ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1973
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor - osoba Garašanin, Milutin, 1920-2002
Naslov Praistorija na tlu SR Srbije / Milutin Garašanin
Vrsta građe naučna monografija
Jezik srpski
Godina 1973
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Srpska književna zadruga, 1973 (Beograd : Kultura)
Fizički opis 2 knj. (XI, 700 str., [136] str. sa tablama) : ilustr. ; 26 cm
(Karton)
Napomene Bibliografija: knj. 2, str. 563-589
Résumé
Registar.
Predmetne odrednice Arheološka nalazišta -- Srbija
Srbija – Praistorija

Pisanje ove knjige, a naročito njeno izdavanje i štampanje, ne bi se moglo ni zamisliti bez punog razumevanja, svestrane podrške i iskrene pomoći čitavog niza ustanova, arheoloških ili u širem smislu muzejskih, i njihovih brojnih saradnika – arheologa. Otuda je i teško u zahvalnosti koju im svima zaista dugujem izvršiti bilo kakvo razgraničenje ili valorizaciju.
Ipak, u prvom redu želim da zahvalim onim ustanovama i njihovim saradnicima koji su mi, pri obradi praistorije na tlu S. R. Srbije, najviše pomogli svojom bogatom građom i omogućili uvid u često neobjavljeni materijal, uz stavljanje na raspolaganje značajnih ilustracija.
Ovde pre svega pominjem Narodni muzej u Beogradu, naročito naučne savetnike dr Dragu Garašanin i Đ. Mano-Zisija, kao i saradnike dr Dušana Krstića i dr Ljubišu Popovića. Zatim Odeljenje za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, profesore dr Branka Gavela i dr Dragoslava Srejovića, kao i dr Zagorku Leticu, posebno u vezi sa obradom preneolitske (Lepenski Vir) i latenske kulture (Židovar). Konačno, Muzej grada Beograda sa tadašnjim saradnicima dr Jovanom Todorovićem, dr Nikolom Tasićem i Danicom Dimitrijević, čija mi je pomoć omogućila bliži uvid u bogate nalaze nekropola beogradske okoline i u području Zemuna.
Takođe dugujem zahvalnost i nizu drugih ustanova i njihovih saradnika širom S. R. Srbije: Vojvođanskom muzeju u Novom Sadu (dr Bogdan Brukner, Mirjana Marjanska i Šandor Nađ), Narodnom muzeju u Vršcu (Ratko Rašajski), Narodnom muzeju u Zrenjaninu (Radovan Radišić), Muzeju Kosova u Prištini (dr Jovan Glišić i Natalija Đurić-Slavković), Narodnom muzeju u Leskovcu (Desanka Kostić), Narodnom muzeju u Nišu (Radmila Ajdić), Narodnom muzeju u Požarevcu (Milan Pindić i mag. Milica Kosorić). Ljubaznošću direktora Arheološkog muzeja u Zagrebu, prof. dr D. Rendić-Miočevića, stavljena mi je na raspolaganje ilustracija ostave iz Lovasa.
Prijatna mi je dužnost da se ovom prilikom zahvalim i svojim učenicima koji su mi u radu pružili dragocenu pomoć, a posebno: mag. Marku Stefanoviću, koji je izradio registar knjige; Mijalku Maksimoviću, studentu III stepena arheologije, koji je izradio crteže i karte, i Dušanki Božović, studentu III stepena, koja je zajedno sa mnom izvršila konačnu redakciju registra, bibliografije i popisa ilustracija.
U toku rada često sam se konsultovao i sa drugim kolegama, koji su mi nesebično ustupali na uvid svoju novu, neobjavljenu građu. Posebno bih ovde pomenuo saradnike Arheološkog instituta SANU: dr Vojislava Trbuhovića i dr Borislava Jovanovića.
Značajan deo ovde obrađenog materijala potiče sa mojih istraživanja i iskopavanja, među kojima su radovi u Belotiću i Beloj Crkvi, Supskoj, Pavlovcu, Crnoj Bari, Bubnju i Velikoj humskoj čuki kod Niša, kao i Brzom Brodu – Medijani. Dobar deo ovih istraživanja realizovao sam zajedno sa dr Dragom Garašanin, pa smatram potrebnim da joj ovde izrazim posebnu zahvalnost za dugogodišnju saradnju, ravnopravne stručne diskusije i svesrdnu pomoć u pripremi ove knjige. Zahvalan sam i svom dugogodišnjem prijatelju i kolegi, akademiku Alojzu Bencu, sa kojim sam godinama razmenjivao mišljenja i iskustva u proučavanju praistorije jugoistočne Evrope, a koji je imao strpljenja da pročita rukopis i ukaže mi na dragocene primedbe.
Ne bi bilo pravedno ne istaći da je najveći deo materijala prikupljen u vreme mog rada kao stalnog saradnika Arheološkog instituta Srbije. Bez podrške ove ustanove ne bi bilo moguće sagledati problematiku praistorije naših krajeva na način na koji sam to ovde pokušao. Ovom prilikom izražavam posebnu zahvalnost Institutu na dugogodišnjoj pomoći i podršci.
Na ovom mestu potrebno je učiniti još jednu napomenu: rukopis ove knjige bio je završen već 1967. godine, ali su objektivne i tehničke teškoće odložile njegovo objavljivanje. S obzirom na intenzivni razvoj arheoloških istraživanja u jugoistočnoj Evropi, smatrao sam potrebnim da osnovnom tekstu knjige priložim i „Dodatak“ u kome su, koliko je to bilo moguće, uzeti u obzir i rezultati novijih istraživanja. Time se u osnovnoj koncepciji ne javljaju izmene. Dobronamerni stručni čitalac razumeće izvesne praznine, kao i nastojanje da se uvaže i noviji rezultati.
U pomenutom „Dodatku“ posebno su obrađivani problemi vezani za: Lepenski Vir, starčevačku grupu, vršničku grupu, znake na sudovima vinčanske grupe, bapško-lenđelsku grupu, bubanjsko-humsku grupu (posebno u Makedoniji), Černa Voda grupu, Zlotsku pećinu, paraćinsku grupu, medijansku grupu, gava grupu, zapadnosrpsku varijantu vatinske grupe, kao i niz drugih pitanja vezanih za praistoriju ovog prostora. U rezimeu na francuskom jeziku uzeti su u obzir i podaci iz „Dodatka“.
Beograd, 1972. godine

