Godina izdanja: 2016
ISBN: 978-86-7102-525-6
Autor: Domaći
Jezik: Engleski

Marko Popović, Smilja Marjanović-Dušanić, Danica Popović

Clio : Institute for Balkan Studies, SASA 2016 XXXVII + 298 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

Knjiga Daily Life in Medieval Serbia predstavlja interdisciplinarnu studiju svakodnevnog života u srednjovekovnoj Srbiji. Autori objedinjuju rezultate istorijskih, arheoloških, umetničkoistorijskih i antropoloških istraživanja kako bi rekonstruisali život ljudi od dvora i gradova do sela i manastira. Poseban značaj dela je u tome što srednjovekovnu Srbiju ne posmatra prvenstveno kroz ratove, dinastije i političke događaje, već kroz iskustva običnih ljudi i društvenih grupa.

Knjiga upoređuje srpske prilike sa svetom Vizantija, Zapadne Evrope i susednih balkanskih zemalja, pokazujući sličnosti i specifičnosti srpske srednjovekovne kulture.

Osnovni rezime

Centralna ideja knjige jeste da se srednjovekovno društvo može razumeti tek kada se prouče svakodnevne navike, materijalna kultura, porodični odnosi, religioznost, ishrana, stanovanje, rad i odnos prema prirodi.

Autori prikazuju srednjovekovnu Srbiju kao složeno društvo sastavljeno od:

vladara i vlastelina;
gradskog stanovništva;
trgovaca i zanatlija;
seljaka;
vojnika;
monaha i sveštenstva.

Posebno se naglašava snažan uticaj pravoslavnog hrišćanstva na sve aspekte života — od politike i porodice do poimanja bolesti, smrti i vremena.

Strukturalni pregled

I deo: Okviri svakodnevnog života (Framing the Everyday)

1. Život na dvorovima vladara i vlastele

Opisuje se:

organizacija dvora;
ceremonije i protokol;
stanovanje vlastelinskih porodica;
politička simbolika vlasti;
luksuz i reprezentacija.

Dvor je prikazan kao centar političkog i kulturnog života.

2. Život u gradovima

Analiziraju se:

srednjovekovni gradovi i tvrđave;
trgovina;
zanati;
gradske zajednice;
svakodnevni problemi urbanog života.

Posebna pažnja posvećena je rudarskim i trgovačkim centrima.

3. Život na selu

Najveći deo stanovništva činili su seljaci.

Prikazuju se:

obrada zemlje;
stočarstvo;
seoske obaveze;
odnos prema vlasteli i crkvi;
organizacija domaćinstava.

4. Porodica

Obrađuju se:

brak;
položaj žene;
roditeljstvo;
nasledstvo;
porodične dužnosti.

Autori pokazuju kako su religijske norme oblikovale porodični život.

5. Život vojnika

Teme:

vojna služba;
oprema i naoružanje;
svakodnevica ratnika;
rat kao sastavni deo srednjovekovnog društva.

6. Manastirske zajednice

Prikazuje se:

monaški život;
duhovne discipline;
rad u manastirima;
obrazovanje;
prepisivanje knjiga.

Manastiri su predstavljeni kao važni kulturni centri.

II deo: Telo i društvo (The Body and Society)

1. Ishrana

Autori analiziraju:

svakodnevnu hranu;
razlike između društvenih slojeva;
postove;
vino i druge napitke;
načine pripreme hrane.

2. Odeća i ukrašavanje

Obrađuju se:

odeća različitih slojeva;
nakit;
simbolika odevanja;
uticaji Vizantije i Zapada.

3. Praznici i svetkovine

Prikazuje se spoj:

religijskih praznika;
narodnih običaja;
javnih ceremonija;
porodičnih okupljanja.

4. Zabava i slobodno vreme

Teme:

muzika;
igre;
lov;
gozbe;
javna okupljanja.

5. Bolest i lečenje

Opisuje se:

srednjovekovna medicina;
lekovito bilje;
manastirske bolnice;
religijska tumačenja bolesti.
6. Smrt

Analiziraju se:

pogrebni običaji;
kult svetitelja;
odnos prema zagrobnom životu;
memorijalna kultura.

III deo: Znanje o svetu (Knowledge of the World)

1. Čovek i priroda

Obrađuju se:

predstave o kosmosu;
prirodne pojave;
životinje;
religijska tumačenja sveta.

2. Pismenost i knjige

Jedno od najzanimljivijih poglavlja.

Teme:

rukopisne knjige;
obrazovanje;
manastirske biblioteke;
širenje znanja.

3. Putovanja i komunikacije

Prikazuju se:

trgovački putevi;
hodočašća;
diplomatska putovanja;
saobraćaj i komunikacije u srednjem veku.
Glavne teme knjige
Svakodnevica umesto političke istorije

Autori pomeraju fokus sa vladara i bitaka na iskustva običnih ljudi.

Uticaj religije

Pravoslavna vera oblikovala je ritam života, kalendar, porodicu, obrazovanje i odnos prema smrti.

Društvena hijerarhija

Prikazane su razlike između vlastele, građana, seljaka i monaštva.

Materijalna kultura

Velika pažnja posvećena je kućama, predmetima, odeći, hrani i svakodnevnim praksama.

Srbija između Istoka i Zapada

Knjiga pokazuje kako je srednjovekovna Srbija istovremeno pripadala vizantijskom kulturnom krugu i bila povezana sa zapadnoevropskim svetom trgovine i politike.

Značaj knjige

Ovo delo se smatra jednom od najvažnijih savremenih sinteza o društvenoj istoriji srednjovekovne Srbije. Često se preporučuje upravo zato što pruža detaljan prikaz svakodnevnog života — gradova, sela, manastira, vojske, ishrane i običaja — tema koje su ređe zastupljene u klasičnim političkim istorijama.

Knjiga prikazuje kako su ljudi u srednjovekovnoj Srbiji živeli, radili, jeli, verovali, ratovali, slavili praznike i doživljavali svet, nudeći celovitu sliku društva između vizantijske tradicije i evropskog srednjovekovnog okruženja.