Godina izdanja: 1998
ISBN: 86-355-0383-X
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Studija o izneverenom savezništvu

Službeni list SRJ, 1998 strana, 48 strana s tablama

odlična očuvanost

zpk

Knjiga proučava odnose Kraljevine Italije i Crne Gore tokom i neposredno nakon Prvog svetskog rata. U središtu je pitanje zašto se odnos koji je trebalo da bude zasnovan na savezništvu i međusobnim interesima pretvorio u sukob interesa i razočaranje.

Živojinović prati italijansku politiku prema Crnoj Gori, crnogorsku politiku prema Italiji, pitanje kralja Nikole Petrovića, italijanske interese na Jadranu, ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom i kasnije stvaranje Kraljevine SHS.

1. 1914 — Crna Gora ulazi u rat

Početkom Prvog svetskog rata Crna Gora staje na stranu Antante.

Crna Gora i Srbija zajedno ratuju protiv Centralnih sila.

Ključne reči: 1914, Crna Gora, Srbija, Italija, Antanta, Centralne sile.

2. Italija i Crna Gora

Italija ima snažne interese na Jadranskom moru i posebno je zainteresovana za kontrolu prostora preko puta svoje obale.

Crna Gora je za Italiju važna zbog svog položaja, ali i zbog odnosa prema Srbiji i budućem uređenju Balkana.

Ključne reči: Jadran, Italija, Crna Gora, Balkan, geopolitički interesi.

3. Kralj Nikola

Nikola I Petrović-Njegoš pokušava da očuva položaj crnogorske države i dinastije.

Tokom rata njegov položaj postaje sve složeniji.

Italija u kralju Nikoli vidi potencijalnog političkog partnera u ostvarivanju sopstvenih interesa na Jadranu.

Ključne reči: kralj Nikola, Petrovići, dinastija, Crna Gora, Italija.

4. 1915 — Crna Gora pod pritiskom

Ratni položaj Crne Gore postaje sve teži.

Centralne sile pojačavaju pritisak na Crnu Goru i Srbiju.

Ključne reči: 1915, Centralne sile, okupacija, Crna Gora.

5. 1916 — Okupacija Crne Gore

Početkom 1916. Centralne sile zauzimaju Crnu Goru.

Kralj Nikola odlazi iz zemlje.

Crnogorska država praktično prestaje da funkcioniše kao nezavisna država tokom okupacije.

Ključne reči: 1916, okupacija, kralj Nikola, izgnanstvo, Austro-Ugarska.

6. Italija i kralj Nikola u izgnanstvu

Kralj Nikola se nalazi u inostranstvu, a Italija postaje jedan od važnih činilaca njegove političke strategije.

Nikola želi da sačuva crnogorsku državnost i dinastiju.

Italija, međutim, svoje odnose sa Crnom Gorom posmatra kroz sopstvene interese.

Ključne reči: izgnanstvo, kralj Nikola, Italija, dinastija, državnost.

7. 1917 — Kriza crnogorskog pitanja

Kako se približava kraj rata, sve važnije postaje pitanje:

Šta će biti sa Crnom Gorom posle rata?

Postoje različite vizije:

samostalna Crna Gora
nasuprot
ujedinjenju sa Srbijom.

Italija ima sopstvenu strategiju prema ovom pitanju.

Ključne reči: 1917, ujedinjenje, nezavisnost, Srbija, Italija.

8. 1918 — Kraj rata

Poraz Centralnih sila menja situaciju.

Crna Gora se oslobađa, ali se istovremeno otvara pitanje njenog budućeg političkog statusa.

Ključne reči: 1918, oslobođenje, Srbija, Italija, Crna Gora.

9. Podgorička skupština

U novembru 1918. održava se Velika narodna skupština u Podgorici.

Skupština donosi odluke o:

svrgavanju dinastije Petrović-Njegoš;
ujedinjenju Crne Gore sa Srbijom;
stvaranju šire jugoslovenske države.

Ovo pitanje postaje jedan od najspornijih elemenata crnogorske posleratne istorije.

Ključne reči: Podgorička skupština, 1918, ujedinjenje, Srbija, Petrovići.

10. Stvaranje Kraljevine SHS

1. decembra 1918. proglašena je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

Crna Gora ulazi u novu državu u okviru procesa ujedinjenja sa Srbijom.

