ISBN: 912
Godina izdanja: 912
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Spoljašnjost kao na fotografijama, unutrašnjost u dobrom i urednom stanju!

Kliment Ohridski, Konstantin Preslavski i nepoznati pisci

Ćirilo i Metodije (grč. Κύριλλος καὶ Μεθόδιος, crsl. Кѷриллъ и Меѳодїи), u narodu poznati i kao Sveta braća, bili su braća iz Soluna, koji su u 9. veku širili pismenost i hrišćanstvo među Slovenima u Velikomoravskoj kneževini i Panoniji. Svojim radom oni su pomagali kulturni napredak Slovena zbog čega su ostali upamćeni kao „slovenski apostoli“. Ćirilo i Metodije su napravili glagoljicu, pismo Slovena. Nakon njihove smrti njihovi učenici su nastavili njihov prosvetiteljski rad.[3] Pravoslavna crkva ih slavi 24. maja, Katolička crkva 14. februara, a Katolička i Evangelistička crkva u Češkoj i Slovačkoj 5. jula.

Mladost
Ova dva brata su rođena u Solunu (Ćirilo je rođen 827. ili 828, a Metodije između 815. i 820. godine). Oni su Makedonskog porekla, pošto je Solun tad bio Makedonski, okružen slovenskim stanovništvom, naučili dijalekt lokalnog življa. Roditelji su im bili građani Soluna, bogatog i uglednog roda.[4] Ćirilo je, prema knjizi „Život Ćirila”, bio najmlađi od sedam braće i njegovo kršteno ime je bilo Konstantin. Metodijevo kršteno ime je bilo Mihail, a ime Metodije je dobio kada se zamonašio na planini Uludag, u severozapadnoj Turskoj. Njihov otac Lav bio je visoki vizantijski vojni zapovednik (drungar), a njihova majka Marija je bila slovenskog porekla. Njihov otac je preminuo kada je Ćirilo imao 14 godina i ministar Teoktistos, koji je bio logotet pošte, postao je njihov staratelj. Najraniju mladost proveli su u Solunu, koji je u to vreme bio okružen Slovenima. Metodije je postao upravnik jedne arhontije u istočnoj Makedoniji, dok je Ćirilo, koji je odrastao na carskom dvoru, nakon završenih filozofskih i teoloških studija bio postavljen za bibliotekara Aja Sofije (crkve Svete Premudrosti) u Carigradu i učitelja filozofije na carigradskoj visokoj školi.

Delovanje
Godine 851. Ćirilo je, zbog svog poznavanja arapskog i hebrejskog jezika, postao član vizantijskog poslanstva arapskom kalifu u Samari da bi sa arapskim teolozima raspravljao o principu Svete Trojice i da bi poboljšao odnose između abasidskog kalifata i Vizantije, a 856. u doba političkih i crkvenih trzavica, Metodije je napustio svoj položaj arhonta i povukao se u manastir na planinu Uldag zvanu mizijski „Olimp` u Maloj Aziji. Malo kasnije je za njim došao i Ćirilo. Njihovo pismo se zvalo glagoljica.

Međutim, po nalogu vizantijskog cara Mihaila III i Patrijarha Konstantinopolja Fotija, oba brata su 860. otišla kao misionari među tursko-tatarske Hazare u južnoj Rusiji da bi sprečili širenje judaizma. Ova misionarska misija je bila neuspešna, pošto je kasnije hazarski Kagan postavio judaizam kao nacionalnu religiju. Neposredno nakon povratka iz Rusije Ćirilo se zaposlio kao nastavnik filozofije na carigradskoj visokoj školi, a Metodije je postao iguman u manastiru gde je prebivao. Dve godine nakon misije u Rusiji (860. godine) braća su angažovani za novu misiju kod Slovena. Naime, 862. poslanstvo moravskog kneza Rastislava zatražilo je od cara Mihaila episkopa i sveštenike koji će propovedati na staroslovenskom jeziku hrišćansku veru. Zadatak je bio veliki i delikatan. Na području prostrane Rastislavljeve države hrišćanstvo su širili franački sveštenici iz regensburške i pasavske biskupije. Bojeći se njihovog političkog uticaja, Rastislav je u Vizantiji tražio oslonac protiv cara Ludviga Nemačkog, ispod čije se vlasti žestokom borbom istrgao. Rastislavljeva zamisao je bila da samostalna moravska crkva s domaćim sveštenstvom i vlastitim liturgijskim jezikom postane brana svakom stranom uticaju.

