ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1950
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Rimska kurija i južnoslovenske zemlje : od XVI do XIX veka

Naučna knjiga 1950 746 strana

odlična očuvanost

Knjiga Rimska kurija i južnoslovenske zemlje: od XVI do XIX veka istoričara Jovan Radonić predstavlja značajnu studiju odnosa između Rimska kurija i južnoslovenskih prostora tokom ranog novog veka. Autor se oslanja na bogatu arhivsku građu, posebno dokumente iz vatikanskih arhiva, kako bi prikazao verske, političke i kulturne veze između Svete stolice i naroda Balkana od 16. do 19. veka.

Delo je značajno jer povezuje crkvenu istoriju sa širim političkim i društvenim procesima u regionu.

Rezime

Osnovna tema knjige jeste politika Rimske kurije prema pravoslavnim i katoličkim narodima Balkana u periodu osmanske vlasti, habzburškog uticaja i nacionalnih preporoda.

Radonić pokazuje da interesovanje Vatikana za južnoslovenske zemlje nije bilo isključivo versko, već i političko. Kurija je nastojala da proširi katolički uticaj, podrži unijatske pokrete i ojača veze sa hrišćanskim stanovništvom pod osmanskom vlašću.

Knjiga analizira:

delovanje katoličkih misionara;
odnose između katolika i pravoslavaca;
pokušaje crkvenih unija;
diplomatske aktivnosti Svete stolice;
položaj južnoslovenskih naroda u evropskoj politici.

Strukturalni pregled

1. Rimska kurija i Balkansko poluostrvo u XVI veku

Autor opisuje:

posledice osmanskih osvajanja;
položaj hrišćanskog stanovništva;
interesovanje Vatikana za Balkan;
prve organizovane misionarske aktivnosti.

Posebna pažnja posvećena je pokušajima da se očuvaju i prošire katoličke zajednice u oblastima pod osmanskom vlašću.

2. Misionarska delatnost

Jedno od centralnih poglavlja.

Obrađuju se:

rad franjevaca i jezuita;
osnivanje misija;
obrazovanje sveštenstva;
širenje katoličke propagande.

Autor analizira uspehe i ograničenja tih aktivnosti među južnoslovenskim narodima.

3. Pitanje crkvenih unija

Veliki deo knjige posvećen je pokušajima približavanja ili potčinjavanja pravoslavnih zajednica Rimu.

Teme:

unijatski pokreti;
pregovori sa pravoslavnim episkopima;
verski sukobi;
političke posledice unija.

Radonić pokazuje da su takvi pokušaji često nailazili na snažan otpor pravoslavnog stanovništva.

4. Odnosi sa Srbima

Posebno poglavlje posvećeno je Srbima pod osmanskom i habzburškom vlašću.

Analiziraju se:

kontakti između Vatikana i srpskih crkvenih predstavnika;
stavovi prema Srpska pravoslavna crkva;
politička očekivanja Vatikana od Srba;
uloga religije u oblikovanju identiteta.

5. Južni Sloveni i evropska politika

Autor pokazuje kako su:

ratovi između Osmansko carstvo i Habsburška monarhija;
diplomatski odnosi;
verska pitanja;

uticali na položaj južnoslovenskih naroda.

Kurija je često posmatrala Balkan kao važan prostor sukoba između katoličkog i osmanskog sveta.

6. Nacionalni preporodi u XVIII i XIX veku

U završnim poglavljima razmatraju se:

nastanak modernih nacionalnih pokreta;
promena u politici Vatikana;
razvoj obrazovanja;
uloga crkava u nacionalnom identitetu.

Autor prati kako su verska pitanja postepeno postajala povezana sa nacionalnim idejama.

Glavne teme

Religija i politika

Knjiga pokazuje da su verski odnosi na Balkanu bili тесно povezani sa političkim interesima velikih sila.

Katoličko-pravoslavni odnosi

Jedna od centralnih tema jeste složen odnos između Rimokatoličke i Pravoslavne crkve.

Misionarska delatnost

Analizira se uloga misionara kao verskih, kulturnih i političkih posrednika.

Identitet i vera

Religijska pripadnost predstavljala je važan element kolektivnog identiteta južnoslovenskih naroda.

Balkan u međunarodnim odnosima

Autor prikazuje region kao važan deo šire evropske verske i političke istorije.

Značaj dela

Knjiga Jovana Radonića dugo je predstavljala jedno od najvažnijih dela o odnosima Vatikana i južnoslovenskih zemalja. Njena najveća vrednost leži u korišćenju arhivske građe i detaljnoj rekonstrukciji diplomatskih i crkvenih aktivnosti tokom više vekova.

Iako su neka tumačenja danas predmet novih rasprava i dopuna, delo ostaje nezaobilazan izvor za proučavanje:

crkvene istorije;
istorije Balkana;
odnosa katolicizma i pravoslavlja;
međunarodnih odnosa u ranom novom veku.

„Rimska kurija i južnoslovenske zemlje“ prikazuje kako je Vatikan od XVI do XIX veka kroz misionarsku, diplomatsku i crkvenu delatnost nastojao da utiče na verske i političke prilike među južnoslovenskim narodima, u složenom okruženju osmanske i habzburške vlasti.