Godina izdanja: 2004
ISBN: 86-7346-345-9
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Dereta 2004 193 strane

odlična očuvanost

Tajna istorija je kontroverzno i jedinstveno delo vizantijskog istoričara Prokopija iz Cezareje, nastalo u 6. veku. Za razliku od njegovih zvaničnih istorijskih spisa (Ratovi, O građevinama), ovo delo predstavlja oštro kritički, polemički i lični prikaz vladavine cara Justinijana I i carice Teodore.

Prokopije u Tajnoj istoriji razotkriva, kako tvrdi, pravu pozadinu vlasti, iznoseći optužbe o tiraniji, korupciji, okrutnosti, moralnoj izopačenosti i zloupotrebi moći. Justinijan je prikazan kao despotski i gotovo demonski vladar, dok je Teodora predstavljena kroz prizmu skandala, nemilosrdnosti i manipulacije.

Delo ima karakter političkog pamfleta i moralne optužnice, ali i dragocenog istorijskog izvora koji pokazuje unutrašnje napetosti vizantijskog društva. Iako često preterana i subjektivna, Historia arcana nudi retku perspektivu „iza kulisa“ carske vlasti i postavlja pitanja o istini, propagandi i ulozi istoričara.

Strukturalni prikaz dela

I. Uvodni okvir

Razlozi pisanja „tajne“ istorije

Suprotnost između zvanične i skrivene istine

Strah od objavljivanja za autorovog života

II. Kritika cara Justinijana

Justinijan kao tiranin i razarač države

Zloupotreba zakona i poreza

Centralizacija vlasti i represija

Prikaz cara kao natprirodno zlog bića (demonizacija)

III. Lik i uloga carice Teodore

Poreklo i mladost Teodore

Moralna optužnica i skandalozni opisi

Njena politička moć i surovost

Teodora kao ključni nosilac represije

IV. Kritika dvorjana i administracije

Korupcija državnih službenika

Nepotizam i nasilje

Propast pravde i institucija

V. Društvene i političke posledice vlasti

Ekonomsko osiromašenje stanovništva

Strah, nesigurnost i nepravda

Raspad tradicionalnih vrednosti

VI. Stil i ton dela

Sarkastičan, ironičan i polemički stil

Hiperbola i moralna osuda

Lični, emotivni i pamfletski karakter

VII. Zaključna poruka

Istorija kao svedočanstvo protiv vlasti

Opasnost apsolutne moći

Istoričar kao moralni svedok svog vremena

Značaj dela

Jedan od najkontroverznijih izvora vizantijske istorije

Važan primer antičke političke kritike

Dragoceno za razumevanje Justinijanove epohe

Ključno delo za raspravu o subjektivnosti istorijskog pisanja