ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1990
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

MANOJLO GRBIĆ

KARLOVAČKO VLADIČANSTVO - prva, druga i treća knjiga

Predgovor - Slavko Gavrilović

Izdavač - `Sava Mrkalj`, Topusko

Godina - 1990

XVI + 334 strana

25 cm

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
Pristup

KAKO SU I KADA SU DOŠLI I NASELILI PRAVOSLAVNI SRBLJI OVO NAŠE VLADIČANSTVO
O naseljenju pređašnjega Karlovačkoga Beneralata ili Karlovačke Krajini
Naseljenje Like i Krbave
Srpska naseljenja na imanjima grofova Zrinjskih i Frankopana
Naseljenje Žumberka, Marindola i Bojanaca
Naseljenje Gomirja i Gomirskog Dištrikta
Naseljenje Plaškog, Munjave, Jasenice, Otoka, Dubrava i Ponikava
Naseljenje Primorja ili tada nazvane Primorske Krajine
Naseljenje Krmpota i Liča
Naseljenje Brloga, Lučana, Vodoteča, Prokika, Vilića i primorskijeh mjesta oko Senja
Osvojenje Like i Krbave od Turaka. Nova srpska naseljivanja tuda i dalje po Karlovačkom Beneralatu
Srpska naseljenja po slunjsko-ogulinskom kordunu ili sumeđi
Spisak srpsko-pravoslavnijeh parohija u Karlovačkom Đeneralatu od godine 1700.

O NASELJENJU BANIJE ILI PRVE I DRUGE BANSKE REGEMENTE
Popis sviju mjesta, sela i zaselaka, i u Karlovačkom Beneralatu i u Baniji, gdje su sve pravoslavni Srblji naseljeni, zajedno sa brojem kuća, po zvaničnom popisu od godine 1768.
O srpskijem naseljenjima u ovo vladičanstvo za cara Josifa II. od godine 1788.-1791.
Spisak srpsko pravoslavnog sveštenstva, koje prijeđe na ovu stranu za cara Josifa II
O srpskijem naseobinama po gradovima: Trstu, Karlovcu, Rijeci i Senju Srblji i Grci u Trstu zajedno u opštini
Srpska pravoslavna opština sama za se u Trstu
Srblji u Karlovcu
Grci i Srblji na Rijeci
Srblji u Senju u Kostajnici i u Petrinji
Broj kuća i naroda od godine 1800. upoređen sa brojem od godine 1880.

SRPSKA PRAVOSLAVNA CRKVA U KARLOVAČKOM VLADIČANSTVU. PRISTUP
Srpsko-Pravoslavna Crkva u krajevima Karlovačkog Vladičanstva, što bjehu pod Turcima
Manastir Hrmanj
Manastir Moštanica
Srpsko-Pravoslavna Crkva u krajevima ovoga vladičanstva, što bijahu pod hrišćanskijem vlastima i to: od početka šesnaestoga vijeka, pa do preseljenja srpskog patrijarha Arsenija Čarnojevića iz Turske u Kesarevinu
Manastir Gomirje
Najstarija vladičanska stolica za srpsko-pravoslavni narod Karlovačkog i Varaždinskog Beneralata u manastiru Marči
Manastir Marča i početak crkvene unije u Hrvatskoj
O egzarsima srpskijnh patrijaraha na ovijem stranama
Preseljenje srpskog patrijarha Arsenija II. Čarnojevića, iz Srbije u Kesarevinu 1690.
Ustanovljenje Karlovačko-Zrinopoljskog Vladičanstva od cara Leopolda І
Carska privilegija od 4. marta 1694. Borba sa rimskijem episkopima zbog Pravoslavne Crkve po Hrvatskoj i po Slavoniji
Mitropolit Atanasije Ljubojević, prvi karlovačko-zrinopoljski vladika od 1696.-1712. godine.
Podjela ovoga vladičanstva na karlovačko i na kostajničko 1713. god.
Vladika Ljubotina i njegovo doba od 1713.-1739. Neprestana borba sa biskupima i sa unijatima
Danilo Ljubotina, drugi vladika Karlovačkog Vladičanstva od godine 1713.-1739.
Vladika Ljubotina utvrđuje vladičansku stolicu u Plaškom 1721. god.
Karlovačko i Kostajničko Vladičanstvo podvlašteno silom unijatskom vladici, Teofilu Pašiću od 1739.-1744.

