Godina izdanja: 2010
ISBN: 978-86-82797-88-3
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Naučno viđenje ishodišta, razvoja, značaja i čuvanja

Leposavić : Institut za srpsku kulturu 2010 382 strane

odlična očuvanost

Osnovna zamisao skupa

Polazna ideja bila je da kulturno nasleđe Kosova i Metohije nije samo skup pojedinačnih spomenika, već složen istorijski i kulturni sistem nastajao vekovima.

Učesnici skupa razmatraju:

poreklo kulturnih fenomena,
razvoj duhovne i materijalne kulture,
značaj manastira, crkava i arheoloških lokaliteta,
tradicijsku kulturu stanovništva,
probleme zaštite i očuvanja baštine.

Posebna pažnja posvećena je ugroženosti dela kulturnog nasleđa nakon sukoba krajem 20. i početkom 21. veka.

Strukturalni pregled tematskih celina

1. Istorijska ishodišta kulturnog nasleđa

Radovi iz ove oblasti analiziraju:

antičko i srednjovekovno nasleđe,
razvoj srpske države na prostoru Kosova i Metohije,
nastanak crkvenih i kulturnih centara,
istorijski kontinuitet naseljavanja.

Posebno mesto zauzimaju istraživanja srednjovekovnih lokaliteta i crkvenih kompleksa.

2. Sakralna baština

Jedna od centralnih tema zbornika.

Obrađuju se:

manastiri,
crkve,
freskopis,
crkvena umetnost,
duhovna tradicija.

Poseban značaj imaju srednjovekovne zadužbine koje danas predstavljaju deo svetske kulturne baštine. Četiri srednjovekovna srpska spomenika sa Kosova i Metohije nalaze se na listi svetske baštine u opasnosti.

3. Arheološko nasleđe

Radovi iz arheologije proučavaju:

praistorijske lokalitete,
antičke ostatke,
srednjovekovne nekropole,
materijalnu kulturu različitih epoha.

Cilj je rekonstrukcija dugog istorijskog razvoja prostora.

4. Narodna kultura i etnologija

Značajan deo zbornika posvećen je:

običajima,
usmenoj tradiciji,
narodnoj umetnosti,
seoskoj arhitekturi,
identitetskim obrascima lokalnog stanovništva.

Ovakva istraživanja ukazuju na bogatstvo nematerijalne kulturne baštine Kosova i Metohije.

5. Jezik i književna tradicija

Proučavaju se:

dijalekti,
stari rukopisi,
književno nasleđe,
uloga jezika u očuvanju kulturnog identiteta.

6. Zaštita i očuvanje kulturnog nasleđa

Jedna od najvažnijih savremenih tema skupa.

Razmatraju se:

pravni modeli zaštite,
konzervacija spomenika,
zaštitne zone oko kulturnih dobara,
međunarodni standardi očuvanja.

Posebno se naglašava značaj zaštitnih zona i integralnog pristupa očuvanju kulturnih dobara.

Ključne ideje zbornika
Kulturni kontinuitet

Nasleđe Kosova i Metohije posmatra se kao rezultat dugotrajnog istorijskog razvoja.

Veza materijalne i duhovne kulture

Spomenici, umetnost, jezik i običaji čine jedinstvenu kulturnu celinu.

Ugroženost baštine

Veliki broj radova ukazuje na potrebu sistematske zaštite kulturnih dobara.

Interdisciplinarnost

Kulturno nasleđe ne može se proučavati samo iz jedne naučne perspektive.

Naučni značaj

Zbornik je važan jer:

okuplja stručnjake iz različitih oblasti,
dokumentuje stanje istraživanja krajem prve decenije 21. veka,
objavljuje rezultate arheoloških, istorijskih i etnoloških studija,
doprinosi raspravi o zaštiti kulturne baštine.

Posebnu vrednost ima kao pregled tadašnjeg stanja naučnih istraživanja Kosova i Metohije.

Kome je knjiga najkorisnija?
istoričarima,
arheolozima,
istoričarima umetnosti,
etnolozima,
konzervatorima,
studentima humanističkih nauka,
istraživačima kulturne baštine Balkana.

Zaključak

„Kulturno nasleđe Kosova i Metohije – naučno viđenje ishodišta, razvoja, značaja i čuvanja“ predstavlja jedan od značajnijih interdisciplinarnih zbornika posvećenih proučavanju kulturne baštine ovog prostora. Njegova osnovna poruka jeste da se kulturno nasleđe mora posmatrati kao složen istorijski organizam sastavljen od spomenika, umetnosti, jezika, običaja i kolektivnog pamćenja, te da njegovo očuvanje zahteva dugoročan naučni, društveni i institucionalni angažman.