Godina izdanja: 2003
ISBN: 65
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Lazar Rašović
Izdavač: Miroslav, Beograd
Godina: 2003
Obim: 84 str.
Tiraž: 500

Fototipsko izdanje.

Knjiga „Crna Gora u evropskom ratu“ autora Lazara Rašovića predstavlja dragoceno istorijsko svedočanstvo i vojnu analizu uloge i politike Crne Gore tokom Prvog svetskog rata. Originalno je objavljena 1919. godine u Sarajevu (Štamparija Bosanske pošte), neposredno nakon završetka Velikog rata.

Knjiga nudi oštru analizu predratne i ratne politike crnogorskog kralja Nikole I Petrovića. Autor se bavi kritikom rukovodstva, uzroci kapitulacije, istorijskim dokumentima...

Životni put dr Lazara Rašovića (1888–1965) bio je izuzetno buran, dinamičan i obeležen vojnim, pravnim i političkim angažmanom. Prošao je kroz tri velika rata, bio u logorima, bavio se novinarstvom, a kasnije postao i gradonačelnik u Sremu.

Rođen je 1888. godine u selu Momče u crnogorskom plemenu Kuči. Još kao veoma mlad i rečit čovek, imao je čast da govori na sahrani čuvenog vojvode Marka Miljanova. Učestvovao je u Prvom balkanskom ratu, boreći se na pravcu Tuzi–Skadar. Potom je kao dobrovoljac u sastavu „Crnogorske divizije“ učestvovao u žestokoj Bregalničkoj bici protiv Bugara. Tokom Velikog rata bio je oficir vojske Kraljevine Crne Gore i vršilac dužnosti islednog sudije Lovćenskog odreda. Upravo mu je ova specifična sudska funkcija omogućila uvid u poverljive vojne i političke podatke. Na osnovu njih je u svojoj knjizi tvrdio da je kralj Nikola Petrović održavao tajne, kompromitujuće veze sa austrougarskim dvorom. Nakon kapitulacije Crne Gore početkom 1916. godine, jedno vreme je bio komita u odredima Dragomira Vešovića. Pošto je odbio predaju okupatoru, krio se po crnogorskim krševima. Austrougarske vlasti su ga uhapsile tek kada su zapretile internacijom njegovih roditelja. Proteran je u logor Boldogasonj (današnji uži prostor na granici Mađarske i Austrije), gde je bio zatvoren sa delom crnogorske elite.

Nakon oslobođenja i boravka u Sarajevu, Rašović se seli u Vojvodinu, tačnije u Sremsku Mitrovicu. Tamo je završio studije i stekao titulu doktora prava, nakon čega je otvorio advokatsku kancelariju. Postao je jedan od vodećih prvaka Narodne radikalne stranke u Sremu. Pokrenuo je, uređivao i pisao za uticajni lokalni nedeljnik „Srbija“. Kao predsednik opštine ostavio je dubok materijalni trag. Pokrenuo je veliku akciju izgradnje savremenog keja na Savi i ukorićenja rečice Čikas, čime je Sremska Mitrovica 1938. godine po prvi put trajno spasena od katastrofalnih poplava.

Tokom Drugog svetskog rata, kao istaknuti srpski nacionalista i intelektualac, našao se na meti progona hrvatskog ustaškog režima NDH. Izbegao je u Nedićevu Srbiju, a jedno vreme je proveo i u Francuskoj. Nakon rata se vratio u Sremsku Mitrovicu. Zbog svojih čvrstih antikomunističkih i građanskih stavova, brzo je došao u sukob i sa novim partizanskim vlastima. Preminuo je u svojoj kući u Sremskoj Mitrovici 9. decembra 1965. godine.

Njegov život i spisi sabrani su krajem 2022. godine u monografiji pod naslovom „Orao među sokolovima – politička i lirska zaostavština dr Lazara Rašovića“, koju je objavio Arhiv Vojvodine.