Godina izdanja: 1978
ISBN: 272
Vrsta: Estetika recepcije
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Hans Robert Jaus
Prevod: Drinka Gojković
Izdavač: Nolit, Beograd
Godina: 1978
Obim: 457 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografiji.

Estetika recepcije je revolucionarni književnoteorijski pravac nastao šezdesetih godina prošlog veka na Univerzitetu u Konstancu, a njegov glavni utemeljivač je nemački teoretičar i filolog Hans Robert Jaus (Hans Robert Jauss). Kod nas kultno izdanje ove teorije objavila je izdavačka kuća Nolit 1978. godine pod naslovom `Estetika recepcije: izbor studija`, u prevodu Drinke Gojković i sa predgovorom Zorana Konstantinovića.

Ova teorija pomera fokus proučavanja književnosti sa autora i samog teksta na čitaoca i proces primanja (recepcije) dela.

Ključni pojmovi Jausove estetike recepcije:
- Horizont očekivanja (Horizont der Erwartung): Sistem estetskih normi, kulturnih kodova, žanrovskih pravila i životnog iskustva koje čitalac unosi u susret sa tekstom. Svaka generacija ima drugačiji horizont.
- Estetska distanca: Razlika između postojećeg horizonta očekivanja čitalaca i novih umetničkih formi koje delo donosi. Ako delo previše odstupa, može biti neshvaćeno; ako se potpuno poklapa, postaje zabavna ili `kulinarska` književnost.
- Istorija književnosti kao dijalog: Književno delo nije statičan objekat sa večnim, nepromenljivim značenjem. Ono živi samo kroz neprekidni proces čitanja, tumačenja i novih recepcija kroz vekove.
- Aktivna uloga čitaoca: Čitalac nije pasivni primalac poruka. On svesno i aktivno učestvuje u konkretizaciji značenja teksta.

Jausova knjiga je radikalno kritikovala dotadašnji pozitivizam, koji se bavio isključivo biografijom autora, kao i marksističke i formalističke teorije koje su zapostavljale istorijsku dimenziju čitalačkog iskustva.



Hans Robert Jaus (Hans Robert Jauss, 1921–1997) bio je jedan od najuticajnijih i najkontroverznijih nemačkih istoričara književnosti i teoretičara 20. veka. Njegov život obeležila je impresivna akademska karijera, ali i mračna ratna prošlost koja je decenijama nakon njegove smrti uzdrmala svetsku naučnu zajednicu.

Nakon završetka Drugog svetskog rata, Jaus studira romanistiku, germanistiku i filozofiju u Hajdelbergu i Parizu. Na njegovo formiranje presudno su uticali filozofi Martin Hajdeger i, posebno, Hans Georg Gadamer, čiju je filozofsku hermeneutiku primenio na književnost. Diplomirao je i doktorirao s tezom o Marselu Prustu i fenomenu vremena. Godine 1966. pozvan je na novoosnovani Univerzitet u Konstancu, gde sa grupom kolega (među kojima je najistaknutiji Volfgang Izer) osniva istraživačku grupu Poetika i hermeneutika. Ovaj krug teoretičara postaće širom sveta poznat kao Konstanška škola. Svojim pristupom potpuno je redefinisao istoriju književnosti. Predavao je kao gostujući profesor na najprestižnijim svetskim univerzitetima poput Jejla, Prinstona, Berklija i Sorbone.

Iako je svetsku slavu stekao teorijom recepcije, Jaus je bio stručnjak širokog spektra:
- Medievistika: Bio je vrhunski stručnjak za francusku srednjovekovnu književnost i suosnivač kapitalnog dela Nacrt romanskih književnosti srednjeg veka.
- Književne vrste: Strastveno se bavio teorijom žanrova.
- Estetičko iskustvo: Pored same recepcije, istraživao je istorijat estetskog uživanja od antike do moderne, što je sumirao u knjizi Estetičko iskustvo i književna hermeneutika.

Krajem 20. veka, a naročito nakon njegove smrti, u javnost su isplivali detalji o Jausovoj mladosti koji su bacili tešku senku na njegovo ime. Uprkos biografskim kontroverzama, njegovi teorijski koncepti poput `horizonta očekivanja` i danas su nezaobilazan deo svakog studijskog programa književnosti širom sveta.