Godina izdanja: 2007
ISBN: 978-86-84097-93-6
Autor: Domaći
Vrsta: Eseji i kritike
Jezik: Srpski

Studije o književnosti

Piščević- `Memoari`, Puškin - `Evgenije Onjegin`, Andrić, Crnjanski - `Roman o Londonu`, Pekić, Cvetan Todorov - `Nesavršeni vrt`, Srpska književnost 19-20 vek

Dnevnik 2007 199 strana

odlična očuvanost

„Portret hermeneutičara u tranziciji“ je zbirka književnoteorijskih i književnoistorijskih studija u kojoj Slobodan Vladušić analizira dela srpske književnosti, odnos između književnog teksta i njegovog tumačenja, kao i položaj književne kritike u društvu koje prolazi kroz tranziciju. Knjiga je objavljena 2007. godine (u pojedinim bibliografijama navodi se i izdanje iz 2009), a predstavlja jednu od najznačajnijih autorovih teorijskih knjiga.

Osnovna ideja knjige jeste da hermeneutika (veština tumačenja) ne može biti odvojena od istorijskog, kulturnog i društvenog konteksta. Vladušić pokazuje da književni tekst nije zatvoren sistem značenja, već delo koje svaki čitalac i svaka epoha iznova tumače.

Autor kritički razmatra savremene teorijske pravce (posebno poststrukturalizam i dekonstrukciju), smatrajući da oni često zanemaruju istorijski i kulturni kontekst književnosti. Istovremeno ukazuje da je društvo u tranziciji stvorilo novu ulogu književnog kritičara – on više nije samo tumač književnosti već i posrednik između kulture, tržišta i ideologije.

Strukturalni pregled

1. Hermeneutika i tumačenje književnosti

Glavne teme:

šta znači tumačiti književni tekst
odnos autora, dela i čitaoca
višeznačnost književnog dela
granice interpretacije
Važno

Književni tekst nema samo jedno konačno značenje.

2. Hermeneutičar u tranziciji

Autor analizira:

položaj književnog kritičara
promene u kulturi posle devedesetih
odnos književnosti i tržišta
odnos nauke i ideologije
Zapamtiti

Tranzicija menja način na koji se književnost vrednuje i tumači.

3. Studije o srpskoj književnosti

Obrađuju se:

srpska moderna
srpski realizam
savremena književnost
istorijski razvoj poetike

Cilj:

pokazati kontinuitet srpske književnosti.

4. Analize pojedinih pisaca

Posebna pažnja posvećena je:

Ivi Andriću
Milošu Crnjanskom
Simeonu Piščeviću
drugim značajnim autorima srpske književnosti

Autor analizira:

motive
naraciju
istorijski kontekst
simboliku
poetiku.

5. Kritika savremenih teorija

Razmatra:

poststrukturalizam
dekonstrukciju
relativizam
savremenu teoriju književnosti

Glavna ideja

Teorija ne sme potpuno potisnuti sam književni tekst.

6. Književnost i identitet

Obrađuju se:

nacionalni identitet
kulturna memorija
istorija
tradicija
evropski kontekst

Književnost se posmatra kao važan činilac kulturnog identiteta.

Najvažniji pojmovi za pamćenje
Osnovni teorijski pojmovi
hermeneutika
interpretacija
tumačenje
književni tekst
čitalac
autor
značenje
kontekst
poetika
naracija
motiv
simbol
diskurs
Teorijski pravci
strukturalizam
poststrukturalizam
dekonstrukcija
recepcija
teorija čitanja
Najvažniji autori koji se pominju
Ivo Andrić
Miloš Crnjanski
Simeon Piščević
Borislav Pekić (u širem teorijskom kontekstu)

Ključne ideje knjige

književni tekst ima više mogućih tumačenja
istorijski kontekst je važan za razumevanje dela
hermeneutika povezuje tekst i kulturu
književna kritika ima društvenu odgovornost
teorija ne sme zameniti književno delo
tranzicija menja kulturne vrednosti