Godina izdanja: 2003
ISBN: 442
Autor: Domaći
Oblast: Katolicizam
Jezik: Srpski

Autor: Grigorije Mikić
Izdavač: Beseda - Platoneum, Novi Sad
Godina: 2003
Obim: 132 str.

„Pregled istorije hrišćanske crkve“ autora prote Grigorija Mikića (1882—1957) predstavlja jedan od najznačajnijih i najdugovečnijih pravoslavnih udžbenika na srpskom jeziku. Originalno je objavljen u dve knjige u Sremskim Karlovcima (prvi deo 1930. i drugi deo 1936. godine) i služio je kao zvanični gimnazijski udžbenik sve do Drugog svetskog rata.

Opšti deo (Prva knjiga)
Ovaj deo prati nastanak, razvoj i transformaciju hrišćanske crkve od njenih samih početaka:
- Osnivanje i rani period: Obuhvata rad Gospoda Isusa Hrista, apostola Pavla i ostalih apostola, formiranje Jerusalimske crkve i širenje hrišćanstva po Rimskom carstvu.
- Doba progona i slobode: Analizira odnos rimske države prema hrišćanima, period velikih progona, dobijanje slobode (Milanski edikt) i održavanje Vaseljenskih sabora.
- Unutrašnji život crkve: Razvoj crkvene uprave, sveštenstva, bogosluženja, pojava jeresi i dogmatske borbe.
- Istorija ostalih pomesnih crkava: Pregled istorije Ruske, Bugarske, Grčke i Rumunske crkve, kao i zapadnog hrišćanstva (uključujući Veliki raskol 1054, Reformaciju i kasniji Vatikanski sabor).



Protoprezviter-stavrofor Grigorije „Gliša“ Mikić (1882—1957) bio je ugledni srpski sveštenik, istoričar, bogoslov, katiheta i dugogodišnji profesor čiji je rad obeležio prosvetni i crkveni život u Sremu i Vojvodini u prvoj polovini 20. veka.

Njegov životni put spaja duboku porodičnu duhovnu tradiciju, vrhunsko evropsko obrazovanje i sudbinu inteligencije koja je prošla kroz strahote svetskih ratova.

Rođen je 24. februara 1882. godine u Martincima u Sremu. Zanimljiv podatak iz njegove porodične istorije jeste da mu je majka Jelisaveta bila unuka Nikanora Grujića, čuvenog i veoma uticajnog pakračkog vladike, pesnika i besednika, što je verovatno uticalo na Grigorijevu ranu okrenutost ka crkvi i književnosti.

Osnovnu školu je učio u rodnim Martincima, Jarku i Vrbasu. U Novom Sadu završava čuvenu Veliku srpsku pravoslavnu gimnaziju (današnju Gimnaziju „Jovan Jovanović Zmaj“), gde mu je razredni starešina bio poznati profesor i književni istoričar Tihomir Ostojić. Nakon toga, 1906. godine završava Karlovačku bogosloviju.

Svoje teološko i opšte obrazovanje Mikić je znatno proširio studirajući filozofiju i teologiju na prestižnim univerzitetima u Zagrebu, Budimpešti i Ženevi, a pohađao je i kurseve francuskog jezika za strance u Dižonu. Zbog toga je bio jedan od retko svestranih i jezički obrazovanih teologa svog vremena.

Najveći deo svog radnog veka prota Grigorije je proveo u prosveti. Nakon kraćeg službovanja u Sremskoj Mitrovici (1909—1912), dolazi na poziv Patronata u Karlovačku gimnaziju. Tamo je od 1912. do 1941. godine radio kao profesor veronauke (katiheta), ali je zbog svog širokog obrazovanja predavao i francuski jezik. Pored profesorskog rada, uspešno je upravljao i čuvenim karlovačkim đačkim internatom Stefaneum. Savremenici i đaci su ga pamtili kao čoveka izuzetne opšte kulture, širine znanja i prefinjenog stila govora. Njegovi časovi i nedeljne duhovne besede (egzorte) bili su izuzetno posećeni, a u samoj crkvi je propovedao retko i birano, pazeći na težinu i dostojanstvo svake izgovorene reči.

Kao i većina srpske inteligencije i sveštenstva u Sremu, prota Grigorije je teško propatio tokom Drugog svetskog rata. Odmah po uspostavljanju zloglasne Nezavisne Države Hrvatske (NDH) 1941. godine, ustaške vlasti ga hapse i sa porodicom proteruju u okupiranu Srbiju. Sremski Karlovci su tada pretrpeli strahovito kulturno i fizičko pustošenje, a profesor Mikić je ostatak rata i života proveo van svog predratnog doma. Preminuo je 1957. godine.

Pored kapitalnog udžbenika Pregled istorije hrišćanske crkve, prota Grigorije Mikić je bio veoma aktivan u crkvenoj periodici:
- Sarađivao je sa čuvenim časopisom „Srpski Sion“, gde je pisao pod pseudonimom Budim.
- Uređivao je listove „Naš put“ i „Srpski pčelar“.

Njegov stil pisanja ostao je upamćen kao zvaničan, ali izuzetno čist, jasan i oslobođen suvoparnog akademizma, zbog čega se njegova dela i danas rado čitaju.