ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1970
Jezik: Hrvatski
Autor: Strani
Vrsta: Teorija književnosti

Zagreb : Centar za društvene djelatnosti omladine 1970 261 strana

odlična očuvanost

I. OPŠTA KONCEPCIJA ZBORNIKA

Zbornik je koncipiran kao mapa savremene teorije pisanja, koja obuhvata:

strukturalizam

poststrukturalizam

semiotiku

medijsku teoriju

estetiku teksta

naratologiju

dekonstrukciju

Centralno pitanje:

Šta znači pisati u epohi razlike, medija i raspada metafizičkih temelja?

Pisanje se ne posmatra kao neutralna tehnika, već kao:

sistem znakova

ideološki aparat

medijska forma

ontološka praksa

estetska konstrukcija

II. TEMATSKE CJELINE ZBORNIKA

Pisanje i mit / istorijska konstrukcija

Catherine Bacles-Clement

„Mitski kontinuitet i povijesna konstrukcija”

Mit nije nestao, već se transformiše.

Istorija je konstrukcija diskursa.

Pisanje je medij kojim se mit racionalizuje.

Teza: mitološko i racionalno nisu suprotnosti — već različite forme narativne organizacije.

Estetika i formalna struktura teksta

Max Bense

„Estetika teksta” + „Sintetički tekstovi”

Tekst kao informacijski sistem.

Estetika se može matematički analizirati.

Pojam „sintetičkog teksta” — tekst kao konstruisana struktura.

Bense uvodi kvantitativnu i semiotičku dimenziju estetike.

V. V. Ivanov

Struktura pjesme Hlebnikova

Strukturalna analiza futurističkog jezika.

Fonetska i semantička organizacija teksta.

Poezija kao sistem znakova.

Vladimir Propp

Struktura i historija u proučavanju bajke

Funkcije likova.

Narativne konstante.

Struktura prethodi sadržaju.

Bajka kao model narativne gramatike.

Pisanje kao filozofski i dekonstruktivni problem

Jacques Derrida

„Razlom”

Dekonstrukcija stabilnog značenja.

Pismo kao trag.

Razlika kao temelj značenja.

Nema izvornog centra — tekst je mreža razlika.

Michel Deguy

„Ne-mjesto”

Poezija kao prostor bez stabilnog identiteta.

Mjesto jezika je u ne-mjestu.

Pisanje kao dislokacija.

Branko Bošnjak

„Pisanje kao tehnologija iskupljenja”

Pisanje kao duhovni čin.

Tekst kao prostor spasenja.

Fragmentarna forma = misaoni proces.

Mediji i tehnologija

Marshall McLuhan

„Medij je poruka”

Medij oblikuje percepciju.

Sadržaj je sekundaran.

Tehnologija mijenja strukturu svijesti.

Darko Kolibaš

„Loquere/Ut/Videam/Te” (Tekstovi – ekrani – mediji)

Prelazak sa tipografskog na elektronski tekst.

Tekst postaje ekran.

Vizualna kultura mijenja pojam pisanja.

Ideologija, znak i umjetnost
Zvonimir Mrkonjić

„Ideologija i pisanje”

Pisanje nikada nije neutralno.

Diskurs nosi političku strukturu.

Branko Vuletić

„O arbitrarnosti lingvističkog znaka u umjetničkom tekstu”

Saussureova teza o arbitrarnosti.

U umjetnosti znak postaje višeslojan.

Andrej Medved

„Riječ o ‘kraju’ umjetnosti”

Postmoderni prekid s velikim narativima.

Umjetnost kao citat.

A. K. Žolkovski

„Deus ex machina”

Strukturni mehanizmi razrješenja.

Narativna intervencija.

Konstrukcija kraja.

III. STRUKTURALNA MAPA ZBORNIKA

Može se predstaviti kao dijagram:

MIT / NARATIV
↓
STRUKTURA (Propp, Ivanov)
↓
ESTETIKA (Bense)
↓
DEKONSTRUKCIJA (Derrida, Deguy)
↓
IDEOLOGIJA (Mrkonjić)
↓
MEDIJI (McLuhan, Kolibaš)
↓
POSTMODERNA (Medved)

IV. CENTRALNI POJMOVI

Razlika

Pisanje (écriture)

Struktura

Diskurs

Medij

Ideologija

Ne-mjesto

Fragment

Narativna funkcija

V. KLJUČNA IDEJA ZBORNIKA

Pisanje više nije:

transparentno sredstvo

puko prenošenje značenja

stabilna struktura

Pisanje je:

proces razlike

konstrukcija

tehnološki uslovljeno

ideološki obojeno

strukturalno organizovano

VI. Značaj zbornika

Donosi susret strukturalizma i dekonstrukcije.

Spaja rusku formalnu školu, francuski poststrukturalizam i medijsku teoriju.

U domaćem kontekstu predstavlja ključni teorijski most prema savremenoj teoriji teksta.