Godina izdanja: 2013
ISBN: 978-9958-636-23-4
Jezik: Bosanski
Vrsta: Istorija svetske književnosti
Autor: Strani

Sarajevo : Orijentalni institut 2013 528 strana

odlična očuvanost

zpk

Istorija turske književnosti Fehima Nametka predstavlja pregled razvoja turske književnosti od njenih najstarijih korena do savremenog doba. Autor književnost posmatra u tesnoj vezi sa istorijskim, društvenim, religijskim i kulturnim promenama kroz koje su prolazili Turci i Osmansko carstvo.

Posebna pažnja posvećena je osmanskoj književnosti, naročito divanskoj književnosti, njenom jeziku, poetici i snažnom uticaju persijske i arapske književnosti. Razmatraju se najvažniji pesnici, prozni pisci, književne vrste i karakteristični motivi.

Važan deo pregleda čini prelaz ka modernoj turskoj književnosti, kada se pod uticajem zapadnoevropske književnosti menjaju književni oblici, teme i jezik. Razvoj romana, pripovetke, pozorišta, novinarstva i moderne poezije povezan je sa širim procesima modernizacije Osmanskog carstva i kasnije Republike Turske.

Glavne razvojne celine

1. Najstarija turska književnost
usmena tradicija
epika
legende i junačke pesme
stara turska pisana književnost
Orhonski natpisi
Kutadgu Bilig
Dīwān Lugāt at-Turk

2. Islamska književnost Turaka

Primanje islama donosi velike promene u književnom izrazu. Arapska i persijska kultura snažno utiču na književni jezik, poetiku, motive i književne forme.

Ključni pojmovi: islam, sufizam, persijski uticaj, arapska književnost, mistika, divan.

3. Divanska književnost

Jedna od najvažnijih oblasti turske književne istorije jeste divanska književnost Osmanskog carstva. Karakterišu je složen simbolički jezik, arapsko-persijska leksika, stroge pesničke forme i razvijena metaforika.

Važni oblici su:

gazel
kasida
mesnevija
rubaija
terkib-i bend
terci-i bend.

Među značajnim pesnicima nalaze se Fuzuli, Baki, Nedim i Šejh Galib.

4. Narodna književnost

Paralelno sa dvanskom tradicijom razvija se književnost zasnovana na narodnom jeziku i usmenom stvaralaštvu.

Obuhvata:

junačku epiku
aşik-poeziju
narodne pesme
bajke
legende
poslovice
pripovetke.

Posebno mesto imaju Köroglu, Karadžaoglan i Aşık Veysel u širem razvoju narodne i pesničke tradicije.

5. Tanzimat i modernizacija

U 19. veku dolazi do velikog preobražaja turske književnosti. Pisci prihvataju evropske književne modele i razvijaju roman, pripovetku, dramu i modernu novinsku književnost.

Književnost postaje sredstvo razmatranja:

modernizacije
slobode
društvenih reformi
obrazovanja
odnosa Istoka i Zapada
položaja pojedinca.

6. Književnost Republike Turske

Posle osnivanja Republike Turske književnost prolazi kroz dalje promene jezika, forme i tema. Javljaju se modernistički, društveno angažovani i eksperimentalni pravci.

Posebno se razvijaju:

moderni roman
kratka priča
savremena poezija
društveni roman
psihološka proza
eksperimentalna književnost.
Najvažnije književne ličnosti

Junus Emre – sufijska i mistična poezija;
Fuzuli – ljubavna, mistična i filozofska poezija;
Baki – vrhunac klasične divanske poezije;
Nedim – poezija osmanskog kulturnog života i Lalé devri;
Šejh Galib – kasna divanska književnost i sufijska simbolika;
Namık Kemal – sloboda, otadžbina i Tanzimat;
Tevfik Fikret – moderna poezija i društvena kritika;
Halid Zija Ušakligil – moderni turski roman;
Mehmet Akif Ersoj – religijska, nacionalna i društvena poezija;
Jahja Kemal Bejatli – tradicija, istorija i moderna poezija;
Nazim Hikmet – moderna i društveno angažovana poezija;
Ahmet Hamdi Tanpinar – vreme, sećanje, identitet i odnos Istoka i Zapada;
Orhan Pamuk – savremeni roman, identitet, Istanbul i susret kultura.

Strukturalni pregled

Stara turska književnost – usmena tradicija, epika i najstariji pisani spomenici; islamska književnost – islam, sufizam i arapsko-persijski uticaji; divanska književnost – klasična osmanska poezija, simbolizam i stroge forme; narodna književnost – epika, aşik-poezija, legende i usmeno stvaralaštvo; Tanzimat – modernizacija, evropski uticaji, roman i društvena pitanja; književnost kasnog Osmanskog carstva – realizam, simbolizam i nacionalne teme; književnost Republike Turske – modernizam, društvena kritika, individualizam i eksperimentalna proza; savremena književnost – identitet, sećanje, istorija, globalizacija i odnos Istoka i Zapada.

Ključne reči

Fehim Nametak; turska književnost; istorija književnosti; turkologija; Osmansko carstvo; osmanska književnost; divanska književnost; narodna književnost; islam; sufizam; persijski uticaj; arapski uticaj; gazel; kasida; mesnevija; Junus Emre; Fuzuli; Baki; Nedim; Šejh Galib; Tanzimat; modernizacija; roman; pripovetka; drama; poezija; Republika Turska; modernizam; Nazim Hikmet; Tanpinar; Orhan Pamuk; Istok i Zapad; kulturni identitet.

Suština dela

Nametkova istorija turske književnosti pokazuje kako se od stare usmene i islamske tradicije, preko raskošne osmanske divanske književnosti i narodnog stvaralaštva, razvila moderna turska književnost oblikovana susretom tradicionalne kulture, modernizacije i evropskih književnih uticaja.