SRISKA PRAVOSLAVNA CRKVA U KARLOVAČKOM VLADIČANSTVU
Pavao Nenadović, treći vladika Karlovačkog Vladičanstva od 1744-1749
Danilo Jakšić, četvrti vladika Karlovačkog Vladičanstva od (4. nov.) 1751. do (27. jan.) 1771.
Narodna pobuna u Baniji 1751. god.
Narodna pobuna u Lici 1751. god.
Ponovljeni napadaj hrvatskog plemstva i rimskog episkopata na Pravoslavnu Crkvu u Hrvatskoj 1751. god.
Grof Benvenuta Petacija, karlovački đenerao, od 1753. do kraja 1763. i njegova nasilja u ovome vladičanstvu za vladike Jakšića
Treći i najžešći napadaj rimokatol. episkopata i hrvatsko-slavonskog plemstva na Pravoslavnu Crkvu u Trojednici 1764. god.
Srpski narodni, raspravni i izborni Sabor 1769. god.
Izbor arhijepiskopa i mitropolita na Saboru 1769. god.
Žumberačka unija za vladike Jakšića
Smrt vladike Jakšića i njegove zadužbine
Srpsko-pravoslavne vladike, koje upravljahu kostajničkijem od 1713. do 1750. i kostajničko-sjeverinskijem vladičanst. od 1750. do 1771. g.
Josif Stojanović, peti vladika Karlovačkog Vladičanstva, od novembra 1771. do 30. juna 1774. i Aleksije Gavrilović, administrator eparhije od 1772. do maja 1775.
Srpski regulamenat od 27. septembra 1770. god.
Petar Petrović, peti vladika Karlovačkog Vladičanstva, od 1. nov. 1774. do 26. januapa 1784..
Uređenje Eparhijskijeh Konzistorija i Mitropolitske Apelatorije
Prilog A) Deklaratorija od 16. jula 1779. sa prilozima: red, kod dolaska kr. komesara na Sinode; opis rasporeda, koji je u običaju o mitropolitskom izboru i propis, na što se mora paziti kod posvećenja novo izabranog vladike
Prilog B) Konzistorijalna Sistema od 5. aprila (25. marta) 1782. god.
Manastir Komogovina
O kalendaru i o umanjivanju crkveno-narodnijeh praznika kod Srbalja
Jovan Jovanović, sedmi vladika Karlovačkog Vladičanstva od 16. novembra 1783. do 14. juna 1786.
Genadije Dimović, osmi vladika Karlovačkog Vladičanstva od 14. juna 1786. do 20. dekembra 1796.
Srpski Temišvarski Sabor 1790.
Ostali poslovi i zaključci na Temišvarskom Saboru
Izbor novog arhijepiskopa i Mitropolita na Temišvarskom Saboru
Srpska Pridvorna Kancelarija
Zakonski članak od godine 1790/91. o nesajedinjenima grčkoga obreda H. Članak zakona od 1792.
Unutrašnja eparhijska uprava za vladike Dimovića
Joanićije Milojević, gomirski arhimandrit, administrator ovoga vladičanstva od 1797. do 21. marta 1798.
Stefan Blagorodni od Avakumović, deveti karlovački vladika od 21. marta 1798. do 30. jula 1801.
Petar Jovanović, Blagorodni od Vidak, deseti karlovački vladika od 30. jula 1801. do 8. nov. 1806.
Mojsije Blagorodni od Mijoković, jedanaesti karlovački vladika od 16. juna 1807. do 14. dekembra 1823.
Karlovačko vladičanstvo pod vladom Francuskog cara Napoleona I od 2/14 oktobra 1809. do 14/26. avgusta 1813.
Nevolje u ovome vladičanstvu poslije francuza
Unija u Tržiću za vladike Mijokovića 1820.


