Godina izdanja: 1989
ISBN: 86-349-0145-9
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Vreme Jovana VIII Paleologa : 1392-1448

Naprijed 1989 400 strana, 18 strana tabli, 3 strane s geografskim kartama : ilustrovano u boji

očuvanost 5-

Knjiga „Sumrak Vizantije” analizira poslednju fazu postojanja Vizantijskog carstva, u periodu vladavine cara Jovana VIII Paleologa (1425–1448). Ivan Đurić prikazuje političku, versku i diplomatsku borbu carstva koje se nalazi pred konačnim slomom pod pritiskom Osmanlija.

Centralna tema knjige jeste pokušaj Vizantije da opstane kroz:

diplomatske pregovore sa Zapadom

sklapanje crkvene unije sa Rimom

balansiranje između unutrašnjih podela i spoljne opasnosti

Autor pokazuje da je sudbina carstva već bila gotovo zapečaćena, ali da je Jovan VIII pokušavao da racionalnom politikom produži njegov opstanak.

Strukturalni pregled

1. Istorijski kontekst

Slabljenje Vizantije u 14. veku

Uspon Osmanskog carstva

Položaj Carigrada kao gotovo izolovanog centra

2. Ličnost i politika Jovana VIII

Njegovo obrazovanje i političko iskustvo

Realističan pristup spoljnjoj politici

Odnos prema Zapadu i papi

3. Firentinska unija (1439)

Ključni deo knjige bavi se saborom u:

Firenca

pokušaj ujedinjenja pravoslavne i katoličke crkve

politički motivisana unija

otpor pravoslavnog sveštenstva i naroda

Autor analizira kako je unija bila poslednji pokušaj dobijanja vojne pomoći sa Zapada.

4. Odnos prema Osmanlijama

Diplomatski kontakti

Vazalni odnosi

Vojni pritisci i teritorijalni gubici

5. Poslednje godine i istorijski značaj

Slabljenje unutrašnje kohezije

Smrt Jovana VIII

Uvod u konačni pad 1453. godine

Ključne ideje

Vizantija je u 15. veku bila politički iscrpljena, ali kulturno vitalna.

Crkvena unija bila je politička nužnost, ali duhovno neprihvatljiva za većinu stanovništva.

Jovan VIII prikazan je kao tragična ličnost — racionalan vladar u bezizlaznoj situaciji.

„Sumrak” označava kraj jedne epohe, ali i kontinuitet vizantijskog nasleđa.

Naučni značaj knjige

Ovo delo je važno jer:

daje detaljnu političku analizu poslednje faze Vizantije

osvetljava složen odnos religije i politike

predstavlja jedno od najznačajnijih dela srpske vizantologije

povezuje balkansku i evropsku istoriju 15. veka