ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1988
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Knjiga „Kroz tajni arhiv UDBE“ autora Nikole Milovanovića (često greškom pisan kao Nikolas) predstavlja jedno od najpoznatijih publicističkih i dokumentarnih dela iz perioda SFRJ koja se bave posleratnim delovanjem jugoslovenske tajne službe i likvidacijom četničkog pokreta.Knjiga se primarno fokusira na operacije Uprave državne bezbednosti (UDBA) protiv ostataka ravnogorskog pokreta i saradnika okupatora nakon Drugog svetskog rata.Osnovni podaci o deluAutor: Nikola Milovanović (bivši oficir i istaknuti dokumentarista/istorijski publicista).Prvo izdanje: 1974. godine, u izdavaštvu izdavačke kuće „Sloboda“ Beograd.Kasnija izdanja: Delo je često reizdavano, najčešće u formi kompleta od dve knjige (npr. izdanje iz 1988. godine).Format: Tvrd povez, bogato ilustrovano arhivskim fotografijama i faksimilima dokumenata.Glavne teme i sadržajKnjiga je pisana na osnovu tada dostupnih (i odabranih) arhivskih materijala tajne službe i fokusira se na sledeće istorijske događaje:Okršaji na Drini: Detaljan prikaz operativnih akcija UDBE na prostoru Bosne i Srbije u cilju neutralisanja preostalih odmetničkih grupa.Hvatanje Draže Mihailovića: Knjiga detaljno opisuje pripreme, ubačene agente, korišćenje Nikole Kalabića i samu završnu operaciju hapšenja generala Dragoljuba Draže Mihailovića.Svedočenja i dokumenti: Prikazani su originalni izveštaji, dešifrovane radio-poruke, pisma i priznanja uhvaćenih aktera.Sudbina saradnika okupatora: Analiza sloma kvislinških struktura, Milana Nedića, političkih komiteta u emigraciji i pokušaja ubacivanja diverzantskih grupa u zemlju (poput akcije 10G/Kavran).Istorijski kontekst i kritikaPošto je knjiga izdata u vreme komunističkog režima (1970-ih i 1980-ih godina), ona nosi snažan ideološki pečat tog vremena. Zvanična istoriografija i kritika danas na ovo delo gledaju sa oprezom:Izvor informacija: Knjiga sadrži autentične dokumente, fotografije i transkripte iz arhiva koji su tada prvi put predstavljeni javnosti.Jednostranost: Događaji su interpretirani isključivo iz ugla pobednika (UDBE i komunističke vlasti), uz glorifikaciju rada bezbednosnih službi.Književni stil: Pisana je u formi istorijskog trilera, što je čini veoma uzbudljivom za čitanje, ali donekle umanjuje njenu strogo naučnu vrednost.