Italija ovo posmatra kroz prizmu sopstvenih interesa na Jadranu.

Ključne reči: 1918, Kraljevina SHS, Jugoslavija, Italija, Jadran.

11. Božićni ustanak 1919.

Protivnici odluka o ujedinjenju pokreću Božićni ustanak.

Oružani sukob pokazuje da pitanje statusa Crne Gore nije bilo politički završeno.

Italija je bila zainteresovana za razvoj crnogorskog pitanja i pružala je podršku crnogorskim emigrantskim krugovima.

Ključne reči: 1919, Božićni ustanak, zelenaši, bjelaši, Italija, emigracija.

12. Italijanska politika prema Crnoj Gori

Italija pokušava da preko crnogorskog pitanja ostvari šire ciljeve na Jadranu.

Zato je odnos prema kralju Nikoli bio povezan sa mnogo širim problemom:

Italija ↔ Jadran ↔ Jugoslavija ↔ Crna Gora.

Ključne reči: italijanski interesi, Jadran, Jugoslavija, Crna Gora.

13. Italija i Kraljevina SHS

Posle rata Italija i nova Kraljevina SHS ulaze u složene odnose.

Glavni problemi uključuju:

Jadran;
teritorijalna pitanja;
Istru;
Rijeku;
Dalmaciju;
uticaj na Balkanu.

Crnogorsko pitanje postaje deo šireg italijansko-jugoslovenskog nadmetanja.

Ključne reči: Italija, Kraljevina SHS, Jadran, Rijeka, Istra, Dalmacija.

14. 1920–1925 — Slabljenje crnogorskog pitanja

Tokom 1920-ih međunarodna situacija se menja.

Crnogorski politički pokret u emigraciji postepeno gubi međunarodni značaj, dok se nova jugoslovenska država učvršćuje.

Italija svoje interese sve više prilagođava novoj realnosti.

Ključne reči: 1920–1925, emigracija, Jugoslavija, Italija, politička realnost.

15. 1925 — Završetak perioda

Do 1925. godine crnogorsko pitanje više nema isti međunarodni značaj kao neposredno posle 1918.

Time se završava period koji knjiga prati.

GLAVNA HRONOLOGIJA 1914–1925

1914 — Crna Gora ulazi u Prvi svetski rat — Antanta
1915 — Crna Gora pod pritiskom Centralnih sila — Rat
1916 — Okupacija Crne Gore — Kralj Nikola u izgnanstvu
1917 — Crnogorsko pitanje — Nezavisnost ili ujedinjenje
1918 — Kraj rata — Oslobođenje Crne Gore
novembar 1918 — Podgorička skupština — Ujedinjenje sa Srbijom
1. decembar 1918 — Kraljevina SHS — Nova država
1919 — Božićni ustanak — Protivljenje ujedinjenju
1920–1924 — Crnogorsko pitanje u međunarodnoj politici — Italija i Jugoslavija
1925 — Slabljenje crnogorskog pitanja — Nova politička realnost

Ključne ličnosti

Nikola I Petrović-Njegoš — kralj Crne Gore
Viktor Emanuel III — kralj Italije
Vudro Vilson — predsednik SAD i važan akter posleratnog poretka
Nikola Pašić — važna ličnost srpske i jugoslovenske politike
Kralj Aleksandar Karađorđević — regent, a od 1921. kralj Kraljevine SHS

Ključne reči

Italija, Crna Gora, Srbija, kralj Nikola, Petrovići, Antanta, Prvi svetski rat, 1914, okupacija 1916, izgnanstvo, Podgorička skupština, 1918, ujedinjenje, Kraljevina SHS, Božićni ustanak, 1919, zelenaši, bjelaši, crnogorska emigracija, Jadran, Italijanski interesi, Jugoslavija, Rijeka, Istra, Dalmacija, diplomatija, savezništvo.

Suština knjige u jednoj rečenici

Živojinović prikazuje kako se italijansko-crnogorsko savezništvo tokom Prvog svetskog rata postepeno pretvorilo u odnos zasnovan na različitim interesima, posebno nakon 1918, kada su Crna Gora, Srbija, nova Kraljevina SHS i Italija ušli u složen spor oko državnosti, Jadrana i budućeg političkog poretka.