Milutin Garašanin (Beograd, 1920 – Beograd, 2002) bio je srpski arheolog i istoričar, jedan od najznačajnijih proučavalaca praistorije jugoistočne Evrope. Posebno se bavio neolitskim i eneolitskim kulturama na Balkanu, kao i problemima kulturnih veza i migracija u praistorijskom periodu.
Studirao je arheologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu, gde je kasnije i radio kao profesor. Tokom svoje naučne karijere bio je vezan za Arheološki institut i Filozofski fakultet, a učestvovao je u brojnim istraživanjima i arheološkim iskopavanjima širom Srbije i bivše Jugoslavije. Njegov rad obuhvatao je i terenska istraživanja i teorijska razmatranja, čime je dao značajan doprinos sistematizaciji praistorijskih kultura.
Garašanin je bio jedan od ključnih autora u proučavanju starčevačke, vinčanske i drugih praistorijskih kultura, kao i njihovih međusobnih odnosa i hronologije. Njegovi radovi odlikuju se preciznošću, širokim komparativnim pristupom i nastojanjem da se lokalni nalazi sagledaju u širem evropskom kontekstu.
Objavio je veliki broj naučnih radova i knjiga, među kojima se izdvajaju sinteze o praistoriji Jugoslavije i Balkana. Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti i učestvovao u međunarodnim naučnim projektima, čime je značajno doprineo afirmaciji jugoslovenske arheologije u svetu.
Smatra se jednim od utemeljitelja moderne arheologije u Srbiji, a njegovo delo i danas predstavlja nezaobilaznu osnovu za proučavanje praistorije ovog prostora.

MG P72 (N)