ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1983
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Prosveta 1983 538 strana, 9 listova s tablama

očuvanost 5-

Osnovna tema dela

Knjiga prikazuje uspon i vrhunac Dubrovačke Republike između XV i XVII veka — period koji autor naziva „velikim vekom Dubrovnika“. Fokus je na političkoj diplomatiji, trgovini, kulturi i opstanku male republike između velikih sila: Osmanskog carstva, Mletačke republike, Habsburške monarhije i drugih mediteranskih država.

Samardžić prikazuje Dubrovnik kao izuzetno veštu trgovačku i diplomatsku republiku koja je zahvaljujući mudroj politici uspevala da sačuva autonomiju i bogatstvo.

Kratak rezime knjige

Dubrovnik je tokom svog „velikog veka“ postao jedna od najvažnijih trgovačkih i pomorskih republika na Jadranu. Njegova moć nije počivala na vojnoj sili, već na:

diplomatiji,
trgovini,
pomorstvu,
finansijama,
kulturnom razvoju.

Republika je održavala ravnotežu između Istoka i Zapada. Posebno važan bio je odnos sa Osmanskim carstvom, kojem je Dubrovnik plaćao danak kako bi obezbedio slobodnu trgovinu i političku zaštitu.

Dubrovčani su razvili široku trgovačku mrežu po Balkanu, Mediteranu i Levantu. Istovremeno, grad je postao značajan kulturni centar južnoslovenskog prostora.

Autor naglašava:

racionalnost dubrovačke vlasti,
strogu aristokratsku organizaciju,
značaj diplomatije,
sposobnost prilagođavanja promenama u međunarodnim odnosima.

Pad Dubrovnika počinje promenama svetskih trgovačkih puteva, slabljenjem mediteranske trgovine i jačanjem velikih evropskih država.

Strukturalni pregled knjige

1. Geografski i istorijski položaj Dubrovnika

Samardžić objašnjava:

nastanak Dubrovnika,
značaj položaja na Jadranu,
vezu sa balkanskim zaleđem,
razvoj grada između latinskog i slovenskog sveta.

Ključna ideja:

Dubrovnik je postao posrednik između Istoka i Zapada.

2. Formiranje Dubrovačke Republike

Opisuje:

razvoj vlasti,
aristokratski sistem,
Veliko veće,
Senat,
kneza Republike.

Važno:
Republika je bila strogo uređena i stabilna država sa jakim institucijama.

3. Diplomatska politika

Jedno od centralnih poglavlja knjige.

Dubrovnik:

izbegava ratove,
koristi neutralnost,
pregovara sa velikim silama,
održava mrežu diplomatskih predstavnika.

Posebno mesto ima odnos sa:

Osmanskim carstvom,
Mletačkom republikom,
Španijom,
Vatikanom.

Autor smatra da je diplomatija bila glavno oružje Dubrovnika.

4. Trgovina i pomorstvo

Prikazan je:

razvoj flote,
trgovina žitom, solju i tekstilom,
dubrovačke kolonije i trgovačke stanice,
bogatstvo trgovačkih porodica.

Dubrovnik postaje:

finansijski centar,
pomorska sila,
važna luka Mediterana.

5. Odnos sa Osmanskim carstvom

Jedna od najvažnijih tema.

Dubrovnik prihvata:

vazalni odnos,
plaćanje harača,
politički kompromis.

Zauzvrat dobija:

trgovinske privilegije,
zaštitu,
pristup balkanskom tržištu.

Samardžić ovo tumači kao realističnu i veoma uspešnu politiku opstanka.

6. Kulturni procvat

Obrađuje:

književnost,
obrazovanje,
umetnost,
humanizam i renesansu.

Pominju se dubrovački pisci i intelektualci koji su povezivali domaću i evropsku kulturu.

Dubrovnik se prikazuje kao:

centar pismenosti,
mesto susreta kultura,
važan južnoslovenski kulturni prostor.

7. Kriza i opadanje Republike

Uzroci slabljenja:

promene trgovačkih puteva,
atlantska trgovina,
ekonomska kriza Mediterana,
jačanje velikih država,
prirodne katastrofe (posebno zemljotres 1667).

Autor prikazuje kako Dubrovnik postepeno gubi nekadašnji značaj.

Glavne ideje knjige

Dubrovnik kao država diplomatije

Republika opstaje zahvaljujući mudroj politici, a ne vojnoj sili.

Trgovina kao osnova moći

Ekonomska snaga omogućava političku nezavisnost.

Balans između velikih sila

Dubrovnik uspešno koristi sukobe velikih država za sopstveni opstanak.

Kulturna otvorenost

Grad predstavlja spoj slovenskog, mediteranskog i evropskog sveta.

Značaj dela

Knjiga je važna jer:

detaljno prikazuje istoriju Dubrovačke Republike,
objašnjava mehanizme male države u međunarodnoj politici,
povezuje ekonomsku, političku i kulturnu istoriju,
smatra se jednim od značajnijih dela srpske istoriografije o Dubrovniku.

Zaključak

Veliki vek Dubrovnika prikazuje Dubrovnik kao izuzetno organizovanu trgovačku republiku koja je zahvaljujući diplomatiji, trgovini i kulturnoj razvijenosti uspela da vekovima očuva autonomiju između velikih imperija. Samardžić naglašava da je snaga Dubrovnika bila u političkoj mudrosti, prilagodljivosti i razumevanju međunarodnih odnosa.