ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1986
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Timočka buna 1883. i njen društveno-politički značaj za Srbiju XIX veka
Urednik Vasa Čubrilović
Srpska akademija nauka i umetnosti, SANU 1986
Meki povez, strana 378, format 24 x 16,5 cm
Sadržaj na slici, veoma dobro očuvano
Ovo izdanje je deo edicije Naučni skupovi (knjiga 29) u okviru Odeljenja istorijskih nauka (knjiga 7). Sadrži radove prezentovane na skupu koji je povodom stogodišnjice bune održan od 18. do 20. oktobra 1983. godine u Zaječaru
Vrhunac ustavne i političke krize: Buna je označila prelomnu tačku u sukobu između apsolutističkih težnji kralja Milana Obrenovića i naroda koji je masovno podržavao Narodnu radikalnu stranku.
Slom seljačke samouprave: Jedan od glavnih uzroka bio je otpor seljaka oduzimanju privatnog oružja (stvaranje stajaće vojske), što je značilo kraj tradicionalne narodne vojske i slabljenje uticaja seljaštva na državne poslove.
Učvršćivanje državne represije: Gušenje bune u krvi i preki sudovi poslužili su režimu da se brutalno obračuna sa opozicijom. Radikalna stranka je privremeno zabranjena, a njeni lideri (poput Nikole Pašića) primorani na izgnanstvo ili osuđeni.
Modernizacija vs. Tradicija: Skup je osvetlio duboki jaz između modernizatorskih reformi koje je država sprovodila „odozgo“ (novi zakoni, porezi, vojska) i patrijarhalnog načina života srpskog sela koje te promene nije moglo da finansijski izdrži.
Put ka Parlamentarizmu: Ironično, iako je buna bila poraz za radikale, ona je pokazala da se Srbijom ne može vladati bez uvažavanja najjače političke snage, što je deceniju kasnije utrlo put ka liberalnijem Ustavu iz 1888. godine.
Ovaj zbornik se i danas smatra najrelevantnijim izvorom za razumevanje dinamike između seljaštva, inteligencije i monarhije u 19. veku.
Tags:
Vasa Čubrilović
Timočka buna
Timočka buna 1883
SANU
Naučni skupovi SANU 1986
Zbornik radova Timočka buna
Istorija Srbije XIX vek SANU
08.04.2026.