ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1999
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Pešić i sinovi 1999 353 strane, 1 presavijen list sa rodoslovnom tablom

odlična očuvanost

Kritički pokušaji u periodu od prvih pet (sedam) vekova srpske istorije je istoriografsko delo srpskog političara, diplomate i istoričara Konstantina Nikolajevića iz 19. veka. Knjiga pripada periodu formiranja moderne srpske kritičke istoriografije i predstavlja pokušaj da se najranija srpska istorija sagleda na osnovu dostupnih pisanih izvora, a ne samo narodnog predanja i hronika.

Istorijski kontekst

U vreme kada je Nikolajević pisao, mnoga pitanja rane srpske istorije bila su nedovoljno razjašnjena:

poreklo Srba,
vreme njihovog doseljavanja na Balkan,
odnosi sa Vizantijom,
razvoj prvih srpskih država,
istorijska pouzdanost srednjovekovnih izvora.

Autor nastoji da primeni kritički metod koji je tada postajao standard u evropskoj istoriografiji.

Cilj knjige

Glavni cilj nije da pruži potpunu istoriju Srba, već da:

proveri pouzdanost izvora;
uporedi različita svedočanstva;
ukaže na protivrečnosti;
odvoji istorijske činjenice od legendi.

Otuda i naslov „kritički pokušaji“ – autor nudi istraživačke oglede, a ne konačne odgovore.

Strukturalni pregled

1. Izvori za najstariju srpsku istoriju

Nikolajević razmatra:

vizantijske hronike,
latinske izvore,
srednjovekovne srpske spise,
genealogije i letopise.

Posebna pažnja posvećena je delu Konstantina VII Porfirogenita i njegovom spisu O upravljanju carstvom, jednom od najvažnijih izvora za ranu istoriju Južnih Slovena.

2. Doseljavanje Srba

Autor analizira teorije o:

pradomovini Srba,
migracijama slovenskih plemena,
vremenu dolaska na Balkan.

Pokušava da uskladi različite izvore i ukaže na njihove slabosti.

3. Prve srpske kneževine

Razmatraju se:

politička organizacija ranih Srba,
odnosi sa Vizantijom,
sukobi sa susednim narodima,
razvoj državnosti.

4. Dinastije i vladari

Posebno mesto zauzimaju pitanja vezana za:

najranije srpske kneževe,
genealogije vladarskih porodica,
hronološke nedoumice.

Autor kritički ispituje tradicionalne rodoslove i pokušava da utvrdi njihovu istorijsku vrednost.

5. Hrišćanizacija Srba

Analizira se proces prihvatanja hrišćanstva:

politički aspekti pokrštavanja,
vizantijski uticaj,
uloga crkve u oblikovanju identiteta.

Metodologija

Za svoje vreme, Nikolajevićev pristup bio je relativno moderan jer insistira na:

poređenju izvora,
proveri autentičnosti podataka,
hronološkoj analizi,
odbacivanju neutemeljenih tvrdnji.

Ipak, deo njegovih zaključaka danas je prevaziđen zbog novih arheoloških nalaza i razvoja istorijske nauke.

Značaj dela

Knjiga je važna zato što predstavlja prelaz između:

romantičarske nacionalne istorije 19. veka,
i kasnije naučno zasnovane kritičke istoriografije.

Njena vrednost danas nije toliko u svim pojedinačnim zaključcima koliko u nastojanju da se rana srpska istorija proučava na osnovu izvora i argumentacije.

Glavne teme

poreklo Srba,
rani srednji vek,
kritika istorijskih izvora,
formiranje srpske države,
odnosi sa Vizantijom,
istorijska metodologija.

„Kritički pokušaji u periodu od prvih pet (sedam) vekova srpske istorije“ predstavljaju jedan od ranih pokušaja naučnog proučavanja najstarije srpske prošlosti. Konstantin Nikolajević nastoji da kroz analizu izvora, hronologije i političkih prilika razdvoji istorijske činjenice od legendi, otvarajući put razvoju moderne srpske istoriografije.