`Manojlo Grbić (Široka Kula,19. decembar 1844-Karlovac 16. april 1899) katiheta i profesor Srpske Učiteljske škole u Gornjem Karlovcu, pisac i istoričar. Napisao je istorijsko trotomno delo pod imenom „Karlovačko Vladičanstvo“ (1891-1893), u kome je prikazao preseljavanja srpskog naroda, iza gubitka svoje države, na drugu stranu Save i Dunava. Zatim borbu srpskoga naroda za goli život i očuvanje tradicionalnih tekovina, te silno prolivanje krvi po raznim evropskim bojištima, u ime otkupnine svoga ognjišta u novoj Otadžbini.

Ovo je delo upravo skup brižljivo sakupljenih i sređenih originalnih dokumenata iz života Srpskog naroda u Mitropoliji Karlovačkoj, naročito po Hrvatskoj i Slavoniji.

Budući da je život srpskog naroda po svima krajevima za vreme njegova robovanja, bio tesno vezan za Nacionalnu Crkvu, to je i pisac ovaj istorijski materijal izdao kao prilog istoriji Srpske pravoslavne crkve, a nazvao ga je „Karlovačkim Vladičanstvom“, jer ga je svrstao hronološkim redom po vladikama toga vladičanstva.


Kako se iskazao kao temeljan poznavalac istorije srpskog naroda u Karlovačkoj Mitropoliji, vladika Teofan Živković daje mu zadatak da izradi Istoriju Gornjo-Karlovačkog Vladičanstva. Stevo Marković Direktor Ženske Učiteljske Škole u Sarajevu u predgovoru za jedno od izdanja „Karlovačkog Vladičanstva“ 1927.

Manojlo je taj teški zadatak riješio najsrećnije i njegova istorija Gornjo-Karlovačkoga Vladičanstva pravo je remek dijelo svoje vrste. Grdna je šteta što ga smrt prekide, te ne dovrši to značajno djelo. Njegove su knjige bogata riznica za poznavanje rada istorijskoga i života naroda u toj najvećoj srpskoj episkopiji. U istorijskoj književnosti našega ovostranoga naroda njegova je istorija odlična svedodžba njegova istrajnoga rada i sposobnosti.
U prvoj knjizi prikazao je kako je ovo vladičanstvo postalo iz srpskih naseobina, kakva mu sudbina bijaše prije patrijarha Čarnojevića, a kakva poslije njega do vladike Nenadovića godine 1744. U prvom dijelu te knjige prokazana su preseljenja pojedinih srpskih narodnih rojeva od XV vijeka redom, te njihova naseljenja po Karlovačkom generalatu ili Karlovačkoj Krajini i po Baniji ili Prvoj i Drugoj Banskoj Regimenti. A u drugom dijelu prikazato je organizovanje Srpske pravoslavne crkve, te neprestane teške borbe protiv nasilnog unijaćenja srpskog naroda u tim krajevima.

U drugoj knjizi nalazi se nastavak istorije srpskog naroda u tom vladičanstvu od 1744-1784, koja nije ništa drugo, već nastavak i razvitak sve žešće borbe sa jezuitski vaspitanim generalima, plemstvom i rimskim episkopatom oko unije. Tu su prikazate narodne pobune zbog nasilnog unijaćenja po Baniji i po Lici 1751. i potanko žumberačka unija. Zatim Srpski Narodni Sabor 1769, na kome su okrnjene srpske privilegije i poništene važne tekovine, a prikazato je i uređenje Eparhijskih Konzistorija, Mitropolitske Apelatorije i Deklaratorije Marije Terezije iz 1779.

U trećoj je knjizi nastavak istorije vladičanstva od godine 1784-1824. t. j. do vladike Lukijana Mušickoga. Tu se ističe opis manastira Komogovine, Srpskog Temišvarskog Sabora, Srpske pridvorne kancelarije, Zatim prikaz kalendara, umanjivanje crkvenonarodnih praznika kod Srba i prilike u vladičanstvu za vlade francuskog cara Napoleona I (1809 — 1813)., te neuspela unija u Tržiću.

Pisac je namjeravao i obećao u trećoj knjizi, da će nastaviti djelo u četvrtoj knjizi, u kojoj će doći poglavito rad oko prosvjete, koji ozbiljno počinje sa vladikom Mušickim, no njegova prerana smrt prekide ovo obećanje i djelo osta nezavršeno.“`



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.