Godina izdanja: 2021
ISBN: 978-86-84371-89-0
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Ganeša klub 2021 370 strana : ilustrovano ; fototipsko izdanje

odlična očuvanost


Knjiga „Stara Srbija i Makedonija“, objavljena krajem 19. veka, predstavlja istorijsko-političku i etnografsku studiju o južnim oblastima Balkana u vreme osmanske vlasti. Autor, Spiridon Gopčević, bavi se pre svega nacionalnim, verskim i demografskim pitanjima Makedonije i Stare Srbije (Kosovo, Metohija, Raška oblast).

Osnovna teza knjige jeste da su ove oblasti istorijski i etnički srpski prostor, koji je tokom vekova izložen:

osmanskoj represiji,

islamizaciji,

albanizaciji,

bugarskoj i grčkoj crkveno-nacionalnoj propagandi.

Gopčević piše u kontekstu nacionalnih borbi balkanskih naroda, a delo ima izrazit polemički i angažovan karakter. Cilj mu je da evropskoj javnosti predstavi srpsko viđenje „makedonskog pitanja“ i položaja Srba pod Osmanskim carstvom.

STRUKTURALNI PRIKAZ DELA

1. Istorijski okvir

Srednjovekovna srpska država

Uloga Nemanjića u Staroj Srbiji

Pad pod osmansku vlast

Dugotrajne posledice osmanske vladavine

2. Geografski i administrativni opis

Granice Makedonije i Stare Srbije

Važni gradovi i oblasti

Administrativna podela Osmanskog carstva

3. Etnička struktura stanovništva

Srbi kao starosedelačko stanovništvo

Albanci, Bugari, Grci, Turci

Verska pripadnost kao faktor identiteta

Autorova teza: etnička struktura je nasilno menjana kroz istoriju

4. Verska pitanja i crkvena borba

Srpska pravoslavna crkva

Grčka patrijaršija i bugarska egzarhija

Crkva kao nosilac nacionalne svesti

5. Položaj Srba pod Osmanlijama

Pravni i društveni status hrišćana

Nasilje, porezi i bezbednost

Iseljavanje i demografske promene

6. Albansko pitanje

Naseljavanje Albanaca

Islamizacija

Odnos prema srpskom stanovništvu

Uloga lokalne sile i anarhije

7. Makedonsko pitanje

Spor između srpske, bugarske i grčke propagande

Jezik, škola i crkva kao sredstva borbe

Negiranje posebne makedonske nacije (u tadašnjem kontekstu)

8. Evropska politika i Balkan

Stav velikih sila

Balkansko pitanje u međunarodnim odnosima

Kritika zapadne indiferentnosti

METODOLOŠKE I STILSKE ODLIKE

Istorijsko-publicistički stil

Kombinacija statistike, istorije i svedočanstava

Nacionalno angažovan pristup

Pisano za evropsku publiku (na nemačkom jeziku)

GLAVNE TEZE KNJIGE

Makedonija i Stara Srbija su istorijski srpski prostori

Demografske promene su posledica nasilja i politike

Crkva je ključni čuvar nacionalnog identiteta

Balkanska pitanja ne mogu se razumeti bez istorije

ZNAČAJ DELA

Važan izvor za razumevanje srpske nacionalne ideologije 19. veka

Dokument epohe nacionalnih borbi na Balkanu

Uticajna knjiga u evropskim političkim krugovima svog vremena

Danas se čita kritički, uz svest o njenoj ideološkoj poziciji

KRITIČKA NAPOMENA (VAŽNO)

Savremena istoriografija ukazuje da:

Gopčevićev rad ima izražen nacionalni i polemički karakter

Podaci i tumačenja često služe političkom cilju

Knjiga je vredna kao istorijski izvor mentaliteta i diskursa, ali ne kao neutralna studija

KLJUČNE IDEJE ZA PAMĆENJE

Nacionalna pitanja Balkana su duboko istorijska

Etnički identitet u 19. veku vezan je za veru i crkvu

„Makedonsko pitanje“ je proizvod sukoba nacionalnih programa

Istorijska literatura je često politički angažovana