Vizantija je udovoljila Rastislavljevoj želji i poslala mu Ćirila i Metodija. Braća su se za ovaj posao ozbiljno spremila: Ćirilo je sastavio novo slovensko pismo (glagoljica) i na jezik Slovena iz okoline Soluna (koji su od detinjstva dobro znali) preveli su najnužnije crkvene knjige. Na taj način su stvorili slovenski književni jezik i postavili temelje slovenskoj književnosti. Godine 863. braća su krenula na put i 864. su stigli knezu Rastislavu koji ih je gostoljubivo primio. Uspeh njihove misije, mnogobrojni učenici i narodne simpatije izazvali su reakciju latinskog klera. Protiv slovenskih misionara je počela podmukla borba. Glavni argument protivnika slovenske liturgije bila je tzv. trojezična teorija prema kojoj postoje samo tri sveta jezika na kojima se mogu vršiti verski obredi: hebrejski, grčki i latinski.

Nakon trogodišnjeg boravka u Moravskoj, braća su pošla na put kako bi episkop zamonašio Metodija i nove slovenske sveštenike. Došavši u Panoniju, neko vreme su se zadržali na dvoru kneza Kocelja kako bi ga upoznali sa svojim radom na slovenskom prevodu crkvenih knjizi. Stekavši i tu mnogo učenika, pošli su u Veneciju, gde su morali da vode oštru polemiku s tamošnjim „trojezičnjacima“. Odatle nisu krenuli za Carigrad, gde je umro car Mihailo, a vlast je preuzeo Vasilije I Makedonac, već su otišli u Rim. Papa Hadrijan je u slovenskim misionarima video dobre pomagače u borbi protiv osiljenih i neposlušnih franačkih nadbiskupa i njihovog suverena, te ih je svečano primio.

U Rimu se Ćirilo razboleo i ubrzo umro. Sahranjen je u crkvi Svetog Klimenta, koja se nalazi u Rimu, oko 400 metara severno od Koloseuma, gde su sahranjene i njegove mošti. Mošti se nalaze u betonskom sarkofagu u kripti crkve i mesto su hodočašća mnogih Slovena. Iznad sarkofaga se nalazi više mermernih spomen-ploča, na kojima su ispisane izjave zahvalnosti za Ćirilov prosvetiteljski rad kod Slovena. Ploče su uglavnom sa tekstom „Kirilu Slovenskom, zahvalan ..... narod”, gde se nalaze zahvalnice Bugara, Rusa, Čeha, Slovenaca, Slovaka, Crnogoraca, Ukrajinaca, Hrvata, Makedonaca itd. Jedino još uvek ne postoji ploča sa zahvalnošću srpskog naroda (o tome je pisano Srpskoj patrijaršiji u Beogradu još 2010. godine, ali nikakav odgovor na to pismo nije dobijen iz Patrijaršije) [traži se izvor]. Po smrti Ćirila, Metodije je molio papu Hadrijana da brata prenese u Solun i tamo ga sahrani (budući da su oni Solunci), ali Papa je odbio zahtev i dao nalog da se Ćirilo sahrani u gore pomenutoj bazilici, u znak zasluga za Rimsku državu i prosvetiteljski rad, kao i za činjenicu da je u Rim sa Krima doneo mošti Pape Klementa Prvog (po kome je i bazilika dobila ime), a koji je umro u izgnanstvu.