Godina izdanja: 2008
ISBN: 978-86-7549-760-8
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Službeni glasnik 2008 406 strana

očuvanost 5-

1. Opšti okvir dela

Vrsta dela: istorijsko-publicistička studija

Tema: alternativno tumačenje 20. veka

Vremenski okvir: 20. vek, sa naglaskom na Balkan i Srbiju

Pristup: kritički, revizionistički, interpretativni

Autor ne piše klasičnu političku istoriju, već analizira mentalitet, ideologije i propuštene istorijske šanse.

2. Značenje naslova

„Drugi dvadeseti vek“

označava drugačije čitanje istorije

suprotstavljeno:

zvaničnim narativima

nacionalnim mitovima

ideološkim interpretacijama

„Drugi“ vek je onaj koji nije dominantno ispričan, ali presudno utiče na savremenost.

3. Osnovna teza knjige

Samardžić tvrdi da:

Srbija i Balkan nisu neuspešni zbog „sudbine“

ključni problem su:

političke odluke

ideološka zatvorenost

odbijanje modernizacije

vek je niz pogrešnih izbora i propuštenih prilika

Istorija se ne ponavlja – ponavljaju se obrasci ponašanja.

4. Tematske celine (struktura dela)

Knjiga nije strogo podeljena na poglavlja kao udžbenik, ali se može jasno strukturalno raščlaniti:

I CELINA – EVROPA I MODERNOST

Teme:

evropski liberalizam

demokratija

kapitalizam

građansko društvo

Ideja:

Balkan je stalno kasnio za evropskim procesima modernizacije, često svesno.

II CELINA – RATOVI I IDEOLOGIJE

Teme:

Prvi i Drugi svetski rat

nacionalizam

fašizam i komunizam

revolucionarno nasilje

Stav autora:

ideologije su razarale društva

ratovi nisu bili „istorijska nužnost“

nasilje je birano kao političko sredstvo

III CELINA – JUGOSLAVIJA KAO PROPUŠTENA ŠANSA

Teme:

stvaranje Jugoslavije

politički konflikti

neuspeh integracije

Ideja:

Jugoslavija je mogla biti okvir modernizacije

ali je postala polje sukoba nacionalnih elita

IV CELINA – KOMUNIZAM I NJEGOVE POSLEDICE

Teme:

totalitarni sistem

represija

kontrola mišljenja

ekonomska neefikasnost

Autor smatra da:

komunizam nije „modernizovao“ društvo

već je produžio autoritarne obrasce

V CELINA – RASPAD JUGOSLAVIJE I 1990-e

Teme:

nacionalizam

ratovi

izolacija

moralni i politički slom

Stav:

1990-e su rezultat dugog istorijskog kontinuiteta

nisu „izuzetak“, već posledica ranijih izbora

VI CELINA – DRUGI DVADESETI VEK KAO OPOMENA

Teme:

potreba suočavanja s prošlošću

odbacivanje mitova

prihvatanje odgovornosti

Bez kritičkog pogleda na prošlost, društvo ostaje zarobljeno u njoj.

5. Metod i stil

esejistički stil

polemičan ton

često provokativan

oslanjanje na:

istorijske činjenice

uporednu evropsku perspektivu

Knjiga zahteva aktivnog čitaoca.

6. Poruka dela

Istorija nije opravdanje

Nacionalni mitovi su prepreka razvoju

Modernizacija zahteva:

slobodu

odgovornost

raskid sa autoritarnim nasleđem

7. Kratak rezime

„Drugi dvadeseti vek“ Nikole Samardžića predstavlja kritičku analizu balkanske i srpske istorije 20. veka. Autor nudi alternativno tumačenje prošlosti, ukazujući na kontinuitet pogrešnih političkih odluka, ideološke zatvorenosti i odbijanja modernizacije. Knjiga poziva na suočavanje s istorijom bez mitova i iluzija, kao preduslov za budući razvoj.