Godina izdanja: 2005
ISBN: 86-07-01581-8
Jezik: Srpski
Autor: Strani
Vrsta: Teorija književnosti

Prosveta 2005 215 strana

odlična očuvanost

Profana ljubav u Arapa je naučno delo američke istoričarke književnosti Lois Anite Gifen koje proučava razvoj i prirodu svetovne (profane) ljubavi u arapskoj književnosti, naročito u klasičnoj arapskoj poeziji.

Osnovna ideja

Gifen istražuje kako se u arapskoj književnosti oblikovao pojam ljubavi koja nije religiozna, već je povezana sa:

ljubavnom željom,
zaljubljenošću,
čežnjom,
lepotom,
odnosom muškarca i žene,
rastankom,
patnjom zbog neuzvraćene ljubavi.

Autorka pokušava da objasni kako je nastala i kako se razvijala tradicija ljubavne poezije kod Arapa i koje su njene karakteristične forme i ideje.

Šta znači „profana lubav“?

Ovde „profana ljubav“ ne znači nužno vulgarna ili nemoralna ljubav.

U akademskom smislu profane love znači pre svega svetovna, ovozemaljska ljubav, za razliku od:

religiozne ljubavi prema Bogu,
mistične ljubavi,
duhovne ljubavi.

Dakle:

profana ljubav = ljudska, ovozemaljska, erotska ili romantična ljubav.

Glavne teme knjige

1. Ljubav kao književna tema

Ljubav postaje jedna od najvažnijih tema arapske poezije. Pesnici opisuju:

lepotu voljene žene,
čežnju,
susret,
rastanak,
ljubavnu patnju,
sećanje na voljenu osobu.

2. Neuzvraćena ljubav

Jedan od čestih motiva je ljubav koja ne može biti ostvarena.

Pesnik voli, ali:

voljena osoba je odsutna → ljubav postaje čežnja → čežnja postaje patnja → patnja postaje poezija.

3. Rastanak

Rastanak je veoma važan motiv klasične arapske ljubavne poezije.

Odsustvo voljene osobe pojačava osećanje ljubavi. Pesnik se vraća uspomenama i mestima koja ga podsećaju na nju.

4. Lepota voljene osobe

Opis fizičke lepote ima značajno mesto. Pesnik kroz poređenja i metafore opisuje:

lice,
oči,
kosu,
telo,
hod,
miris,
gracioznost.

5. Ljubav i društvo

Gifen ne posmatra ljubav samo kao privatno osećanje. Ljubavni odnosi povezani su sa društvenim normama, običajima i položajem muškarca i žene.

Zato je važno pitanje:

Kako društvo određuje šta je dozvoljeno, a šta zabranjeno u ljubavnom odnosu?

Važan istorijski kontekst

Knjiga se bavi razvojem arapske ljubavne književnosti kroz različite periode i književne tradicije.

Posebno je važna klasična arapska poezija, u kojoj se razvijaju različiti modeli ljubavi.

Jedan od važnih oblika jeste ghazal (gazel) — ljubavna lirika posvećena ljubavi, lepoti, čežnji i patnji.

Dve važne predstave ljubavi

U klasičnoj arapskoj književnosti mogu se razlikovati različiti modeli ljubavi, među kojima je posebno važna razlika između:

ljubavi koja želi ostvarenje i fizičku bliskost

i

idealizovane, često neostvarene ljubavi koja se hrani čežnjom i patnjom.

Ova druga tradicija povezana je sa konceptom `udhrijske ljubavi (al-hubb al-`udhri) — ljubavi koja je idealizovana, često neuzvraćena ili nedostižna i koja može postati gotovo trajno stanje duše.

Ključni pojmovi

profana ljubav — ovozemaljska, ljudska ljubav
gazel (ghazal) — ljubavna lirska pesma
čežnja — želja za odsutnom ili nedostižnom voljenom osobom
rastanak — jedan od centralnih motiva
neuzvraćena ljubav
erotska ljubav
idealizacija
lepota
ljubavna patnja
sećanje
odsustvo
društvene norme
arapska ljubavna poezija
klasična arapska književnost
`udhrijska ljubav
svetovna nasuprot religioznoj ljubavi

„Profana ljubav u Arapa “ Lois Anite Gifen je naučno delo koje proučava razvoj svetovne ljubavi u arapskoj književnosti, posebno u klasičnoj arapskoj poeziji. Autorka analizira motive ljubavi, čežnje, lepote, rastanka, odsustva i ljubavne patnje, kao i odnos ljubavnog iskustva prema društvenim normama. Posebno je značajan razvoj ljubavne lirike, odnosno gazela, kao i tradicije idealizovane i često neostvarene `udhrijske ljubavi.

profana ljubav → arapska poezija → gazel → lepota → čežnja → rastanak → neostvarena ljubav → patnja → idealizacija.