Godina izdanja: 1987
ISBN: 86-7025-005-5
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

urednik Vojislav J. Đurić

SANU 1987 317 strana, 146 strana s tablama : ilustrovano

odlična očuvanost

Međunarodni naučni skup povodom sedam i po vekova postojanja, juni 1985. Zbornik okuplja radove istoričara, istoričara umetnosti, arheologa, filologa i teologa koji osvetljavaju značaj Mileševe u srpskoj istoriji, kulturi i duhovnosti.

Rezime

Osnovna ideja zbornika jeste da se Mileševa sagleda kao mnogo više od manastira – kao jedan od najvažnijih verskih, kulturnih i političkih centara srednjovekovne Srbije.

Radovi analiziraju:

nastanak i razvoj manastira;
ulogu u državi Nemanjića;
značaj kulta Sveti Sava;
umetničku vrednost fresaka i arhitekture;
istoriju manastira tokom osmanskog perioda;
mesto Mileševe u narodnom pamćenju i identitetu.

Zbornik pokazuje da je Mileševa vekovima bila jedno od najvažnijih mesta srpske duhovne i kulturne tradicije.

Strukturalni pregled

1. Nastanak i razvoj Mileševe

Uvodni radovi obrađuju:

osnivanje manastira u 13. veku;
ktitorstvo kralja Stefan Vladislav;
političke i verske prilike tog vremena;
arhitektonske osobenosti manastirskog kompleksa.

Posebna pažnja posvećena je mestu Mileševe u razvoju srpske srednjovekovne države.

2. Sveti Sava i Mileševa

Jedna od najvažnijih tema zbornika.

Analiziraju se:

prenos moštiju Svetog Save u Mileševu;
razvoj njegovog kulta;
značaj manastira kao hodočasničkog centra;
uticaj Svetog Save na verski i kulturni život Srba.

Mileševa je vekovima bila glavno mesto poštovanja Svetog Save.

3. Mileševa i srednjovekovna Srbija

Autori proučavaju:

veze manastira sa srpskim vladarima;
političku ulogu Mileševe;
odnose sa susednim oblastima;
njen značaj u državnim i crkvenim poslovima.

Manastir je imao važnu ulogu ne samo u religijskom već i u političkom životu srednjovekovne Srbije.

4. Umetnost i arhitektura

Jedno od najobimnijih poglavlja posvećeno je umetničkom nasleđu Mileševe.

Teme uključuju:

arhitekturu crkve;
ikonografiju;
stil fresaka;
veze sa vizantijskom umetnošću.

Posebno mesto zauzima analiza čuvene freske Beli anđeo, jednog od najpoznatijih dela srpske srednjovekovne umetnosti.

5. Mileševa u osmanskom periodu

Obrađuju se:

život manastira pod osmanskom vlašću;
očuvanje verske tradicije;
obnavljanje manastira nakon razaranja;
uloga monaštva u očuvanju identiteta.

Uprkos teškim istorijskim okolnostima, Mileševa je ostala značajan duhovni centar.

6. Narodno predanje i kulturno pamćenje

Završni radovi bave se:

narodnim predanjima o Svetom Savi;
usmenom tradicijom;
mestom Mileševe u srpskoj književnosti i folkloru;
njenom simboličkom ulogom u nacionalnoj svesti.

Glavne teme

Mileševa kao duhovno središte

Manastir je bio jedno od najvažnijih mesta srpskog pravoslavlja.

Kult Svetog Save

Prisustvo njegovih moštiju učinilo je Mileševu središtem verskog života i hodočašća.

Umetničko nasleđe

Freske i arhitektura predstavljaju vrhunac srpske srednjovekovne umetnosti.

Istorijski kontinuitet

Zbornik prati razvoj manastira od 13. veka do savremenog doba.

Nacionalni identitet

Mileševa je predstavljena kao simbol kulturnog i duhovnog trajanja srpskog naroda.

Značaj zbornika

Ova publikacija predstavlja jednu od najvažnijih naučnih sinteza o Mileševi. Njena vrednost je u tome što objedinjuje istraživanja iz različitih oblasti i pruža celovitu sliku istorijske, umetničke, verske i kulturne uloge manastira.

„Mileševa u istoriji srpskog naroda“ prikazuje manastir Mileševu kao jedno od najznačajnijih duhovnih, umetničkih i kulturnih središta srpske istorije, sa posebnim naglaskom na kult Svetog Save, srednjovekovnu umetnost i očuvanje nacionalnog identiteta kroz vekove.