Godina izdanja: 2007
ISBN: 978-86-7179-040-6
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

MIRJANA DETELIĆ

EPSKI GRADOVI - leksikon (sa CD-om)

Urednik - Dušan T. Bataković

Izdavač - Srpska akademija nauka i umetnosti, Beograd; Balkanološki institit, Beograd

Godina - 2007

694 strana

24 cm

Edicija - Posebna izdanja SANU

ISBN - 978-86-7179-040-6

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, ima posvetu autorke, tekst bez podvlačenja


`U Leksikonu koji se na ovaj način predaje publici na korišćenje, načinjen je pokušaj da se prvi put, u punoj meri i na osnovu višestruko proveravanih podataka, sagleda predstava o broju, vrsti i načinu prostiranja gradova u srpsko-hrvatskoj usmenoj deseteračkoj epici.

Izbor epike kao jedine vrste folklornih tekstova koji mogu poslužiti kao građa za ovu temu nije slučajan. Samo u epici, koja je izrazito ideološki označen žanr usmene poezije, grad je koncipiran i predstavljen kao u vremenu i prostoru definisano ljudsko naselje. U svim drugim tekstovima narodne kulture (književnim i neknjiževnim) grad se javlja ili kao vilinsko i čudesno mesto (lirika, bajke, kratke forme), ili kao pojava sa imenom ali bez sadržine (etiološka predanja i legende). U epici, međutim, grad je predstavljen kao centar vlasti i moći, pa se i država izjednačava sa brojem i snagom gradova koji je čine. Samo u epskim pesmama, zato što se one bave postavljanjem etičke, socijalne i političke norme dakle odnosom između države, vladara, vere i naroda - gradovi su modelovani kao lokusi sa strukturom, dovoljno važni da se za njih vode ratovi i ginu čitave vojske.

Zahvaljujući atipičnim istorijskim okolnostima, na području koje pokriva region Hrvatska - Bosna-Hercegovina - Crna Gora - Srbija, formirale su se dve epske poezije (hrišćanska i muslimanska) sa zajedničkom poetikom, istom književnom formom i jednakom ideologijom. Ovaj u svetskim razmerama jedinstven slučaj dao je i dva epska modela grada, različita ali komplementna. Budući da su u početku svoje vladavine na Balkanu Turci bili izrazito gradsko stanovništvo, slika grada u muslimanskoj epici formirana je iznutra, od strane ljudi koji žive u njemu. Naprotiv, hrišćani - nekada i seosko i gradsko, a posle uspostavljanja turske vlasti pretežno i, ponegde, isključivo seosko stanovništvo nužno svoju sliku grada formiraju spolja, kao ljudi koji u gradu ne žive. Etiologija današnjeg antagonističkog i ambivalentnog odnosa prema gradu, koji je odavno postao sastavni deo socijalne patologije u većini balkanskih država, dobrim delom se može rekonstruisati na osnovu epike, jer je ona imala sve uslove da prvobitni sukob zabeleži i čuva bez promena. Jedini način da se odnos prema gradu preokrene jeste da se njegova predistorija dovede do nivoa svesnog prihvatanja i da sa tog nivoa počne polako da se odbacuje kao nepotrebna i preživela. Ovaj projekat je delimično zamišljen i kao jedan mogući način da se to postigne.`


Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.