Godina izdanja: 1998-1999
ISBN: 86-355-0409-7
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

priredili Ljubodrag Dimić, Đorđe Borozan

Službeni list SRJ 1998/99 1676 strana

odlična očuvanost

Knjiga proučava:

položaj Albanaca u jugoslovenskoj državi,
državnu politiku prema albanskom stanovništvu,
pitanje Kosova i Metohije,
međunacionalne odnose,
demografske, političke i bezbednosne procese,
odnose Jugoslavije i Albanije.

Glavni cilj nije politička polemika već predstavljanje istorijskih izvora i naučnih analiza.

Strukturalni pregled

1. Albansko pitanje u Kraljevini Jugoslaviji

Radovi iz ovog dela analiziraju period između dva svetska rata.

Teme:

integracija novih teritorija nakon Balkanskih ratova,
državni administrativni sistem,
agrarna reforma,
bezbednosni problemi,
odnosi između lokalnog stanovništva i državnih institucija.

Ključno pitanje: kako je jugoslovenska država pokušavala da upravlja područjima sa većinskim albanskim stanovništvom.

2. Drugi svetski rat

Posebna pažnja posvećena je periodu 1941–1945.

Analiziraju se:

okupacija jugoslovenskih teritorija,
promene granica,
položaj srpskog i albanskog stanovništva,
delovanje različitih vojnih i političkih organizacija.

3. Socijalistička Jugoslavija

Najobimniji deo zbornika često je posvećen periodu posle 1945.

Teme:

ustavni razvoj Kosova,
autonomija,
obrazovanje,
kulturna politika,
demografske promene,
politički pokreti među Albancima.

4. Jugoslavija i Albanija

Obrađuju se odnosi sa:

Albania

Posebno:

period bliskosti nakon rata,
sukob posle Rezolucije Informbiroa 1948,
prekogranički politički uticaji,
bezbednosna pitanja.

5. Dokumentarna građa

Jedna od najvećih vrednosti zbornika jeste objavljivanje:

arhivskih dokumenata,
državnih izveštaja,
političke prepiske,
statističkih podataka.

Ovi izvori omogućavaju istraživačima neposredan uvid u istorijsku građu.

Ključne teme

1. Nacionalno pitanje

Odnos države prema etničkim zajednicama.

2. Kosovo i Metohija

Politički i društveni razvoj pokrajine.

3. Državna integracija

Problemi upravljanja višenacionalnom državom.

4. Identitet

Pitanje nacionalne i kulturne pripadnosti.

5. Jugoslovensko-albanski odnosi

Međudržavni i regionalni aspekti albanskog pitanja.

Metodologija

Zbornik koristi:

arhivska istraživanja,
istorijsku analizu,
demografske podatke,
političku istoriju,
komparativni pristup.

Karakteristična je velika oslonjenost na primarne izvore.

Značaj za istoriografiju

Knjiga je važna jer:

okuplja relevantne istraživače,
objavljuje teško dostupne dokumente,
doprinosi proučavanju jugoslovensko-albanskih odnosa,
predstavlja osnovu za dalje istraživanje istorije Kosova i Metohije.

Posebno je korisna studentima i istraživačima:

savremene istorije Balkana,
političke istorije Jugoslavije,
etničkih i nacionalnih odnosa.

Šta je najvrednije u knjizi?

Za istraživača je najvažniji dokumentarni deo. Zbornik omogućava da se istorijski procesi posmatraju kroz originalne izvore, a ne samo kroz kasnije interpretacije. Zato njegova vrednost nije prvenstveno u jednoj velikoj tezi, već u bogatoj arhivskoj građi koja pokazuje kako su državni organi, političke elite i lokalno stanovništvo doživljavali i rešavali albansko pitanje u različitim periodima jugoslovenske istorije.

Zaključak

„Jugoslovenska država i Albanci“ predstavlja značajan naučni zbornik o jednom od najosetljivijih pitanja istorije Jugoslavije. Kroz arhivske izvore i stručne studije prikazuje složene odnose između države i albanskog stanovništva, ukazujući da se problemi nacionalnog identiteta, autonomije, integracije i političke lojalnosti menjaju kroz vreme, ali ostaju među ključnim temama balkanske istorije 20. veka.