ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 2018
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Nova, nekorišćena


Piva i Ćalasani : antropogeografska studija / Boriša Radošev Ćalasan
Jezik srpski
Godina 2018
Izdanje 2. izd.
Novi Sad : Prometej, 2018.
Fizički opis 254 str. : ilustr., faks. ; 24 cm
Tiraž 500
Str. 249-251: Recenzije / Jovan N. Striković, Velibor Vasović
Autobiografija: str. 253-254
Na koricama beleška o autoru s njegovom slikom
Napomene i bibliografske reference uz tekst
Summary
Bibliografija: str. 243-247.
Predmetne odrednice
Ćalasan (bratstvo)
Piva -- Istorija
Crna Gora


Naučna monografija “Piva i Ćalasani” kvalitetom, sadržajam i raznovrnošću izvora nadilazi najveći broj do sada publikovanih antropogeografskih studija. Autor je temi prišao sa naučno neophodne distance, iako je u samu temu direktno involviran.

Ovakav pristup, jasno i nesumljivo postaje prava “matrica” po kojoj je jedino moguće kvalitetno pisati ovakva djela. Raznovrsnost izvora i korišćene arhivske građe pokazuje ne samo autorovu predanost naučnom pristupu, već dokazuje nedvosmisleno ustupanje mjesta argumentima tamo gdje obično formu zadovolje hipoteze i pretpostavke. Ova naučna studija oslanja se na preko osamdeset različitih naučno verifikovanih izvora kao i na arhivskoj građi iz nekoliko arhiva i više arhivskih fonodova, što čini impozantan fundus građe na kojoj je čitavo djelo oslonjeno!

Racezenti ove knjige su prof. dr Jovan N. Striković i prof dr Velibor Vasović. Iz njihovih recenzija se jasno uočava iskreno oduševljenje ovakvim stilom i načinom naučne obrade bratsveničke istorije kroz istoriju prostora bitisanja toga bratsva -prostora sa kojim se lična istorija identifikuje kroz kolektivnu -plemensku - što je kuriozitet Crne Gore i Crnogoraca.

Prof dr Velibor Vasović, u svojoj recenziji jasno naglašava potrebnu revolucionarnost autorovog pristupa navodeći da “Uvidom u publikovane izvore, odnosno literaturu, uočava se da je prošlost Pive, uprkos činjenici publikovanja nekoliko desetina monografija, članaka, separata itd., zapravo samo ono što je u svojim djelima naveo istaknuti naučnik, akademik Obren Blagojević, ali i Svetozar Tomić, kao Blagojevićeva naučna preteča. Ukoliko se dublјe analiziraju radovi ova dva naučnika, lako se zapaža da su oni veoma fragmentarni iako je Blagojevićevo djelo napisano na više od 800 strana. Razlozi za to nalaze se u limitiranim mogućnostima vremena u kome su oni nastajali. Treba podsjetiti da je Tomić svoja istraživanja vršio do druge, a Blagojević do sredine šeste decenije 20. vijeka. Nјima je bilo dostupno ono što je do tada bilo publikovano, a od arhivske građe samo oni fondovi koji su do tada bili sređeni, a njih je u odnosu na vrijeme današnje ipak veoma malo”. Prof dr Vasović svojom opširnom elaboracijom zaključuje da “je ovo samo primjer stanja stvari kada je u pitanju valorizovanje naučnih izvora o prošlosti Pive. Ne treba zaboraviti da je ipak prošlo blizu pola vijeka od završetka rukopisa O. Blagojevića do danas. Praznine u prikazu prošlosti Pive kod ovih autora danas je lakše popuniti. Suštinski, nijedan od njih nije imao nikakvog tumačenja prošlosti Pive praktično do perioda pred kraj vladavine Hercega Šćepana, dakle, Piva prije kraja 15. vijeka ostala je potpuna nepoznanica. Dovolјno je istaći da je poslјednjih dvadeset godina izdato na desetine publikacija koje kvalitetno tumače i te ‘neobrađene’ vijekove, a istakao bih 28 tomova Crnogorske bibliografije.”

Prof. dr Jovan N. Striković u svojoj elaboraciji ovog djela u stilu svog pristupa navodi sljedeće: Ljepšeg dara svojim plemenicima, Pivlјanima, nije mogao darivati autor ove knjige, dara koji ima neuništivu i nepotrošivu vrijednost! Knjiga je pisana jasnim jezikom, nema jednodimenzionalno ramišlјanje već pokriva jednu raskošnu intelektualnu osobu, nesumnjivo obdarenu mnogim talentima, visokoobrazovanog čovjeka koji u svojim mislima blista i jasno govori. Boriša Radoša Ćalasan pripada vremenu koje, kao takvo, traga za svojim identitetom. Da, baš traga, nije lapsus, već činjenica koja je toliko prisutna baš kao da je i njoj vrijeme došlo, kako bi se mogla osjećati komfornije u vremenu u kome je čovjek tiranin tiraninu!”

Dalje prof. dr. Striković navodi sljedeće: “U ovoj knjizi nema sumnje u ono što predstavlјa glavnu temu, nema nagađanja, nema hipoteza, nema dvoumlјenja, ali zato ima dosta činjenica koje su tako utemelјene da ih je nemoguće pomjeriti na mjestima gdje ih je autor pronašao, gdje vjekuju i odjekuju baš onako kako ih je on čuo svojim čulima, a nauka za to ima svoju priču o temelјima koji su nepotkuplјivi i koji, ako su slučajno locirani negdje i nekad između: nijesu ni za desnu ni za lijevu stranu! Oni imaju svoju stranu u kojoj, kao što rekoh, vjekuju i odjekuju, za one koji imaju prolaz za njihov ton. Ta činjenica sama za sebe dovolјan je i neoboriv dokaz. Nјu je nauka legalizovala jer predstavlјa autentičnost svoje vrste. Ona je tvrdoglava činjenica, nepotkuplјiva i nepromjenlјiva…”

Dajući zaključak svojoj recenziji prof. dr Striković navodi “Uživao sam čitajući ovo štivo, sebe duhovno obogatio za jedno naučno djelo, čija nauka doseže dubine koje su običnom umu neshvatlјive, nesaznatlјive, samo ponekad i ponekom vidlјive, i to kad se sustignu okolnosti koje niko ne može osporiti, ali ih, možda, može izazvati.”

Prof. dr Vasović, zaključuje da “Antropogeografska studija „Piva i Ćalasani“, autora Boriše Ćalasana, jedna je u cilјu popune praznina prikaza prošlosti i valorizovanja naučnih saznanja i analize geneze bratstva Ćalasan u Pivi, odnosno Pive kao kolijevke, doma i plemena bratstva Ćalasan. Studija prezentira istorijsku genezu Pive, porijeklo njenog imena i interakciju bratstva Ćalasan, kao i istorijskih događaja vezanih za Pivu.”

Knjiga “Ćalasani i Piva” je odličan primjer naučnog valorizovanja prošlosti jednog bratsva, plemena i plemensko – geografskog prostora, a sve to kroz naučnu vizuru, koja, iako bezkompromisna, ipak može znalačkim promišljanjem biti stavljena u službu teme i pomoći da se tema kvalitetno i sadržajno obradi i tako postane prava istinska vrijednost koja ne gubi vremenom na svojoj trajnosti!