ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1994
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Posveta na najavnom listu.

Autor - osoba Orlović, Jovica S., 1937-2021
Naslov Porečke seobe : (u spomen 162-godišnjice Porečkog Milanovca) / Jovica S. Orlović
Vrsta građe knjiga
Jezik srpski
Godina 1994
Izdavanje i proizvodnja Donji Milanovac : Mesna zajednica, 1994 (Beograd : Zavod za izradu novčanica i kovanog novca)
Fizički opis 201 str. : ilustr. ; 23 cm
Drugi autori - osoba Ilić, Miroslav A. (autor dodatnog teksta)
(Broš.)
Napomene Na nasl. str. naziv mesta izdanja: Porečki Milanovac
Tiraž 1.000
Str. 5: Predgovor/ Miroslav A. Ilić
Bibliografija: 199-201.
Predmetne odrednice Donji Milanovac – Monografija


PREDGOVOR
Preseljenje starih i izgradnja novih dunavskih naselja u plavnom području nacionalnog i međudržavnog parka „Đerdap“ ima istorijski značaj. S obzirom da je gigantska hidroelektrana „Đerdap“, jedna od najvećih u svetu, sasvim je razumljivo da je i na jugoslovenskoj i na rumunskoj strani bilo potrebno da se plavi veći broj urbanih naselja, dotada najveći kod nas.
Na jugoslovenskoj strani potpuno je poplavljeno šest naselja: Dobra, Porečki Milanovac, Mosna, Golubinje, Sip i Tekija, sa tada evidentiranih 8.000 stanovnika. Delimično je relocirano šest naselja na području devet opština i dva regiona: Timočkog i Pomoravsko-podunavskog. Neposredno, u blizini starih naselja izgrađena su nova, moderno i urbanistički projektovana naselja. Čitavo plavno područje krenulo je napred, progresivnim velikim koracima, zahvaljujući HE „Đerdap“, RTB Bor i Majdanpek, kao i društvenoj zajednici u celini.
Ova retka istorijska promena ostvarena je uz veliku pomoć Skupštine opštine Majdanpek, mesnih zajednica sa plavnog područja regiona i Republike Srbije, kao i stanovnika Porečkog kraja. Ovom prilikom zahvaljujem se svima, koji su omogućili ovakve krupne progresivne društvene promene.
Miroslav A. Ilić, ing.
Potpredsednik SO Majdanpek

Porečki Milanovac, današnji Donji Milanovac, gradsko je naselje na desnoj obali Dunava, u opštini Majdanpek, u središnjem delu Đerdapske klisure. Njegova istorija posebno je zanimljiva jer je naselje više puta menjalo položaj, pa se često opisuje kao „grad nomad“.
Najstariji Poreč nalazio se na Porečkoj adi, ostrvu na Dunavu. Naselje je nastalo kao važno trgovačko, zanatsko i upravno središte Porečke nahije. Zbog čestih poplava, knez Miloš Obrenović naredio je 1830. godine da se stanovništvo preseli sa ostrva na desnu obalu Dunava. Novo naselje podignuto je planski, sa pravilno raspoređenim ulicama, i predstavljalo je jednu od prvih urbanistički projektovanih varoši u Srbiji. U čast kneževog sina Milana Obrenovića dobilo je ime Milanovac, a kasnije Donji Milanovac, kako bi se razlikovalo od Gornjeg Milanovca. Naziv Porečki Milanovac zadržao se u lokalnoj upotrebi i istorijskoj literaturi.
Tokom 19. veka Milanovac je bio značajno pristanište i trgovačko mesto. Njegov razvoj bio je povezan sa Dunavom, ribarstvom, lađarstvom, trgovinom drvetom, žitom i drugom robom, kao i sa okolnim rudarskim i poljoprivrednim krajevima. U vreme Prvog srpskog ustanka Porečki kraj bio je povezan sa delovanjem Hajduk Veljka Petrovića, a prema predanju, upravo je u Poreču upoznao Čučuk Stanu.
Najveća promena u novijoj istoriji dogodila se krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina 20. veka, tokom izgradnje Hidroelektrane „Đerdap 1“. Stari Donji Milanovac našao se u zoni budućeg akumulacionog jezera, pa je stanovništvo preseljeno na novu, višu lokaciju, nekoliko kilometara nizvodno. Stara varoš potpuno je potopljena 1971. godine, zajedno sa kućama, ulicama, pristaništem, plodnim zemljištem i delom kulturnog nasleđa. Današnji Donji Milanovac podignut je kao moderno, urbanistički planirano naselje.
Donji Milanovac danas pripada opštini Majdanpek i nalazi se u Nacionalnom parku Đerdap. U njegovoj blizini nalaze se arheološko nalazište Lepenski Vir, Porečki zaliv, planina Miroč i brojni ostaci rimskog nasleđa. Naselje je turističko, kulturno i administrativno središte ovog dela Đerdapa, a njegov identitet i dalje snažno određuju Dunav, sećanje na potopljenu varoš i tradicija Porečkog kraja. Prema popisu iz 2022. godine imao je 1.984 stanovnika.

MG P43 (N)