođen je u Valjevu, gde je završio čuvenu Valjevsku gimnaziju. Diplomirao je na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Bio je istaknuti pravnik, radio je kao sudija i obavljao funkciju predsednika Opštinskog suda u Valjevu, a uspešno se bavio i advokaturom. Predavao je građansko pravo na Višoj ekonomsko-pravnoj školi „Prota Mateja Nenadović“ u Valjevu.

Iako mu je pravo bilo primarna profesija, Savić je bio veliki zaljubljenik u istoriju. Primenjivao je rigorozan naučni metod, sakupljajući, kritički obrađujući i objavljujući obimnu, često rasutu arhivsku građu.

Njegov rad je od neprocenjivog značaja za srpsku istoriografiju, a među najvažnijim delima izdvajaju se:
- Karađorđe: Dokumenti I–III – kapitalna zbirka istorijskih izvora o voždu Karađorđu i Prvom srpskom ustanku.
- Nenadovića kula u Valjevu (2006) – monografija posvećena najznačajnijem kulturno-istorijskom spomeniku Drugog srpskog ustanka u valjevskom kraju.
- Sinovi vojvode Mišića (2001) – istorijsko-biografska studija o potomcima slavnog vojvode Živojina Mišića.
- Savremenici o Karađorđu (2000) – svedočanstva i zapisi Karađorđevih savremenika.
- Solunci na lomači (2002) – delo koje osvetljava sudbine srpskih ratnika i istorijske nepravde nakon Prvog svetskog rata.



Prota Matija (Mateja) Nenadović (Brankovina, 26. februar 1777 — Valjevo, 11. decembar 1854) bio je prota, srpski vojvoda iz Prvog srpskog ustanka, političar i diplomata. Nenadović je bio prvi predsednik Praviteljstvujuščeg sovjeta.

Sa stricem Jakovom pokrenuo Prvi srpski ustanak u valjevskoj i šabačkoj nahiji. Pregovarao je s Turskom i Rusijom i time uspostavio prve diplomatske kontakte srpskih ustanika sa stranim državama. Njegovi Memoari, pored književne vrednosti, predstavljaju važno svedočanstvo vremena.

Bio je umerenog rasta, kosmat, pod starost ćelav, lepe brade. Jako je uvažavao sveštenički čin, a svešteničko odelo je nosio do smrti. Njegov autentični lik nalazi se na nekoliko umetničkih dela. Slikali su ga Jovan Isajlović (1844—45. ili 1848—49), Johan Bes je naslikao dve slike (1846), Anastas Jovanović uradio je crteže i litografije (1850), Uroš Knežević (1852), Moša Pijade je napravio crtež tušem „Karađorđe i prota Mateja“.

U Valjevu je podignut spomenik vajara Milomira Jevtića (1984), a Milovan Danojlić je u stihovima izneo svoje viđenje njegovih diplomatskih akcija u Rusiji i Beču.

Napisao je knjigu svojih sećanja „Memoari“. Njegovi „Memoari“, pored književne vrednosti, predstavljaju dragocen dokument vremena.

U više gradova postoje ulice koje nose njegovo ime, kao i osnovna škola u rodnoj Brankovini.

Odlikovan je turskim Ordenom slave.