Godina izdanja: 2011
ISBN: 978-86-6081-073-3
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Britansko-srpski odnosi : 1875-1941.

Albatros plus 2011 527 strana

odlična očuvanost

zpk

Ovo delo je jedna od najvažnijih studija o političkim i diplomatskim odnosima između Velike Britanije i Srbije od početka Istočne krize (1875) do početka Drugog svetskog rata (1941). Autor analizira britansku politiku prema Srbiji i Srbima na Balkanu i pokazuje kako su britanski interesi često bili u suprotnosti sa srpskim nacionalnim ciljevima.

Opšti rezime knjige

Osnovna teza knjige jeste da je Velika Britanija bila važan, ali često nadmen i nepouzdan saveznik Srbije.

Britanska politika na Balkanu prvenstveno je bila vođena:

očuvanjem ravnoteže snaga u Evropi

zaštitom interesa Britanskog carstva

sprečavanjem jačanja Rusije na Balkanu.

Zbog toga su britanski političari često zanemarivali srpske nacionalne interese, posebno kada su oni dolazili u sukob sa širim geopolitičkim ciljevima Londona.

Autor pokazuje da su odnosi između dve zemlje prolazili kroz periode:

nepoverenja

privremenog savezništva

političkog pritiska

diplomatskih sukoba.

Strukturalni pregled knjige

1. Istočna kriza i početak britansko-srpskih odnosa (1875–1878)

Analizira se period:

ustanka u Hercegovini 1875

srpsko-turskih ratova

međunarodne diplomatije tokom krize.

Britanska politika je u početku bila naklonjena očuvanju Osmanskog carstva, što je često bilo suprotno srpskim interesima.

2. Srbija i britanska politika krajem XIX veka

U ovom delu autor analizira:

odnose posle Berlinskog kongresa

politički položaj Srbije u evropskoj diplomatiji

britanski odnos prema dinastijama i unutrašnjoj politici Srbije.

Britanska diplomatija je Srbiju često posmatrala kao ruski politički oslonac na Balkanu.

3. Majski prevrat i kriza odnosa (1903)

Nakon ubistva kralja Aleksandra Obrenovića i dolaska dinastije Karađorđević:

Britanija prekida diplomatske odnose sa Srbijom

srpska država dolazi u političku izolaciju.

Ovaj događaj predstavlja jednu od najvećih kriza u odnosima dve zemlje.

4. Balkanski ratovi (1912–1913)

Britanska politika pokušava da:

ograniči teritorijalno širenje Srbije

očuva ravnotežu među balkanskim državama.

Posebno se analizira britanski stav prema srpskom izlasku na Jadransko more i stvaranju Albanije.

5. Prvi svetski rat (1914–1918)

Odnosi između Srbije i Velike Britanije postaju saveznički.

Britanija:

pruža političku i vojnu pomoć

podržava srpsku vojsku nakon povlačenja preko Albanije

učestvuje u operacijama na Solunskom frontu.

Ipak, autor pokazuje da su i tada britanski interesi često bili važniji od srpskih.

6. Kraljevina Jugoslavija i britanska politika (1918–1941)

U međuratnom periodu Britanija:

podržava stabilnost Jugoslavije

pokušava da ograniči uticaj Italije i Nemačke na Balkanu.

Istovremeno, britanska diplomatija često nije razumjela unutrašnje nacionalne probleme jugoslovenske države.

Glavne teme i zaključci knjige

Autor naglašava nekoliko ključnih zaključaka:

Britanska politika prema Srbiji bila je pragmatična i interesna, a ne zasnovana na trajnom savezništvu.

Srbija je često bila posmatrana kroz širi evropski kontekst i odnos prema Rusiji.

U kriznim momentima (1903, Balkanski ratovi) britanska politika je ograničavala srpske nacionalne ciljeve.

Savezništvo tokom Prvog svetskog rata bilo je važno, ali nije promenilo dugoročni britanski geopolitički pristup Balkanu.