ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1955
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor - osoba Živanović, Milan Ž., 1852-1931 = Živanović, Milan Ž., 1852-1931
Naslov Pukovnik Apis : Solunski proces hiljadu devetsto sedamnaeste : prilog za proučavanje političke istorije Srbije od 1903 do 1918 god. / Milan Ž. Živanović
Vrsta građe knjiga
Jezik srpski
Godina 1955
Izdavanje i proizvodnja Beograd : [M. Ž. Živanović], 1955 (Beograd : Kultura)
Fizički opis 755 str. : ilustr. ; 24 cm
(Ppl.)
Napomene `Ovo delo kao disertacija pisca za sticanje stepena doktora istoriskih nauka, pod naslovom `Solunski proces hiljadu devetsto sedamnaeste`, štampano je kao knj. 243 Posebnih izdanja Srpske akademije nauka, Odeljenje društvenih nauka, knj. 15` - -> poleđina nasl. str.
Slika Dragutina T. Dimitrijevića-Apisa
Napomene i bibliografske reference uz tekst
Registar
Summary.
Predmetne odrednice Dimitrijević, Dragutin Apis, 1877-1917
Srbija -- Istorija -- 1903-1918

SOLUNSKI PROCES HILJADU DEVETSTO SEDAMNAESTE

Ova knjiga Milana Živanovića, sestrića Dragutina Dimitrijevića Apisa, predstavlja najobuhvatnije i najtemeljnije proučavanje istorije Crne ruke, Apisa i Solunskog procesa. Delo zasnovano na prvorazrednim istorijskim izvorima.

„Pukovnik Apis“ Milana Živanovića je biografsko-istorijska knjiga posvećena Dragutinu Dimitrijeviću Apisu, oficiru koji je obeležio prelomne tačke srpske politike s početka 20. veka. Knjiga prati njegov uspon u vojnoj hijerarhiji, konspirativni rad, uticaj na političke tokove i način na koji je Apis postao simbol „državnog podzemlja“: čovek iz senke koji je, po uverenju jednih, radio u korist nacionalne ideje, a po uverenju drugih, razarao institucionalni poredak i uvodio logiku zavere u samu državu. Živanovićev pristup je dokumentarno narativan: fokus je na biografiji, mreži odnosa u oficirskom korpusu, sukobu vojnih i civilnih centara moći i na Apisovoj ulozi u događajima koji su vodili od dinastičkog prevrata do ratnog raspleta. U središtu knjige je i pitanje odgovornosti: koliko je Apis bio „strateg“ istorije, a koliko proizvod okolnosti i sistema u kome su tajne organizacije, lojalnosti i lične zakletve često bile jače od zakona.

Solunski proces (1917) bio je vojni sudski postupak protiv Apisa i grupe oficira, vođen u Solunu (gde se nalazila srpska vojska na Solunskom frontu). Formalno, optužnica je bila vezana za navodni atentat ili pripremu atentata na regenta Aleksandra Karađorđevića i za delovanje koje se tumačilo kao ugrožavanje državnog poretka u ratnim uslovima. Suštinski, proces je bio vrhunac dugog sukoba unutar srpskog državnog vrha: između kruga okupljenog oko regenta i vojno-političkih struktura koje su se vezivale za Apisa i organizaciju „Ujedinjenje ili smrt“ (Crna ruka), kao i u širem smislu između civilne vlasti i uticajnog dela oficirskog korpusa.
Proces se završio osudom i streljanjem Apisa i još dvojice oficira (u Solunu), dok su drugi dobili zatvorske kazne. Istoriografski, Solunski proces se gotovo uvek posmatra kao politički proces u kome je pravni okvir poslužio za definitivno razračunavanje sa jednim centrom moći u vojsci i za konsolidaciju vlasti regenta i njegovog okruženja. Posebno je sporno pitanje dokaza i pouzdanosti svedočenja, kao i motivacije optuženih i optužitelja. Decenijama kasnije, u posleratnoj Jugoslaviji sprovedena je revizija postupka (rehabilitacija), čime je dodatno učvršćeno stanovište da je presuda iz 1917. bila rezultat političke potrebe, a ne ubedljivo dokazane krivice.

tags: Pukovnik Apis, Milan Živanović, Dragutin Dimitrijević Apis, Apis, Crna ruka, Ujedinjenje ili smrt, Solunski proces, Solun 1917, regent Aleksandar, Aleksandar Karađorđević, srpska vojska, Prvi svetski rat, Solunski front, Srbija, Kraljevina Srbija, politika, istorija, zavere, atentat, vojni sud, suđenje, streljanje, oficiri, obaveštajna služba, tajne organizacije, dinastički prevrat 1903, Obrenovići, Karađorđevići, modernizacija države, državna bezbednost, kontroverze, rehabilitacija, istorijska biografija, dokumentaristika, memoari, svedočanstva, balkanska istorija, 20. vek

MG P62 (L)