Godina izdanja: 2019
ISBN: 978-86-7712-443-4
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Džihadizam, geopolitika i dezinformacija : doživljaji jednog oficira portugalske vojske u sluzbi OUN

Knjiga komerc 2019 255 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

zpk

Knjiga predstavlja memoarsko-analitičko delo zasnovano na autorovom iskustvu kao oficira portugalske vojske u sastavu mirovnih snaga Ujedinjenih nacija tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji, prvenstveno u Bosni i Hercegovini početkom devedesetih godina.

Autor nastoji da prikaže kako su vojni događaji na terenu bili povezani sa međunarodnom politikom, delovanjem velikih sila, medijskim izveštavanjem i informacionim ratom. Prema njegovom tumačenju, sukob na Balkanu nije bio samo lokalni građanski i etnički rat, već i deo šire geopolitičke borbe u kojoj su diplomatski interesi, mediji i propaganda imali važnu ulogu.

Jedna od centralnih tema knjige jeste pitanje prisustva stranih islamskih dobrovoljaca (mudžahedina) u Bosni i Hercegovini. Autor tvrdi da je njihov dolazak bio povezan sa međunarodnim džihadističkim mrežama i da je imao veći značaj nego što se često prikazivalo u javnosti. Takođe razmatra načine na koje su pojedini događaji predstavljani u međunarodnim medijima i smatra da su pojedine informacije bile selektivno interpretirane ili korišćene u političke svrhe.

Knjiga kombinuje lična zapažanja, vojne analize, dokumentaciju i autorove interpretacije međunarodnih odnosa. Zbog toga se može čitati i kao svedočanstvo učesnika i kao polemična analiza rata. Njeni zaključci nisu univerzalno prihvaćeni među istoričarima i istraživačima, pa ih je korisno sagledavati zajedno sa drugim izvorima i naučnim radovima o ratovima u bivšoj Jugoslaviji.

Strukturalni pregled
1. Uvod

Autor objašnjava:

svoj dolazak u misiju UN;
mandat mirovnih snaga;
političku situaciju u Bosni i Hercegovini;
ciljeve knjige.

Ključna ideja: iskustvo sa terena može doprineti razumevanju sukoba iz perspektive međunarodnog posmatrača.

2. Rat u Bosni i Hercegovini

Obrađuju se:

raspad Jugoslavije;
početak rata;
uloga međunarodne zajednice;
vojna situacija na terenu.

Autor opisuje izazove sa kojima su se suočavale mirovne snage.

3. Uloga Ujedinjenih nacija

Teme uključuju:

mandat mirovnih operacija;
ograničenja delovanja;
odnose sa zaraćenim stranama;
donošenje odluka u kriznim situacijama.

Naglašava se razlika između političkih očekivanja i mogućnosti mirovnih misija.

4. Džihadizam

Jedno od centralnih poglavlja knjige.

Autor razmatra:

dolazak stranih boraca;
međunarodne mreže podrške;
ideološku motivaciju;
uticaj stranih dobrovoljaca na tok sukoba.

Ovo poglavlje predstavlja autorovu analizu i tumačenje događaja, koja su predmet različitih istorijskih ocena i rasprava.

5. Geopolitika

Analiziraju se:

interesi velikih sila;
uloga međunarodnih organizacija;
diplomatski pregovori;
uticaj spoljne politike na razvoj sukoba.

Autor smatra da su međunarodni politički interesi značajno oblikovali tok rata.

6. Mediji i dezinformacije

Obrađuju se:

izveštavanje međunarodnih medija;
propaganda;
informacioni rat;
uticaj javnog mnjenja na političke odluke.

Autor tvrdi da su mediji imali važnu ulogu u oblikovanju percepcije sukoba, ali njegove zaključke treba posmatrati kao deo šire debate o ulozi medija u ratovima devedesetih.

7. Lična iskustva

Knjiga sadrži:

opise patrola;
kontakte sa lokalnim stanovništvom;
pregovore sa vojnim i političkim predstavnicima;
svakodnevni život pripadnika mirovnih snaga.

Ovi delovi daju memoarski karakter delu.

8. Zaključci

Autor zaključuje da:

rat nije moguće objasniti samo lokalnim etničkim sukobima;
međunarodni politički interesi imali su značajan uticaj;
informacije i propaganda bile su važan deo sukoba;
iskustva mirovnih misija mogu doprineti boljem razumevanju savremenih konflikata.
Glavne ideje knjige
Rat na Balkanu imao je i međunarodnu geopolitičku dimenziju.
Mirovne misije UN delovale su u veoma složenim političkim i vojnim okolnostima.
Mediji i informacije mogu uticati na tok i percepciju rata.
Prisustvo stranih boraca predstavlja jedan od aspekata sukoba koji autor smatra važnim za razumevanje događaja.
Lično iskustvo učesnika može doprineti razumevanju istorijskih događaja, ali ga je korisno uporediti sa drugim izvorima.
Pojmovi koje treba zapamtiti
raspad Jugoslavije
rat u Bosni i Hercegovini
mirovne misije UN
geopolitika
međunarodni odnosi
informacioni rat
propaganda
dezinformacije
javno mnjenje
diplomatski pregovori
strani dobrovoljci
džihadizam
mirovne operacije
bezbednosna politika
vojna analiza

Napomena: Knjiga je vredna kao svedočanstvo učesnika i izvor za razumevanje jedne perspektive o ratovima u bivšoj Jugoslaviji. Istovremeno, pojedine autorove interpretacije izazvale su stručne rasprave, pa je za celovito razumevanje teme preporučljivo uporediti ih sa radovima drugih istoričara, pravnika i istraživača, kao i sa dokumentima međunarodnih institucija.