ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1999
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Hrvatski ustaški logori genocida nad Srbima, Jevrejima i Ciganima - Milan Bulajić

Stručna knjiga 1999 863 strane, 1 presavijeni list s geografskom kartom : ilustrovano

odlična očuvanost

Jasenovac ustaški logori smrti: srpski mit? je dokumentarno-publicističko delo Milan Bulajić koje se bavi sistemom koncentracionih logora u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj tokom Drugog svetskog rata, sa posebnim naglaskom na kompleks logora Jasenovac.

Knjiga pripada široj literaturi o zločinima nad Srbima, Jevrejima i Romima u okviru Independent State of Croatia i nastoji da dokumentuje razmere stradanja i ospori revizionističke interpretacije tih događaja.

Osnovna ideja knjige

Centralna teza Bulajića jeste da je sistem logora u NDH imao karakter organizovanog masovnog zločina / genocida, a da se u javnosti i istoriografiji povremeno pojavljuju pokušaji umanjivanja ili relativizacije tih zločina.

Naslovni deo „srpski mit?“ predstavlja polemiku sa takvim interpretacijama.

Kratak rezime

Knjiga prikazuje:

nastanak NDH 1941. godine,
ideologiju ustaškog pokreta,
formiranje sistema logora,
funkcionisanje Jasenovca kao centralnog logorskog kompleksa,
stradanje Srba, Jevreja i Roma,
svedočenja preživelih i arhivsku dokumentaciju.

Bulajić nastoji da objedini istorijske izvore, posleratne komisije i lična svedočenja u jedinstven prikaz događaja.

Strukturalni pregled

1. Ideologija i nastanak NDH

Obrađuje se:

uspostavljanje NDH 1941. godine,
ustaška ideologija,
rasni zakoni,
početak progona stanovništva.

2. Sistem logora

Opisuje se mreža logora, sa Jasenovcem kao centralnim kompleksom:

organizacija logora,
uprava i komandna struktura,
transport i zatočeništvo,
različiti podlogori u okviru sistema.

3. Žrtve i razmere stradanja

Analiziraju se:

etničke grupe žrtava,
procene broja stradalih,
dokumentovana svedočenja,
kategorije zatočenika (muškarci, žene, deca).

4. Dokumenti i svedočenja

Knjiga koristi:

arhivsku građu,
fotografije,
izjave preživelih,
posleratne izveštaje istražnih komisija.

Ovaj deo ima ključnu dokaznu funkciju.

5. Istoriografske polemike

Autor polemiše sa:

revizionističkim interpretacijama,
pokušajima umanjivanja razmera zločina,
tvrdnjama o „radnoj“ prirodi logora.

6. Sećanje i interpretacija

Razmatra se:

kako se Jasenovac pamti u javnosti,
političke interpretacije istorije,
uloga kulture sećanja.
Ključne teme
sistematsko nasilje i logori smrti
Jasenovac kao centralno mesto stradanja
genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima
istorijski izvori i svedočenja
sukobi interpretacija istorije (revizionizam vs. dokumentarni pristup)

Metodologija

Bulajić koristi kombinaciju:

arhivskih dokumenata,
posleratnih komisijskih izveštaja,
svedočenja preživelih,
fotografskog materijala,
komparativne istorijske analize.

Delo je pre svega dokumentarno i polemičko, a ne klasična akademska monografija u užem metodološkom smislu.

Naučni i javni značaj

Knjiga je imala veliki uticaj u javnim raspravama o Jasenovcu i NDH, posebno u:

istoriji Drugog svetskog rata na prostoru Jugoslavije,
studijama genocida,
politikama sećanja u regionu.

U istoriografiji postoji više pristupa njenom korišćenju: često se smatra značajnim korpusom dokumentacije, ali uz potrebu poređenja sa drugim relevantnim izvorima i savremenim istraživanjima.

Zaključak

Jasenovac ustaški logori smrti: srpski mit? predstavlja jedno od najpoznatijih dela Milana Bulajića o logorskom sistemu NDH. Njegova osnovna namera je dokumentovanje i interpretacija Jasenovca kao mesta masovnog zločina i osporavanje pokušaja relativizacije tog istorijskog iskustva.

Glavna poruka knjige može se sažeti ovako:

Jasenovac nije samo istorijski događaj, već i prostor trajne borbe oko sećanja, interpretacije i odgovornosti prema žrtvama.