Godina izdanja: 1981
ISBN: 4
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Rudolf Bahro
Izdavač: Globus, Zagreb
Godina: 1981
Obim: 406 str.

„Alternativa: Kritika realnog socijalizma“ (nemački original: Die Alternative. Zur Kritik des real existierenden Sozialismus) je najpoznatije filozofsko-političko delo nemačkog disidenta i filozofa Rudolfa Bara (Rudolf Bahro), objavljeno 1977. godine u Zapadnoj Nemačkoj.

Zbog objavljivanja ove knjige, Baro je u tadašnjem DDR-u uhapšen i osuđen na osam godina zatvora, ali je nakon snažnih međunarodnih protesta pušten i deportovan u Zapadnu Nemačku 1979. godine.

Knjiga nudi duboku marksističku analizu i kritiku sovjetskog modela socijalizma, tvrdeći da takav sistem nije pravi socijalizam, već oblik birokratskog despotizma. Podeljena je u tri celine:
• Fenomen nekapitalističkog puta u industrijsko društvo. Autor analizira istorijske okolnosti u kojima je nastao sovjetski sistem, poredeći ga sa „azijskim načinom proizvodnje“ gde država preuzima ulogu glavnog eksploatatora.
• Anatomija realnog socijalizma. Detaljno opisuje društvenu stratifikaciju u zemljama Istočnog bloka, ukazujući na jaz između vladajuće partijske birokratije i radničke klase.
• Strategija komunističke alternative. Baro predlaže radikalnu „kulturnu revoluciju“ koja bi ukinula podelu rada, oslobodila ljudsku kreativnost („višak svesti“) i stvorila istinsku demokratiju odozdo.

Prevod potpisuje Drago Dujmić, a pogovor je napisao Veljko Cvjetićanin.




Rudolf Baro (Rudolf Bahro, 1935–1997) bio je nemački filozof, novinar, politički disident i jedan od najznačajnijih teoretičara levog ekološkog pokreta u Evropi. Njegov životni put obeležila je transformacija od uverenog člana vladajuće partije u Istočnoj Nemačkoj (DDR) do njenog najpoznatijeg kritičara, a kasnije i do jednog od osnivača nemačke Stranke zelenih.

Rođen je u mestu Bad Flinsberg (današnja Poljska), a nakon Drugog svetskog rata preselio se u Istočnu Nemačku. Studirao je filozofiju na Humboltovom univerzitetu u Berlinu, gde se formirao kao ortodoksni marksista.

Radio je kao novinar, urednik studentskog lista Forum i ekonomista u industriji. Ključni preokret u njegovom mišljenju desio se 1968. godine nakon sovjetske vojne intervencije u Čehoslovačkoj i gušenja Praškog proleća, što ga je uverilo da se sistem ne može reformisati iznutra bez radikalne promene.

U tajnosti je godinama pisao knjigu Alternativa. Kada su njeni delovi objavljeni u zapadnonemačkom nedeljniku Špigl (Der Spiegel) 1977. godine, Baro je odmah uhapšen pod optužbom za špijunažu i osuđen na osam godina zatvora. Nakon ogromnog međunarodnog pritiska intelektualaca i levičarskih pokreta širom sveta, amnestiran je i proteran u Zapadnu Nemačku 1979. godine.

Po dolasku na Zapad, Baro se brzo uključio u politički život i 1980. godine učestvovao u osnivanju nemačke Stranke zelenih (Die Grünen). Postao je vodeći glas „fundamentalističkog“ (Fundi) krila stranke, koje se protivilo kompromisima sa tradicionalnim političkim partijama. Razočaran što Zeleni sve više prihvataju parlamentarnu politiku i trule kompromise umesto radikalne ekološke i društvene promene, Baro je napustio stranku 1985. godine.

U kasnijoj fazi života, njegova filozofija je prerasla klasični marksizam i okrenula se dubokoj ekologiji, kritici industrijskog rasta i duhovnosti. Smatrao je da zapadna industrijska civilizacija vodi planetu u samouništenje i da je za opstanak čovečanstva potrebna duhovna revolucija.

Nakon ujedinjenja Nemačke 1989. godine, vratio se u Istočni Berlin gde je postao profesor socijalne ekologije na svom matičnom Humboltovom univerzitetu. Njegova predavanja tokom devedesetih godina bila su izuzetno posećena, iako su njegove kasne ideje o „ekološkoj diktaturi“ i povratku jednostavnom životu često izazivale žestoke polemike. Preminuo je u Berlinu 1997. godine od raka krvi.