Godina izdanja: 2011
ISBN: 978-86-07-01910-6
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Prosveta 2011 414 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

Knjiga Uprava i upravnici grada Beograda (1839–1944) autora Branislava Božovića predstavlja istorijsko-administrativnu studiju o razvoju gradske uprave Beograda i biografijama njegovih upravnika (gradonačelnika i predsednika opštine) u periodu od sticanja autonomije Srbije do završetka Drugog svetskog rata.

Rezime knjige

Delo analizira razvoj upravnog sistema Beograda od 1839. godine, kada se oblikuju temelji moderne gradske administracije u Kneževini Srbiji, pa sve do 1944. godine, kada dolazi do radikalnih političkih i institucionalnih promena usled Drugog svetskog rata i uspostavljanja nove vlasti.

Autor prati:

formiranje i nadležnosti gradske uprave,

odnos između centralne vlasti i gradske administracije,

političke okolnosti koje su uticale na imenovanja upravnika,

ličnosti koje su upravljale gradom i njihov doprinos urbanom, komunalnom i društvenom razvoju Beograda.

Poseban akcenat stavljen je na transformaciju Beograda od orijentalne varoši u modernu evropsku prestonicu, kroz infrastrukturni razvoj, urbanističko planiranje, komunalne reforme i institucionalno jačanje lokalne samouprave.

Knjiga ima dokumentaristički karakter i zasniva se na arhivskoj građi, službenim aktima i istorijskim izvorima.

Strukturalni prikaz

Struktura knjige može se predstaviti kroz nekoliko tematsko-hronoloških celina:

1. Uvodni deo

Istorijski okvir Beograda u prvoj polovini 19. veka

Normativni i pravni temelji gradske uprave

Formiranje institucije upravnika varoši

2. Period Kneževine i Kraljevine Srbije (1839–1918)

Uređenje varoške/opštinske uprave

Nadležnosti upravnika grada

Odnos prema Ministarstvu unutrašnjih dela

Politički uticaji na izbor i smenu upravnika

Biografski prikazi pojedinih upravnika

U ovom delu prikazan je proces modernizacije uprave i postepeno jačanje administrativnih kapaciteta grada.

3. Period Kraljevine SHS / Jugoslavije (1918–1941)

Reorganizacija gradske uprave nakon Prvog svetskog rata

Novi zakonski okvir lokalne samouprave

Urbanistički razvoj i širenje Beograda

Centralizacija uprave i političke promene

Uloga gradonačelnika u modernizaciji prestonice

Beograd se u ovom periodu afirmiše kao administrativni, politički i kulturni centar države.

4. Period okupacije (1941–1944)

Specifičnosti uprave pod okupacionim režimom

Ograničenja lokalne vlasti

Politička i bezbednosna situacija

Završetak jednog administrativnog sistema 1944. godine

5. Biografski pregled upravnika

Hronološki spisak upravnika grada

Osnovni biografski podaci

Trajanje mandata

Najvažnije aktivnosti i odluke

Ovaj deo ima leksikografski karakter i predstavlja važan izvor za istraživače istorije Beograda.

Tematske celine (sistematizovano)

Razvoj lokalne samouprave

Administrativna organizacija grada

Politički uticaji i smene vlasti

Urbanizacija i komunalni razvoj

Biografije gradskih upravnika

Institucionalna transformacija kroz tri državna okvira

Značaj dela

Knjiga je značajan doprinos proučavanju istorije Beograda jer:

sistematizuje podatke o upravnicima grada tokom više od jednog veka,

osvetljava političko-administrativni kontekst razvoja prestonice,

predstavlja pouzdan izvor za pravnu, političku i urbanističku istoriju Srbije.