ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1998
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Naučni skup, Priština, Zubin Potok, Crna rijeka 25-26. IV 1996.

urednik Dragiša Bojović

Društvo prijatelja manastira Crna rijeka 1998 239 strana

odlična očuvanost

Zbornik Manastir Crna rijeka i sveti Petar Koriški okuplja radove sa naučnog skupa posvećenog jednom od najznačajnijih duhovnih središta srednjovekovne Srbije i ličnosti jednog od najpoštovanijih srpskih isposnika. Knjiga predstavlja interdisciplinarno istraživanje koje objedinjuje istoriju, istoriju umetnosti, arheologiju, književnost i bogoslovlje.

Osnovna tema i cilj zbornika

Cilj zbornika je da:

sveobuhvatno osvetli istoriju manastira Crna rijeka,

kritički sagleda ličnost i kult svetog Petra Koriškog,

ispita ulogu isposništva u srpskoj srednjovekovnoj duhovnosti,

poveže lokalnu tradiciju sa širim vizantijskim i balkanskim kontekstom.

Zbornik pokazuje kako su pustinjački ideal i manastirska zajednica bili tesno povezani.

Manastir Crna rijeka – istorija i značaj

Više radova posvećeno je istorijatu manastira:

osnivanje i razvoj manastira u srednjem veku,

arhitektonske osobenosti i faze gradnje,

uloga manastira u duhovnom i kulturnom životu Raške oblasti,

stradanja i obnavljanja kroz vekove.

Manastir se prikazuje kao važno duhovno središte, ali i kao čuvar pustinjačke tradicije povezane sa svetim Petrom Koriškim.

Sveti Petar Koriški – ličnost i podvig

Centralna tema zbornika jeste lik svetog Petra Koriškog:

njegov život kao otšelnika i podvižnika,

duhovni ideali askeze, molitve i samoće,

mesto svetog Petra u srpskoj hagiografiji.

Posebna pažnja posvećena je žitiju svetog Petra, koje se analizira kao:

književni tekst,

bogoslovska poruka,

izvor za razumevanje srpskog srednjovekovnog isposništva.

Kult i poštovanje svetog Petra

Zbornik istražuje razvoj kulta svetog Petra:

širenje poštovanja u srpskim zemljama,

ulogu manastira Crna rijeka kao mesta kulta,

liturgijsku i narodnu dimenziju poštovanja svetitelja.

Pokazuje se da je kult svetog Petra bio važan za oblikovanje lokalnog i šireg duhovnog identiteta.

Umetnost i materijalna kultura

Poseban korpus radova posvećen je:

freskoslikarstvu manastira,

ikonografiji povezanoj sa svetim Petrom,

arheološkim nalazima,

natpisima i materijalnim tragovima monaškog života.

Ovi radovi pokazuju kako je duhovna tradicija materijalizovana u prostoru i umetnosti.

Isposništvo u srpskom srednjem veku

Jedna od važnih tema zbornika jeste širi fenomen isposništva:

koriške i raške pustinje kao duhovni prostori,

poređenje sa svetogorskim i vizantijskim primerima,

odnos pustinjačkog i kinovijskog monaštva.

Sveti Petar Koriški tumači se kao paradigmatska figura srpskog isposništva.

Metodologija i pristup

Zbornik se odlikuje:

interdisciplinarnim pristupom,

kritičkom analizom izvora,

povezivanjem pisanih, arheoloških i umetničkih svedočanstava.

Ovakva metodologija omogućava celovito razumevanje teme.

Značaj zbornika

Ova knjiga ima veliki značaj jer:

predstavlja najcelovitiju studiju o manastiru Crna rijeka,

sistematski obrađuje kult svetog Petra Koriškog,

doprinosi proučavanju srpske duhovne i kulturne istorije,

ima trajnu vrednost za medievistiku i istoriju crkve.

Zaključak

Zbornik Manastir Crna rijeka i sveti Petar Koriški pokazuje da su manastir i svetitelj nerazdvojni u razumevanju srpske srednjovekovne duhovnosti. Knjiga svedoči o snazi pustinjačkog ideala i njegovom dubokom uticaju na verski i kulturni život.