Godina izdanja: 2007
ISBN: 978-86-7549-642-7
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Službeni glasnik 2007 447 strana, 20 strana s tablama

odlična očuvanost

zpk

Knjiga istoričara Dragoljuba R. Živojinovića bavi se odnosima između Vatikana, Katoličke crkve i jugoslovenskih vlasti u veoma složenom periodu od 1941. do 1958. godine.

To je period koji obuhvata Drugi svetski rat, stvaranje socijalističke Jugoslavije, sukob države i Katoličke crkve, pitanje nadbiskupa Alojzija Stepinca, prekid diplomatskih odnosa sa Vatikanom i njihovo kasnije obnavljanje.

1. 1941 — Okupacija i raspad Kraljevine Jugoslavije

U aprilu 1941. Jugoslavija se raspada pod napadom Sila osovine.

Na njenoj teritoriji nastaju različite okupacione i kolaboracionističke vlasti, među kojima i Nezavisna Država Hrvatska (NDH).

Ključne reči: 1941, Jugoslavija, okupacija, NDH, Osovina, Vatikan.

2. Vatikan i NDH

Tokom rata Vatikan pokušava da prati događaje u Jugoslaviji i na Balkanu kroz svoje diplomatske i crkvene kanale.

Posebno pitanje predstavljaju odnosi između Svete Stolice, hrvatske Katoličke crkve i vlasti NDH.

Ključne reči: Vatikan, NDH, Katolička crkva, diplomatija, rat.

3. Alojzije Stepinac

Jedna od centralnih ličnosti knjige jeste zagrebački nadbiskup Alojzije Stepinac.

Njegova ratna uloga, odnos prema vlastima NDH, progonima i zločinima, kao i njegov kasniji sukob sa komunističkim vlastima, predstavljaju veoma složeno i kontroverzno pitanje.

Ključne reči: Stepinac, Zagreb, nadbiskup, NDH, Katolička crkva.

4. 1945 — Kraj rata i nova Jugoslavija

Partizani pod vođstvom Josipa Broza Tita preuzimaju vlast i formiraju novu, socijalističku Jugoslaviju.

Odnos nove države prema verskim zajednicama postaje jedno od važnih političkih pitanja.

Ključne reči: 1945, Tito, socijalizam, nova Jugoslavija, verske zajednice.

5. Država i Katolička crkva

Nova vlast nastoji da ograniči politički i društveni uticaj crkvenih institucija.

Katolička crkva, sa druge strane, pokušava da očuva svoje institucije, obrazovanje, imovinu i pravo na versko delovanje.

Ključne reči: država, crkva, komunizam, sekularizacija, imovina, religija.

6. 1946 — Suđenje Stepincu

Alojzije Stepinac je uhapšen i izveden pred sud.

Suđenje i presuda postaju međunarodno pitanje, posebno zbog odnosa Jugoslavije sa Vatikanom i zapadnim državama.

Ključne reči: 1946, Stepinac, suđenje, Zagreb, Vatikan, Jugoslavija.

7. Vatikan reaguje

Sveta Stolica kritikuje postupanje jugoslovenskih vlasti prema Stepincu i katoličkoj hijerarhiji.

Time se odnosi između Jugoslavije i Vatikana dodatno pogoršavaju.

Ključne reči: Sveta Stolica, Vatikan, Stepinac, diplomatija, sukob.

8. 1947–1950 — Produbljivanje sukoba

Odnosi države i Katoličke crkve ostaju napeti.

Jugoslovenske vlasti nastoje da crkvene aktivnosti stave pod kontrolu države, dok crkvena hijerarhija pokušava da zadrži autonomiju.

Ključne reči: komunizam, Katolička crkva, autonomija, država, Jugoslavija.

9. 1950-te — Promena međunarodnog položaja Jugoslavije

Posle sukoba Tita i Staljina 1948., Jugoslavija se postepeno udaljava od sovjetskog bloka i razvija specifičan međunarodni položaj.

To utiče i na njene odnose sa zapadnim državama i Vatikanom.

Ključne reči: 1948, Informbiro, Tito, Staljin, Zapad, Jugoslavija.

10. 1952 — Prekid diplomatskih odnosa

Jedan od ključnih trenutaka jeste odluka Jugoslavije da prekine diplomatske odnose sa Vatikanom nakon odluke Svete Stolice da Stepinca imenuje kardinalom.

Ovaj događaj predstavlja vrhunac diplomatskog sukoba.

Ključne reči: 1952, kardinal Stepinac, Vatikan, diplomatski odnosi.

11. Stepinac i pitanje crkvene politike

Stepinac ostaje simbol dubokog sukoba između jugoslovenskih vlasti i Katoličke crkve.

Za jugoslovenske vlasti on je predstavljao politički problem; za Vatikan je bio važan simbol crkvene autonomije i stradanja crkve pod komunističkom vlašću.

Ključne reči: Stepinac, komunizam, crkva, politički sukob, Vatikan.

12. 1953–1957 — Postepeno traženje rešenja

Jugoslavija i Vatikan, uprkos ozbiljnom sukobu, imaju interes da pronađu način za regulisanje međusobnih odnosa.

Razgovori se odvijaju u širem kontekstu promenjene međunarodne politike Jugoslavije.

Ključne reči: pregovori, diplomatija, Jugoslavija, Vatikan.

13. 1958 — Kraj perioda

1958. godina predstavlja završetak vremenskog okvira knjige.

Umire Alojzije Stepinac, a pitanje njegovog nasleđa ostaje jedno od najosetljivijih pitanja odnosa Katoličke crkve, Jugoslavije i Svete Stolice.

Ključne reči: 1958, Stepinac, Vatikan, Jugoslavija, Katolička crkva.

GLAVNA HRONOLOGIJA 1941–1958

1941 — Raspad Kraljevine Jugoslavije — Okupacija
1941–1945 — NDH i rat — Vatikan, Katolička crkva, rat
1945 — Nova Jugoslavija — Tito, komunizam
1946 — Suđenje Stepincu — Crkva i država
1947–1950 — Sukob države i Katoličke crkve — Religija i politika
1948 — Sukob Tito–Staljin — Informbiro
1952 — Prekid diplomatskih odnosa sa Vatikanom — Stepinac
1953–1957 — Pregovori i pokušaji normalizacije — Diplomatija
1958 — Smrt Stepinca — Vatikan i Jugoslavija

Ključne reči

Vatikan, Sveta Stolica, Katolička crkva, Jugoslavija, NDH, Drugi svetski rat, Tito, komunizam, Alojzije Stepinac, Zagreb, suđenje, diplomatski odnosi, religija, država, crkvena autonomija, Informbiro, 1948, 1952, 1958.

Knjiga prati složeni sukob i povremene pokušaje približavanja između Vatikana, Katoličke crkve i socijalističke Jugoslavije od ratnog perioda 1941. do 1958, pri čemu su Stepinac, položaj Crkve u novoj Jugoslaviji i diplomatski odnosi sa Svetom Stolicom među najvažnijim pitanjima.