ISBN: 953-6979-00-4
Godina izdanja: 2001
Jezik: Hrvatski
Autor: Strani

Andrzej Paczkowski

Zagreb : Profil 2001 511 strana

NA PRVIH 40-TAK STRANA LISTOVI PRI DNU TALASATI

Knjiga predstavlja istorijsku sintezu o političkom, društvenom i ekonomskom razvoju Poljske od početka Drugog svetskog rata 1939. godine do sloma komunističkog sistema 1989. godine. Autor analizira ključne događaje koji su oblikovali modernu istoriju države Poland, uključujući ratnu okupaciju, uspostavljanje komunističkog režima i proces demokratske tranzicije.

Rezime

Studija prikazuje dramatične promene kroz koje je Poljska prošla tokom pedeset godina. Period počinje nemačkom i sovjetskom okupacijom nakon izbijanja Drugog svetskog rata, kada je poljska država prestala da postoji, a društvo bilo izloženo represiji, deportacijama i uništenju.

Posle rata Poljska ulazi u sovjetsku sferu uticaja i postaje komunistička država pod kontrolom Moskve. Tokom kasnih 1940-ih i 1950-ih izgrađen je autoritarni politički sistem zasnovan na jednopartijskoj vlasti i centralno planiranoj ekonomiji.

Autor analizira političke krize koje su periodično potresale režim: reformistički talas 1956. godine, proteste radnika 1970. i 1976. i nastanak opozicionih pokreta. Posebno važan trenutak bio je nastanak sindikata Solidarity, koji je postao masovni društveni pokret protiv komunističkog sistema.

Knjiga završava analizom političkih pregovora i reformi koje su dovele do pada komunističke vlasti 1989. godine, čime je otvoren put ka demokratskom sistemu i tržišnoj ekonomiji.

Strukturalni pregled dela

1. Drugi svetski rat i okupacija (1939–1945)

nemačka i sovjetska invazija na Poljsku

okupacioni režimi i otpor

uništenje države i društvene posledice rata

2. Uspostavljanje komunističke vlasti (1945–1956)

sovjetski uticaj i politička kontrola

izgradnja jednopartijskog sistema

staljinistički period i represija

3. Kriza i reforme 1956. godine

političko otopljavanje posle staljinizma

promene u rukovodstvu i delimične reforme

ograničeno liberalizovanje sistema

4. Društveni sukobi i protesti (1960–1970-te)

studentski protesti i političke represije

radnički nemiri i ekonomske krize

slabljenje legitimiteta režima

5. Nastanak opozicije i pokreta Solidarnost

formiranje nezavisnih sindikata

masovni društveni pokret protiv režima

reakcija vlasti i uvođenje vanrednog stanja

6. Kriza sistema i političke promene (1980-1989)

pregovori između vlasti i opozicije

reforme i politički pluralizam

pad komunističkog režima

7. Zaključak

transformacija poljskog društva u drugoj polovini 20. veka

značaj društvenih pokreta za političke promene

prelazak iz komunističkog sistema u demokratski poredak

Suština knjige:

Delo prikazuje kako je Poljska od okupirane zemlje u Drugom svetskom ratu postala komunistička država, a zatim kroz društvene proteste i političke reforme prešla u demokratski sistem krajem 20. veka.